News of Friday, 16th May 2025
રોહિંગ્યા શરણાર્થીઓને દરિયામાં ફેંકી દેવાના આઘાતજનક આરોપ સામે સુપ્રીમ કોર્ટની તીખી પ્રતિક્રિયા : અરજદારની ‘સુંદર રીતે ઘડવામાં આવેલી કહાની’ પર અવિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો : તાત્કાલિક રાહત આપવાનો ઇનકાર
સર્વોચ્ચ અદાલતે યુએન રિપોર્ટને ટાંકીને અરજી કરનારને કહ્યું કે બહાર બેઠેલા લોકો ભારતની સાર્વભૌમત્વને પડકારી શકે નહીં : ત્રણ જજોની બેંચે વચગાળાનો આદેશ આપવાનો પણ ઇનકાર કર્યો : અરજીની વિશ્વસનીયતા પર ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા

નવી દિલ્હી: સુપ્રીમ કોર્ટે શુક્રવારે એક અરજી પર સવાલ ઉઠાવ્યા અને અવિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો, જેમાં આરોપ લગાવવામાં આવ્યો હતો કે ભારત સરકારે બાળકો, મહિલાઓ, વૃદ્ધો અને કેન્સર જેવા ગંભીર રોગોથી પીડિત ૪૩ રોહિંગ્યાઓને આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં ફેંકીને મ્યાનમાર દેશનિકાલ કર્યા હતા.
જસ્ટિસ સૂર્ય કાંત અને એન. કોટિશ્વર સિંહની બેંચે ભારતમાં રોહિંગ્યાઓના ભાવિ દેશનિકાલને રોકવા માટે વચગાળાના આદેશો પસાર કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, કારણ કે ત્રણ જજની બેંચે (જેનું નેતૃત્વ જસ્ટિસ કાંતે કર્યું હતું) ૮ મેના રોજ અન્ય અરજીમાં સમાન રાહત નકારી કાઢી હતી.
બેંચે અવલોકન કર્યું હતું કે અરજીમાં ટૂંકાણવાળી સામગ્રી તેને ગયા અઠવાડિયે ૩ જજની બેંચ દ્વારા લેવામાં આવેલા અભિપ્રાયથી અલગ થવા માટે સમજાવી શકતી નથી.
બેંચે અવલોકન કર્યું હતું કે, "કરવામાં આવેલા અસ્પષ્ટ, ટાળવાવાળા અને વ્યાપક નિવેદનોના સમર્થનમાં કોઈ સામગ્રી નથી. જ્યાં સુધી આક્ષેપોને કોઈ પ્રાથમિક દૃષ્ટિની સામગ્રી દ્વારા સમર્થન ન મળે ત્યાં સુધી, મોટી બેંચ દ્વારા પસાર કરાયેલા આદેશ પર બેસવું અમારા માટે મુશ્કેલ છે."
બેંચે અરજદારોની તાત્કાલિક સુનાવણીની વિનંતી પણ નકારી કાઢી હતી અને બાકીની અરજીઓ સાથે આ બાબતને ૩૧ જુલાઈ, ૨૦૨૫ સુધી મુલતવી રાખી હતી.
અરજદારના વરિષ્ઠ વકીલ કોલિન ગોન્સાલ્વેસે વિનંતી કરી હતી કે, "સમય અમારી વિરુદ્ધ છે. કૃપા કરીને આવતા અઠવાડિયે સુનાવણી કરો. યુએન રિપોર્ટ કહે છે કે તેઓને પકડવામાં આવ્યા અને મોકલવામાં આવ્યા. કૃપા કરીને તેઓ મરે તે પહેલાં સુનાવણી કરો." જો કે, બેંચે વિનંતી નકારી કાઢી હતી. જસ્ટિસ કાંતે કહ્યું, "જ્યારે અમે ૩ જજની બેંચમાં બેસીશું ત્યારે અમે યુએન રિપોર્ટ પર ટિપ્પણી કરીશું."
સુનાવણીની શરૂઆતમાં જ જસ્ટિસ કાંતે અરજી પર અવિશ્વાસ વ્યક્ત કરતાં કહ્યું હતું કે, "તમે દરરોજ એક નવી કહાની લઈને આવો છો. આ કહાનીનો આધાર શું છે? ખૂબ જ સુંદર રીતે ઘડવામાં આવેલી કહાની! કૃપા કરીને અમને રેકોર્ડ પરની સામગ્રી બતાવો. તમારા આક્ષેપોને સાબિત કરવા માટે શું સામગ્રી છે?"
ગોન્સાલ્વેસે કહ્યું હતું કે વ્યક્તિઓને આંદામાન લઈ જઈને દરિયામાં છોડી દેવામાં આવ્યા બાદ દેશનિકાલ કરવામાં આવ્યા હતા અને હવે તેઓ "યુદ્ધ ક્ષેત્ર" માં છે.
જસ્ટિસ કાંતે પૂછ્યું હતું કે, "તેમને કોણ જોઈ રહ્યું છે? કોણે વિડિયો રેકોર્ડિંગ કર્યું? અરજદાર કેવી રીતે પાછો આવ્યો? તેણે કહ્યું કે તે ત્યાં હતો?" ગોન્સાલ્વેસે કહ્યું હતું કે ભારતમાં રહેલા અરજદારોને આ અંગે ટેલિફોનિક કોલ્સ આવ્યા હતા. જ્યારે તેઓ બેંચને અરજી સમજાવી રહ્યા હતા, ત્યારે જસ્ટિસ કાંતે કહ્યું હતું કે, "જ્યારે દેશ મુશ્કેલ સમયમાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે, ત્યારે તમે આવી કાલ્પનિક વિચારો લઈને આવો છો!"
જસ્ટિસ કાંતે અરજદારને મળેલા ફોન કોલ્સના દાવા અંગે પણ પ્રશ્નો પૂછ્યા હતા. ગોન્સાલ્વેસે કહ્યું હતું કે, "આ મ્યાનમારના કિનારા પરથી ટેપ રેકોર્ડિંગ છે. સરકાર ચકાસી શકે છે, કોઈ સમસ્યા નથી. આ અમારા સંબંધી છે જેને દેશનિકાલ કરવામાં આવ્યો હતો."
જસ્ટિસ કાંતે પૂછ્યું હતું કે દિલ્હીમાં હોવાનો દાવો કરનાર અરજદાર આંદામાનના કિનારા પરથી બળજબરીથી દરિયામાં ફેંકી દેવાના આક્ષેપોની કેવી રીતે ચકાસણી કરી શકે છે. ગોન્સાલ્વેસે પુનરાવર્તન કર્યું હતું કે અરજદારને ફોન કોલ્સ આવ્યા હતા.
ગોન્સાલ્વેસે કોર્ટને એ પણ માહિતી આપી હતી કે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર માનવ અધિકાર ઉચ્ચાયુક્ત કાર્યાલયે આ મુદ્દાની નોંધ લીધી છે અને આ બાબતની તપાસ શરૂ કરી છે. જસ્ટિસ કાંતે તેમને યુએન-ઓએચસીએચઆર રિપોર્ટ રેકોર્ડ પર મૂકવા કહ્યું હતું. જસ્ટિસ કાંતે કહ્યું હતું કે, "આ રિપોર્ટ્સ રેકોર્ડ પર મૂકો... અમે જોઈશું... બહાર બેઠેલા આ બધા લોકો અમારી સાર્વભૌમત્વને પડકારી શકે નહીં."
જ્યારે જસ્ટિસ કાંતે કહ્યું કે તેઓ રોહિંગ્યાઓના મુદ્દાઓ પરની બાકી અરજીઓ સાથે આ અરજીને ટેગ કરશે, ત્યારે ગોન્સાલ્વેસે રોહિંગ્યાઓના દેશનિકાલ પર તાત્કાલિક વચગાળાનો સ્ટે માંગ્યો હતો.
ગોન્સાલ્વેસે એનએચઆરસી વિરુદ્ધ અરુણાચલ પ્રદેશ રાજ્યના ચુકાદા પર આધાર રાખ્યો હતો, જેમાં જણાવ્યું હતું કે બિન-નાગરિકો પણ જીવન અને સ્વતંત્રતાના મૂળભૂત અધિકારોના હકદાર છે અને ચકમા લોકોની ગેરકાયદેસર હકાલપટ્ટીને અટકાવી હતી. જસ્ટિસ કાંતે ધ્યાન દોર્યું હતું કે તે કેસમાં કેન્દ્ર સરકારે કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે ચકમાઓને ભારતીય નાગરિકતા આપવા અંગે વિચારણા ચાલી રહી છે અને કોર્ટની રાહત તે સંદર્ભમાં આપવામાં આવી હતી.
જસ્ટિસ કાંતે કહ્યું હતું કે રોહિંગ્યાઓ શરણાર્થી છે કે નહીં તે અંગે "ગંભીર વિવાદ" છે. આ તબક્કે ગોન્સાલ્વેસે આંતરરાષ્ટ્રીય ન્યાય અદાલતના ચુકાદાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જેમાં જણાવ્યું હતું કે રોહિંગ્યાઓ મ્યાનમારમાં નરસંહારના ખતરાનો સામનો કરી રહ્યા છે. જો કે, જસ્ટિસ કાંતે પૂછ્યું હતું કે ૮ મેના રોજ સમાન બાબત મુલતવી રાખ્યા પછી ગોન્સાલ્વેસને કઈ "ચિંતાજનક સામગ્રી" મળી હતી. ગોન્સાલ્વેસે કહ્યું હતું કે આ અરજી અંગેની માહિતી ૮ મે પછી મળી હતી.
જસ્ટિસ કાંતે ટિપ્પણી કરી હતી કે, "તમે દરરોજ સોશિયલ મીડિયા પરથી એકત્રિત કરતા રહો છો..." ગોન્સાલ્વેસે નકાર્યું હતું અને કહ્યું હતું કે તેઓ રોહિંગ્યા સમુદાયના સીધા સંપર્કમાં છે. તેમણે પૂછ્યું હતું કે, "અમે શરણાર્થીઓના સંપર્કમાં છીએ. આજે યુએનએચસીઆર કાર્ડ સાથે દેશમાં ૮૦૦૦ લોકો છે. શું દિલ્હીના ૬૦૦ લોકોને યુદ્ધ ક્ષેત્રમાં મૂકવામાં આવશે?"
જસ્ટિસ કાંતના નેતૃત્વ હેઠળની ૩ જજની બેંચે ૮ મેના રોજ જણાવ્યું હતું કે જો રોહિંગ્યાઓને ભારતમાં રહેવાનો અધિકાર નથી, તો કાયદા અનુસાર તેમને દેશનિકાલ કરવા પડશે. જજે કહ્યું હતું કે, "જો તેમને અહીં રહેવાનો અધિકાર છે, તો તે સ્વીકારવું જોઈએ, અને જો તેમને અહીં રહેવાનો અધિકાર નથી, તો તેઓ પ્રક્રિયાનું પાલન કરશે અને કાયદા અનુસાર દેશનિકાલ કરશે."
આ કેસોની છેલ્લી સુનાવણી ૮ મેના રોજ થઈ હતી, જ્યારે કોર્ટના ધ્યાન પર લાવવામાં આવ્યું હતું કે ૭ મેના રોજ સત્તાવાળાઓ દ્વારા કેટલાક રોહિંગ્યા શરણાર્થીઓને "રાતોરાત" દેશનિકાલ કરવામાં આવ્યા હતા. જો કે, સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાના નિવેદનને ધ્યાનમાં રાખીને કોર્ટે દેશનિકાલમાં દખલ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, જેમાં જણાવ્યું હતું કે કેન્દ્ર સરકાર કાયદા અનુસાર વિદેશીઓને દેશનિકાલ કરવાના કોર્ટના અગાઉના આદેશથી બંધાયેલી છે.
ટૂંકમાં, આ પીઆઈએલ દિલ્હીના બે રોહિંગ્યા શરણાર્થીઓ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવી છે, જેમાં આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે કે તેમના જૂથના લોકોને દિલ્હી પોલીસ અધિકારીઓએ બાયોમેટ્રિક ડેટા એકત્રિત કરવાના બહાના હેઠળ અટકાયતમાં લીધા હતા. ત્યારબાદ તેમને વાન અને બસોમાં લઈ જવામાં આવ્યા અને ત્યારબાદ ૨૪ કલાક સુધી વિવિધ પોલીસ સ્ટેશનોમાં કસ્ટડીમાં રાખવામાં આવ્યા. ત્યારબાદ તેમને દિલ્હીના ઈન્દરલોક ડિટેન્શન સેન્ટરમાં ખસેડવામાં આવ્યા અને ત્યારબાદ પોર્ટ બ્લેર લઈ જવામાં આવ્યા, જ્યાં તેમના હાથ બાંધીને અને આંખો પર પાટા બાંધીને તેમને બળજબરીથી નૌકાદળના જહાજો પર મૂકવામાં આવ્યા.
અરજીમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે, "તેમના પરિવારોને ભારે આઘાત લાગ્યો હતો, અટકાયતીઓને બાયોમેટ્રિક સંગ્રહ પછી મુક્ત કરવામાં આવ્યા ન હતા. તેના બદલે, તેમને એરપોર્ટ પર લઈ જવામાં આવ્યા અને આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓમાં પોર્ટ બ્લેર લઈ જવામાં આવ્યા. ત્યારબાદ, તેમના હાથ બાંધીને અને આંખો પર પાટા બાંધીને તેમને બળજબરીથી નૌકાદળના જહાજો પર મૂકવામાં આવ્યા. તેઓ સમગ્ર પ્રવાસ દરમિયાન તે જ સ્થિતિમાં રહ્યા... ૧૫ વર્ષ સુધીના બાળકો, ૧૬ વર્ષ સુધીની સગીર છોકરીઓ, ૬૬ વર્ષ સુધીના વરિષ્ઠ નાગરિકો અને કેન્સર અને અન્ય બીમારીઓથી પીડિત લોકો સહિત ઘણા લોકોને તેમના જીવન અથવા સલામતીની પરવા કર્યા વિના દરિયામાં છોડી દેવામાં આવ્યા હતા."
અરજી શું કહે છે?
અટકાયતીઓના તેમના પરિવારો સાથેના સંવાદના આધારે, અરજદારો દાવો કરે છે કે અધિકારીઓએ દેશનિકાલ કરાયેલા લોકોને પૂછ્યું હતું કે શું તેઓને મ્યાનમાર અથવા ઇન્ડોનેશિયા મોકલવા માંગે છે. પોતાના જીવના ડરથી, બધાએ કથિત રીતે મ્યાનમાર દેશનિકાલ ન કરવા વિનંતી કરી અને ઇન્ડોનેશિયામાં છોડી દેવાની વિનંતી કરી. જો કે, સત્તાવાળાઓએ કથિત રીતે તેમની સાથે છેતરપિંડી કરી, તેમના હાથ અને પગ બાંધી દીધા અને ખોટી ખાતરી આપીને તેમને આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં છોડી દીધા કે કોઈ તેમને ઇન્ડોનેશિયા લઈ જવા માટે આવશે. લાચાર છોડી દેવાયેલા શરણાર્થીઓને આપવામાં આવેલ લાઇફ જેકેટનો ઉપયોગ કરીને નજીકના કિનારા તરફ તરવાની ફરજ પડી હતી. પહોંચ્યા પછી, તેઓને એ જાણીને આઘાત લાગ્યો હતો કે તેઓ મ્યાનમાર પહોંચી ગયા છે.
અરજદારો દાવો કરે છે કે આ બળજબરીથી દેશનિકાલને કારણે બાળકો તેમની માતાઓથી અને પરિવારો વિખૂટા પડી ગયા હતા. તેઓ "બળજબરીથી અને ગુપ્ત" રોહિંગ્યાઓના દેશનિકાલને ગેરબંધારણીય જાહેર કરવાની માંગ કરે છે અને કેન્દ્રને તાત્કાલિક દેશનિકાલ કરાયેલા લોકોને દિલ્હી (ભારત) પાછા લાવવા અને કસ્ટડીમાંથી મુક્ત કરવા માટે પગલાં લેવાનો નિર્દેશ આપવાની માંગ કરે છે. અરજીમાં દેશનિકાલ કરાયેલા લોકોના નામ અને વિગતો, તેમના યુએનએચસીઆર કાર્ડ નંબર સહિતની યાદી છે.
તે વધુમાં કેન્દ્રને હવે પછી યુએનએચસીઆર કાર્ડ ધરાવતા રોહિંગ્યાઓની ધરપકડ/કસ્ટડીમાં ન લેવાનો અને તેમના માનવાધિકારનું ઉલ્લંઘન ન થાય તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે તેમની સાથે આદર અને ગૌરવ સાથે વર્તવાનો નિર્દેશ માંગે છે. દરેક રોહિંગ્યા દેશનિકાલ કરાયેલ વ્યક્તિ માટે રૂ. ૫૦ લાખના વળતરની પણ માંગ કરવામાં આવી છે, ઉપરાંત ઘરેલું શરણાર્થી નીતિ અનુસાર યુએનએચસીઆર કાર્ડ ધારકોને રેસિડેન્સી પરમિટ ફરીથી શરૂ કરવાની પણ માંગ કરવામાં આવી છે.
અરજદારો દ્વારા ભારપૂર્વક જણાવાયું છે કે જો કે ભારત ૧૯૫૧ના યુએન શરણાર્થી સંમેલનનો સભ્ય નથી, તેમ છતાં નોન-રેફૉલમેન્ટનો સિદ્ધાંત (જે શરણાર્થીને તેના વતનમાં તેની ઓળખના કારણે ખતરો હોવાની આશંકા હોય તો તેને હાંકી કાઢવા પર પ્રતિબંધ મૂકે છે) ઘણા ચુકાદાઓમાં ન્યાયિક રીતે સ્વીકારવામાં આવ્યો છે.
(6:20 PM IST)









છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
