નવી દિલ્હી :  આજના સમયમાં, ડિજિટલ પેમેન્ટ આપણા જીવનનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ બની ગયું છે. આપણે Paytm, Google Pay, PhonePe જેવી UPI એપ્સ દ્વારા દરરોજ ઘણા વ્યવહારો કરીએ છીએ. પરંતુ ડિજિટલ વ્યવહારો વધતાં, ઓનલાઈન છેતરપિંડીના કિસ્સાઓ પણ ઝડપથી સામે આવી રહ્યા છે. આ જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને, સરકારે એક મોટું પગલું ભર્યું છે, જે ડિજિટલ ચુકવણી સિસ્ટમને વધુ સુરક્ષિત બનાવશે.
ભારત સરકારના ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગ (DoT) એ ફાઇનાન્શિયલ ફ્રોડ રિસ્ક ઈન્ડિકેટર (FRI) નામની નવી સુરક્ષા સિસ્ટમ શરૂ કરી છે. તેનો હેતુ છે  ઓનલાઈન છેતરપિંડીની ઘટનાઓને સમયસર રોકવાનો. આ સિસ્ટમની મદદથી, એવા મોબાઈલ નંબરો ઓળખવામાં આવશે જે કોઈપણ સાયબર ગુના અથવા છેતરપિંડીમાં સામેલ હોઈ શકે છે.

FRI સિસ્ટમ કેવી રીતે કાર્ય કરે છે?

FRI એક ડિજિટલ સર્વેલન્સ સિસ્ટમ છે જે શંકાસ્પદ મોબાઈલ નંબરોને વાસ્તવિક સમયમાં ઓળખે છે. બેંકિંગ કે UPI વ્યવહારોમાં પહેલાથી જ છેતરપિંડીમાં સામેલ થઈ ચૂકેલો નંબર, આ સિસ્ટમ તરત જ તે નંબરને ફ્લેગ કરે છે. આ પછી, સંબંધિત બેંક કે ડિજિટલ પેમેન્ટ એપને એક ચેતવણી મોકલવામાં આવે છે જેથી તે નંબર પરથી વધુ કોઈ છેતરપિંડી ન થઈ શકે.

બેંકો અને UPI એપ્સને સીધો લાભ મળશે
આ નવી સિસ્ટમનો લાભ ફક્ત બેંકો પૂરતો મર્યાદિત નથી. Paytm, PhonePe, Google Pay અને BHIM જેવી નોન-બેંકિંગ UPI એપ્સને પણ આમાંથી મદદ મળશે. આ એપ્સ હવે તે મોબાઇલ નંબરોને અગાઉથી ઓળખી શકશે જે છેતરપિંડીમાં સામેલ હોઈ શકે છે, જેનાથી લાખો વપરાશકર્તાઓ સુરક્ષિત રહેશે.

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, UPI દ્વારા છેતરપિંડીના કિસ્સાઓ ખૂબ જ વધ્યા છે. ક્યાંક વૃદ્ધ વ્યક્તિ પાસેથી OTP પૂછીને પૈસા ચોરાઈ જાય છે, તો ક્યાંક નકલી લિંક પર ક્લિક કરીને વપરાશકર્તાનું ખાતું ખાલી થઈ જાય છે. FRI જેવી સિસ્ટમની મદદથી, હવે આવા કેસોમાં અગાઉથી તકેદારી રાખી શકાય છે, જેનાથી છેતરપિંડીના કિસ્સાઓ ઘટશે.

વપરાશકર્તાઓ માટે મહત્વપૂર્ણ સલાહ
સરકારે ખાતરી કરી છે કે સિસ્ટમ સ્તરે સુરક્ષા મજબૂત બને, પરંતુ તમારી તકેદારી પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ છે. નીચે આપેલા સૂચનો અપનાવીને પણ તમે સુરક્ષિત રહી શકો છો:

હંમેશા તમારા મોબાઇલ નંબર અને UPI એપ્સની ચકાસણી કરો

અજાણ્યા નંબરો પરથી આવતા કોલ કે SMS પર વિશ્વાસ ન કરો

કોઈપણ લિંક પર ક્લિક કરતા પહેલા વિચારો અને તપાસ કરો

જો તમને કોઈ શંકાસ્પદ વ્યવહાર દેખાય, તો તાત્કાલિક તમારી બેંક અથવા એપ ગ્રાહક સંભાળનો સંપર્ક કરો

એપ્સને હંમેશા અપડેટેડ વર્ઝનમાં રાખો

નકલી ઑફર્સ અને રિવોર્ડ્સ જેવી બાબતોથી સાવધ રહો

DoT ની આ પહેલ ડિજિટલ ઇન્ડિયાને સુરક્ષિત ઇકોસિસ્ટમ તરફ લઈ જઈ રહી છે. જ્યારે આ ડિજિટલ વ્યવહારો પર સામાન્ય લોકોનો વિશ્વાસ વધારશે, ત્યારે તે છેતરપિંડી કરનારાઓની પ્રવૃત્તિઓને પણ રોકશે. જો તમે પણ UPI એપ્સનો ઉપયોગ કરો છો, તો તે મહત્વપૂર્ણ છે કે તમે પોતે જાગૃત અને સતર્ક રહો.