વોશિંગ્ટન : સીરિયા અને તુર્કીમાં અમેરિકાના ખાસ દૂત ટોમ બેરેકે રવિવારે એક બોલ્ડ નિવેદન આપીને આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં ખળભળાટ મચાવ્યો છે. તેમણે 1916ના કુખ્યાત સાઇક્સ-પિકોટ કરારની આકરા શબ્દોમાં ટીકા કરી, જેને તુર્કી સામ્રાજ્યને "શાહી લાભ માટે" વિભાજીત કરવાનો કરાર ગણાવ્યો, "શાંતિ માટે નહીં". બેરેકે ભારપૂર્વક કહ્યું કે સીરિયાનું વિભાજન એક ઐતિહાસિક ભૂલ હતી, અને હવે દેશમાં બશર અલ-અસદના શાસનનું પતન સમૃદ્ધિ અને સુરક્ષા માટેના નવા દરવાજા ખોલશે.
'પશ્ચિમી હસ્તક્ષેપનો યુગ સમાપ્ત':
X (અગાઉ ટ્વિટર) પર બેરેકે લખ્યું, "એક સદી પહેલા, પશ્ચિમે નકશા, આદેશ, પેન્સિલ કરેલી સરહદો અને વિદેશી શાસન લાદ્યું. સાઇક્સ-પિકોટે સીરિયા અને વ્યાપક પ્રદેશને શાહી લાભ માટે વિભાજીત કર્યા - શાંતિ માટે નહીં. તે ભૂલ પેઢીઓ માટે ખર્ચાઈ. આપણે ફરીથી તે નહીં કરીએ." આ નિવેદન ભૂતકાળની પશ્ચિમી નીતિઓ પ્રત્યેના યુએસના બદલાયેલા દ્રષ્ટિકોણનો સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે.
સાઇક્સ-પિકોટ કરાર એ યુનાઇટેડ કિંગડમ અને ફ્રાન્સ વચ્ચેની એક ગુપ્ત સંધિ હતી, જેને પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ પછી ઓટ્ટોમન સામ્રાજ્યના વિભાજનમાં તેમના પ્રભાવ અને નિયંત્રણના ક્ષેત્રોને વ્યાખ્યાયિત કરવા માટે કરવામાં આવી હતી. આ કરારને પ્રદેશના આરબ વિસ્તારોમાં પશ્ચિમી પ્રભાવ અને મનસ્વી સરહદો લાદવાના પાયા તરીકે વ્યાપકપણે જોવામાં આવે છે.
ભવિષ્ય પ્રાદેશિક ઉકેલોનું:
રિયાધમાં 13 મેના રોજ યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ટિપ્પણીનો પડઘો પાડતા, બેરેકે કહ્યું કે મધ્ય પૂર્વનું ભવિષ્ય પ્રાદેશિક ઉકેલો અને સહયોગ પર આધારિત છે. "પશ્ચિમી હસ્તક્ષેપનો યુગ પૂરો થઈ ગયો છે. ભવિષ્ય પ્રાદેશિક ઉકેલોનું છે, પરંતુ ભાગીદારીનું છે, અને આદર પર આધારિત રાજદ્વારી છે," તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું.
બેરેકે નોંધ્યું કે સીરિયાની દુર્ઘટના "વિભાજનમાંથી જન્મી હતી," અને કહ્યું કે "પુનર્જન્મ ગૌરવ, એકતા અને તેના લોકોમાં રોકાણ દ્વારા આવવો જોઈએ." "તે સત્ય, જવાબદારી - અને પ્રદેશ સાથે કામ કરવાથી શરૂ થાય છે, તેની આસપાસ નહીં," તેમણે ઉમેર્યું.
અમેરિકી નીતિમાં નોંધપાત્ર પરિવર્તન:
આ નિવેદન આ મહિનાની શરૂઆતમાં રિયાધમાં ટ્રમ્પની સીરિયાના રાષ્ટ્રપતિ અહેમદ અલ-શારા સાથેની મુલાકાત બાદ યુએસ નીતિમાં નોંધપાત્ર ફેરફારને અનુસરે છે - જે 25 વર્ષમાં યુએસ અને સીરિયન નેતાઓ વચ્ચેની પ્રથમ સીધી મુલાકાત હતી. બેઠક પહેલાં, ટ્રમ્પે સીરિયા પર "ક્રૂર અને અપંગ" પ્રતિબંધો દૂર કરવાનો આદેશ આપ્યો, જેના પગલે યુએસે સામાન્ય લાઇસન્સ પ્રતિબંધોમાં રાહત જારી કરી છે. EU એ પણ મંગળવારે પુનર્નિર્માણ પ્રયાસોને ટેકો આપવા માટે સીરિયા પરના આર્થિક પ્રતિબંધો હટાવી લીધા છે.
બેરેકે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે અમેરિકા તુર્કી, ગલ્ફ અને યુરોપ સાથે ઉભું છે - પરંતુ "સૈનિકો અને ભાષણો, અથવા કાલ્પનિક સીમાઓ સાથે નહીં," પરંતુ "સીરિયન લોકો સાથે ખભે ખભો મિલાવીને". "અસદ શાસનના પતન સાથે, શાંતિનો દરવાજો ખુલ્લો છે - પ્રતિબંધો દૂર કરીને, અમે સીરિયન લોકોને આખરે તે દરવાજો ખોલવા અને નવી સમૃદ્ધિ અને સુરક્ષાનો માર્ગ શોધવા માટે સક્ષમ બનાવી રહ્યા છીએ," તેમણે કહ્યું.
સીરિયાના ખાસ દૂતની ભૂમિકા સંભાળ્યાના એક દિવસ પછી - 24 મેના રોજ ઇસ્તંબુલમાં સીરિયન રાષ્ટ્રપતિ અહમદ અલ-શારાને મળ્યા પછી યુએસ રાજદૂતનું આ નિવેદન આવ્યું છે. દરમિયાન, યુએસ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રૂબિયોએ મંગળવારે કહ્યું કે વોશિંગ્ટન સીરિયાની નવી સરકારને સફળ થવામાં મદદ કરવાના પ્રયાસોને સમર્થન આપે છે, ચેતવણી આપી હતી કે નિષ્ફળતા નવા સંઘર્ષ અને પ્રાદેશિક અસ્થિરતાને ઉત્તેજિત કરી શકે છે.