ન્યૂયોર્ક: ૨૦૨૨માં ન્યૂયોર્કના એક લેક્ચર સ્ટેજ પર લેખક સલમાન રશ્દી પર હુમલો કરવાના દોષી ઠરેલા વ્યક્તિને શુક્રવારે ૨૫ વર્ષની જેલની સજા ફટકારવામાં આવી છે. આ હુમલામાં પુરસ્કાર વિજેતા લેખક રશ્દી એક આંખે અંધ થઈ ગયા હતા.
જ્યુરીએ ફેબ્રુઆરીમાં ૨૭ વર્ષીય હાદી મતારને હત્યાનો પ્રયાસ અને હુમલાના ગુનામાં દોષી ઠેરવ્યો હતો.
સલમાન રશ્દી તેમના હુમલાખોરની સજા માટે પશ્ચિમ ન્યૂયોર્કની કોર્ટરૂમમાં હાજર રહ્યા ન હતા, પરંતુ તેમણે પીડિત તરીકે અસર નિવેદન રજૂ કર્યું હતું. ટ્રાયલ દરમિયાન, ૭૭ વર્ષીય લેખક મુખ્ય સાક્ષી હતા, જેમણે વર્ણન કર્યું હતું કે જ્યારે એક માસ્ક પહેરેલા હુમલાખોરે તેમના માથા અને શરીર પર ડઝનથી વધુ વખત છરી મારી હતી ત્યારે તેમને લાગ્યું હતું કે તેઓ મરી રહ્યા છે. આ ઘટના ત્યારે બની જ્યારે તેઓ ચૌટાઉક્વા ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં લેખકની સલામતી વિશે બોલવા માટે તેમનો પરિચય કરાવવામાં આવી રહ્યો હતો.
સજા સંભળાવતા પહેલાં, મતાર ઊભો થયો અને વાણી સ્વાતંત્ર્ય વિશે નિવેદન આપ્યું જેમાં તેણે રશ્દીને ઢોંગી ગણાવ્યા.
સફેદ પટ્ટાવાળા જેલના કપડાં પહેરેલા અને હાથકડી પહેરેલા મતારે કહ્યું, "સલમાન રશ્દી અન્ય લોકોનું અપમાન કરવા માંગે છે. તે ધાકધમકી કરવા માંગે છે, તે અન્ય લોકોને ધમકાવવા માંગે છે. હું તેની સાથે સહમત નથી."
મતારને રશ્દીની હત્યાના પ્રયાસ માટે મહત્તમ ૨૫ વર્ષની સજા અને તેમની સાથે સ્ટેજ પર હાજર રહેલા એક વ્યક્તિને ઘાયલ કરવા બદલ સાત વર્ષની સજા ફટકારવામાં આવી હતી. ચૌટાઉક્વા કાઉન્ટી ડિસ્ટ્રિક્ટ એટર્ની જેસન શ્મિટ્ટે જણાવ્યું હતું કે બંને પીડિતો એક જ ઘટનામાં ઘાયલ થયા હોવાથી સજા એક સાથે ચાલશે.
મહત્તમ સજાની માંગણી કરતા, શ્મિટ્ટે જજને કહ્યું કે મતારે "આ પસંદ કર્યું. તેણે આ હુમલાની યોજના એવી રીતે બનાવી હતી કે તે માત્ર શ્રી રશ્દીને જ નહીં, પરંતુ આ સમુદાયને, ત્યાં જોવા માટે હાજર રહેલા ૧,૪૦૦ લોકોને પણ સૌથી વધુ નુકસાન પહોંચાડી શકે."
જાહેર ડિફેન્ડર નેથેનિયલ બારોને ધ્યાન દોર્યું કે મતારનો અન્યથા સ્વચ્છ ગુનાહિત રેકોર્ડ હતો અને દલીલ કરી હતી કે પ્રેક્ષકોમાં રહેલા લોકોને પીડિત ગણવા જોઈએ નહીં, અને સૂચવ્યું હતું કે ૧૨ વર્ષની સજા યોગ્ય રહેશે.
બારોને કહ્યું, "ત્યારથી દરરોજ, છેલ્લા બે વર્ષથી, આ કેસ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રસિદ્ધિનું કેન્દ્ર રહ્યો છે. શરૂઆતથી જ શ્રી મતાર માટે નિર્દોષતાની કોઈ ધારણા નહોતી."
રશ્દીએ પેન્સિલવેનિયા હોસ્પિટલમાં ૧૭ દિવસ અને ન્યૂયોર્ક સિટી રિહેબિલિટેશન સેન્ટરમાં ત્રણ અઠવાડિયાથી વધુ સમય વિતાવ્યો હતો. "મિડનાઈટ્સ ચિલ્ડ્રન," "ધ મૂર્સ લાસ્ટ સાઈ" અને "વિક્ટરી સિટી" ના લેખકે તેમના ૨૦૨૪ ના સંસ્મરણો "નાઈફ" માં તેમની પુનઃપ્રાપ્તિની વિગતવાર વાત કરી હતી.
હવે મતાર આતંકવાદ સંબંધિત આરોપો પર ફેડરલ ટ્રાયલનો સામનો કરશે. જ્યારે પ્રથમ ટ્રાયલમાં મોટે ભાગે છરીના હુમલાની વિગતો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું, ત્યારે આગામી ટ્રાયલમાં હેતુના વધુ જટિલ મુદ્દાની તપાસ કરવામાં આવશે તેવી અપેક્ષા છે.
અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે યુએસ નાગરિક મતાર ૧૯૮૯ માં રશ્દીની હત્યા માટે જારી કરાયેલા દાયકાઓ જૂના ફતવાને અમલમાં મૂકવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો હતો જ્યારે તે ન્યૂ જર્સીના ફેરવ્યુમાં તેના ઘરેથી બફેલોથી લગભગ ૭૦ માઈલ (૧૧૨.૬ કિલોમીટર) દક્ષિણપશ્ચિમમાં આવેલા સમર રિસોર્ટમાં રશ્દીને નિશાન બનાવવા ગયો હતો.
ફેડરલ પ્રોસિક્યુટર્સ અનુસાર, મતાર માનતો હતો કે ૧૯૮૯ માં પ્રથમ વખત જારી કરાયેલા ફતવાને લેબનોન સ્થિત આતંકવાદી જૂથ હિઝબોલ્લાહનું સમર્થન હતું અને ૨૦૦૬ માં જૂથના સેક્રેટરી-જનરલ હસન નસરલ્લાહ દ્વારા તેમના ભાષણમાં તેનું સમર્થન કરવામાં આવ્યું હતું.
ઈરાનના નેતા આયાતુલ્લાહ રૂહોલ્લાહ ખોમેનીએ રશ્દીની નવલકથા "ધ સેટેનિક વર્સીસ" ના પ્રકાશન પછી ફતવો જારી કર્યો હતો, જેને કેટલાક મુસ્લિમો નિંદાકારક માને છે. રશ્દીએ વર્ષો સુધી છુપાઈને જીવન વિતાવ્યું હતું, પરંતુ ઈરાને જાહેરાત કર્યા પછી કે તે આ હુકમનામું લાગુ નહીં કરે, તેમણે છેલ્લા પચીસ વર્ષોમાં મુક્તપણે મુસાફરી કરી હતી.
મતારે આતંકવાદીઓને સામગ્રી પૂરી પાડવા, હિઝબોલ્લાહને ભૌતિક સમર્થન આપવાનો પ્રયાસ કરવા અને રાષ્ટ્રીય સીમાઓ ઓળંગીને આતંકવાદમાં સામેલ થવાના ત્રણ આરોપોમાં પોતાને નિર્દોષ ગણાવ્યો હતો.
સ્થળના કેમેરા દ્વારા કેદ કરાયેલા અને ટ્રાયલમાં ચલાવવામાં આવેલા હુમલાના વિડિયોમાં મતાર બેઠેલા રશ્દીની પાછળથી તેમની પાસે આવતો અને તેમના ધડ પર છરી મારવા માટે તેમની આસપાસ પહોંચતો દેખાય છે. જ્યારે પ્રેક્ષકો હાંફી જાય છે અને ચીસો પાડે છે, ત્યારે રશ્દી તેમના હાથ ઊંચા કરતા અને તેમની બેઠક પરથી ઊઠતા, થોડાં પગલાં ચાલતા અને લથડિયાં ખાતા દેખાય છે, જ્યારે મતાર તેમને પકડી રાખે છે, છરી મારતો રહે છે જ્યાં સુધી તેઓ બંને પડી ન જાય અને આસપાસના લોકો તેમને અલગ કરવા દોડી ન આવે.
મતારની પ્રથમ ટ્રાયલમાં જ્યુરીએ બે કલાકથી ઓછા સમયની ચર્ચા પછી પોતાનો ચુકાદો આપ્યો હતો.