News of Friday, 16th May 2025
તુર્કીને ભારતનો જોરદાર જવાબ : લીધું મોટું પગલું : હવે પાકિસ્તાનના ‘દોસ્ત’ તુર્કીનું શું થશે?
રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં તુર્કીના રાજદૂતનો પરિચય કાર્યક્રમ રદ્દ : પાકિસ્તાન સાથેની મિત્રતા તુર્કીને ભારે પડી

નવી દિલ્હી: તુર્કીએ ભારતના દુશ્મન દેશ પાકિસ્તાન સાથે ખુલ્લેઆમ ઊભા રહ્યા બાદ ભારતે તેની સાથે વ્યાપારિક, સામાજિક અને આર્થિક દરેક સ્તરે અંતર રાખવાનું શરૂ કરી દીધું છે. આ ઘટનાક્રમમાં સૌથી નવો વળાંક એ આવ્યો છે કે વિદેશ મંત્રાલયે રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં યોજાનારો તુર્કીના રાજદૂતનો પરિચય પત્ર રજૂ કરવાનો કાર્યક્રમ રદ્દ કરી દીધો છે.
હકીકતમાં, આ કાર્યક્રમમાં તુર્કીના રાજદૂત અલી મુરાત એરસોયે ભારતના રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુને પોતાનો પરિચય આપવાનો હતો. પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર, કેન્દ્ર સરકારે આ કાર્યક્રમ અનિશ્ચિત સમય માટે સ્થગિત કરી દીધો છે. જણાવી દઈએ કે પરિચય પત્ર એક ઔપચારિક દસ્તાવેજ હોય છે જે કોઈ રાજદ્વારીને કોઈ અન્ય સાર્વભૌમ રાજ્યમાં રાજદૂત અથવા ઉચ્ચાયુક્ત તરીકે નિયુક્ત કરે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે પરિચય પત્ર રજૂ કર્યા વિના તુર્કીના રાજદૂત ભારતમાં કેટલા દિવસ રહી શકશે, શું તેમને પાછા મોકલવામાં આવશે?
તાજેતરના સંઘર્ષ દરમિયાન ડ્રોન અને નૌકાદળની સંપત્તિ સહિત પાકિસ્તાનને તુર્કીનું સતત લશ્કરી સમર્થન, ચીન પછી પાકિસ્તાનના મુખ્ય સંરક્ષણ સાથી તરીકે તેની ભૂમિકાને રેખાંકિત કરે છે. આ જોડાણને કારણે ભારત-તુર્કી સંબંધો તણાવપૂર્ણ બન્યા છે, જેમાં તુર્કીની વસ્તુઓનો બહિષ્કાર કરવાની અને ઘટાડો કરવાની માંગ ઉઠી છે.
વિશ્વના અલગ-અલગ દેશો વચ્ચે સારા સંબંધો જાળવવા માટે દેશોના પ્રતિનિધિઓ નિયુક્ત કરવામાં આવે છે. તેમને સામાન્ય રીતે રાજદ્વારી પ્રતિનિધિ કહેવામાં આવે છે. આમાંથી બે મુખ્ય હોદ્દા રાજદૂત (Ambassador) અને ઉચ્ચાયુક્ત (High Commissioner)ના હોય છે. કોઈપણ દેશના રાજદૂત અને ઉચ્ચાયુક્ત બંને રાજદ્વારી હોય છે, પરંતુ તેમના કાર્યક્ષેત્રો અલગ-અલગ હોય છે. રાજદૂતને બિન-રાષ્ટ્રમંડળ દેશોમાં મોકલવામાં આવે છે, જ્યારે ઉચ્ચાયુક્તને રાષ્ટ્રમંડળ દેશો વચ્ચે નિયુક્ત કરવામાં આવે છે. બંને બીજા દેશમાં પોતાના દેશનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
રાજદૂત તે સર્વોચ્ચ સ્તરનો રાજદ્વારી હોય છે જેને એક દેશ બીજા બિન-કોમનવેલ્થ (Non-Commonwealth) દેશમાં નિયુક્ત કરે છે. આ વ્યક્તિ પોતાના દેશનું સંપૂર્ણ પ્રતિનિધિત્વ કરે છે અને સંબંધિત દેશની રાજધાનીમાં સ્થિત દૂતાવાસ (Embassy)નો વડા હોય છે.
ઉચ્ચાયુક્ત તે રાજદ્વારી હોય છે જેને એક કોમનવેલ્થ (Commonwealth) દેશ બીજા કોમનવેલ્થ દેશમાં નિયુક્ત કરે છે. તે પણ પોતાના દેશનો સર્વોચ્ચ પ્રતિનિધિ હોય છે, પરંતુ તે ઉચ્ચાયુક્તાલય (High Commission) નામના કાર્યાલયનો વડા હોય છે.
ભલે તે રાજદૂત હોય કે ઉચ્ચાયુક્ત, બંનેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પોતાના દેશ અને યજમાન દેશ વચ્ચે સારા સંબંધો જાળવવાનો હોય છે. તેમાં રાજકીય, આર્થિક, સાંસ્કૃતિક અને સુરક્ષા સંબંધિત બાબતોનું સંકલન સામેલ હોય છે. અહીં જણાવી દઈએ કે અમેરિકામાં ભારતના જે મુખ્ય પ્રતિનિધિ છે, તેમને રાજદૂત કહેવામાં આવે છે, જ્યારે શ્રીલંકા અથવા કેનેડામાં ભારતના જે મુખ્ય પ્રતિનિધિ હોય છે, તેમને ઉચ્ચાયુક્ત કહેવામાં આવે છે. માત્ર એટલા માટે કારણ કે અમેરિકા કોમનવેલ્થનો ભાગ નથી અને શ્રીલંકા તથા કેનેડા છે. રાજદૂત અને ઉચ્ચાયુક્ત બંને દેશોના સર્વોચ્ચ રાજદ્વારી હોય છે, અને તેમની સત્તાઓ અને ભૂમિકા લગભગ સમાન હોય છે. બંનેમાં તફાવત માત્ર ઐતિહાસિક અને સંગઠનાત્મક કારણોસર નામ અને નિયુક્તિના દેશોના આધારે હોય છે.
કોમનવેલ્થ ઓફ નેશન્સ (Commonwealth of Nations) એક સ્વૈચ્છિક સંગઠન છે જેમાં મુખ્યત્વે એ દેશો સામેલ છે જે ક્યારેક બ્રિટિશ સામ્રાજ્યનો ભાગ હતા. ભારત, પાકિસ્તાન, ઓસ્ટ્રેલિયા, કેનેડા, બાંગ્લાદેશ, શ્રીલંકા, દક્ષિણ આફ્રિકા વગેરે તેના સભ્ય છે.
બિન-કોમનવેલ્થ દેશ તે દેશ હોય છે જે કોમનવેલ્થ ઓફ નેશન્સ (Commonwealth of Nations)નો સભ્ય નથી. જેમ કે અમેરિકા, રશિયા, ચીન, ફ્રાન્સ, જર્મની, જાપાન, બ્રાઝિલ, સાઉદી અરેબિયા, ઇટાલી અને નેપાળ વગેરે. જણાવી દઈએ કે આ તમામ દેશો ક્યારેય બ્રિટિશ સામ્રાજ્યનો ભાગ રહ્યા નથી.
(1:57 PM IST)









છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
