નવી દિલ્હી, 21 મે 2025, બુધવાર: ભારતીય રાજનીતિમાં વિદ્યાર્થી સંગઠનોનું મહત્વ હંમેશા રહ્યું છે, અને હવે આમ આદમી પાર્ટી (AAP) એ તેના વિદ્યાર્થી પાંખ 'એસોસિયેશન ઑફ સ્ટુડન્ટ્સ ફોર ઑલ્ટરનેટિવ પોલિટિક્સ' (ASAP) ને મંગળવારે ફરીથી લોન્ચ કરીને આ ક્ષેત્રમાં હલચલ મચાવી દીધી છે. ASAP, જે હવે નેશનલ સ્ટુડન્ટ્સ યુનિયન ઑફ ઇન્ડિયા (NSUI), અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદ (ABVP) અને સ્ટુડન્ટ્સ ફેડરેશન ઑફ ઇન્ડિયા (SFI) જેવા મુખ્ય વિદ્યાર્થી સંગઠનોમાં જોડાઈ ગયું છે, તે ભારતીય કેમ્પસ રાજનીતિમાં નવા સમીકરણો રચવાની સંભાવના ધરાવે છે.
AAP ની 'વૈકલ્પિક રાજનીતિ' નો મંત્ર: 5 લાખ સભ્યો અને દરેક કેમ્પસમાં ચૂંટણી
AAP ના રાષ્ટ્રીય સંયોજક અને દિલ્હીના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અરવિંદ કેજરીવાલે દિલ્હી યુનિવર્સિટી, ઇન્દ્રપ્રસ્થ યુનિવર્સિટી, તેમજ પંજાબ અને ગુજરાતના વિદ્યાર્થીઓને કોન્સ્ટિટ્યુશન ક્લબ ખાતે સંબોધિત કરતા જણાવ્યું હતું કે, "અમે લોકોને અન્ય પક્ષોની મુખ્ય પ્રવાહની રાજનીતિ પર અમારી વૈકલ્પિક રાજનીતિની શ્રેષ્ઠતા વિશે ફરીથી વિચારવા માટે મજબૂર કરીશું."
AAP ની અગાઉની વિદ્યાર્થી અને યુવા પાંખ, છાત્ર યુવા સંઘર્ષ સમિતિ (CYSS), 2015 માં સ્થાપિત કરવામાં આવી હતી. તેણે દિલ્હી યુનિવર્સિટી અને પંજાબ યુનિવર્સિટીમાં બે-બે ચૂંટણી લડી હતી, પરંતુ મર્યાદિત સફળતાને કારણે દિલ્હીમાં નિષ્ક્રિય બની ગઈ હતી. તેની એકમાત્ર નોંધપાત્ર સિદ્ધિ 2022 માં પંજાબ યુનિવર્સિટીની ચૂંટણીમાં પ્રમુખ પદ જીતવાની હતી. ગયા વર્ષે, તેણે બીજું સ્થાન મેળવ્યું હતું.
CYSS સાથે સંકળાયેલા એક નેતાએ ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને જણાવ્યું હતું કે, "અમને તાજેતરમાં બે મીટિંગો માટે બોલાવવામાં આવ્યા હતા જેમાં અમને કહેવામાં આવ્યું કે વિદ્યાર્થી પાંખને ફરીથી લોન્ચ કરવામાં આવશે. લક્ષ્ય એક વર્ષમાં સમગ્ર ભારતમાં 5 લાખ વિદ્યાર્થી સભ્યો બનાવવાનો છે. એ પણ નક્કી કરવામાં આવ્યું છે કે હવેથી, અમે દેશભરની યુનિવર્સિટીઓમાં થતી દરેક કેમ્પસ ચૂંટણી લડીશું."
ASAP નું વિઝન: ASAP નો લોગો ફુવારા-પેનની નિબ છે જેના અંતે જ્વાળાઓ નીકળી રહી છે, જે તેને રોકેટનો દેખાવ આપે છે. કેજરીવાલ અનુસાર, આજના મોટાભાગના પડકારો મુખ્ય પ્રવાહની રાજનીતિમાંથી ઉદ્ભવે છે, અને ASAP નું મિશન રાજકીય અખંડિતતાને પુનર્જીવિત કરવાનું અને યુવાનોને સુધારાઓનું નેતૃત્વ કરવા પ્રેરિત કરવાનું છે. ચૂંટણી લડવા ઉપરાંત, તે મુખ્ય પ્રવાહ વિરુદ્ધ વૈકલ્પિક રાજનીતિના વિષય પર વિદ્યાર્થીઓની ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે દેશભરની કોલેજોમાં સાંસ્કૃતિક અને ચર્ચા જૂથોની સ્થાપના કરશે.
દિલ્હીના પૂર્વ ઉપમુખ્યમંત્રી મનીષ સિસોદિયાએ વિઝન શેર કરતા જણાવ્યું કે, દેશભરની દરેક કોલેજ અને યુનિવર્સિટીમાં ASAP ના પ્રમુખો અને સચિવો ચૂંટવામાં આવશે. ASAP હિંસા અને ધાકધમકીથી ભરેલી "વિદ્યાર્થી રાજનીતિને બદલવા માટે બનાવવામાં આવ્યું છે – અને ઘણા તે જાળમાં ફસાઈ જાય છે."
ભારતના મુખ્ય વિદ્યાર્થી સંગઠનો: NSUI, ABVP, SFI
ભારતમાં અન્ય મુખ્ય વિદ્યાર્થી સંગઠનોની ભૂમિકા અને તાજેતરની કામગીરી નીચે મુજબ છે:
NSUI (નેશનલ સ્ટુડન્ટ્સ યુનિયન ઓફ ઇન્ડિયા):
ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસની વિદ્યાર્થી પાંખ, NSUI, 1971 માં સ્થાપિત કરવામાં આવી હતી. 2024 માં રોનક ખાત્રી NSUI ના પ્રથમ પ્રમુખ બન્યા જેમણે સાત વર્ષના ગાળા પછી દિલ્હી યુનિવર્સિટી સ્ટુડન્ટ્સ યુનિયન (DUSU) નો કાર્યભાર સંભાળ્યો. તેમણે ABVP ના ઋષભ ચૌધરીને 1,300 થી વધુ મતોથી હરાવ્યા, જેમાં ખાત્રીને 20,207 મત મળ્યા જ્યારે ચૌધરીને 18,864 મત મળ્યા. વધુમાં, NSUI ના લોકેશ ચૌધરીએ સંયુક્ત સચિવ પદ જીત્યું, ABVP ના અમન કપાસિયાને 6,726 મતોના માર્જિનથી હરાવ્યા.
ABVP (અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદ):
ભારતના સૌથી મોટા અને જૂના વિદ્યાર્થી સંગઠનોમાંનું એક, ABVP, 1949 માં સ્થાપિત થયું હતું. તે રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS), ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) ની વૈચારિક માતૃસંસ્થા સાથે સંકળાયેલું છે. વૈભવ મીણા (ABVP) ને તાજેતરની JNUSU ચૂંટણીઓમાં સંયુક્ત સચિવ પદનો વિજેતા જાહેર કરવામાં આવ્યો, જે 9 વર્ષ પછી તેનો મુખ્ય પુનરાગમન દર્શાવે છે.
ગયા વર્ષની DUSU ચૂંટણીમાં, ABVP એ ઉપપ્રમુખ અને સચિવ પદ સુરક્ષિત કર્યા. ભાનુ પ્રતાપ સિંહે 24,166 મતો સાથે ઉપપ્રમુખનું પદ જીત્યું, જ્યારે મિત્રવિંદા કરણવાલે 16,703 મતો સાથે સચિવ તરીકે ચૂંટાયા, અનુક્રમે NSUI ના યશ નંદાલ અને નમ્રતા જેફને હરાવી.
SFI (સ્ટુડન્ટ્સ ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયા):
1970 માં રચાયેલ, SFI ભારતમાં એક ડાબેરી વિદ્યાર્થી સંગઠન છે જેના મહાસચિવ મયુખ બિસ્વાસ અને પ્રમુખ વી.પી. સાનુ છે. તેણે રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ, 2019, ફી વધારા અને IITs માં અનામત વિદ્યાર્થીઓના ઓછા પ્રતિનિધિત્વનો વિરોધ કર્યો હતો. તે 2019 માં નાગરિકતા સંશોધન અધિનિયમ સામેના વિવિધ વિરોધ પ્રદર્શનોનું આયોજન અને તેમાં ભાગ લેવામાં પણ સામેલ હતું.
આ સંગઠનો ભારતીય યુવાનોના અવાજને રાજકીય રીતે રજૂ કરવામાં અને દેશના ભવિષ્યને આકાર આપવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.