<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Saturday, 31st May 2025

ઘરેલુ હિંસાનો ભોગ બનેલી માતાઓના બાળકો માનસિક રીતે બીમાર થવાનું જોખમ

ભારતમાં દરેક ત્રીજી મહિલા ઘરેલુ હિંસાનો ભોગ બને છે. આનાથી ડિપ્રેશન, ચિંતા, પોસ્‍ટ-ટ્રોમેટિક સ્‍ટ્રેસ ડિસઓર્ડર (PTSD) તેમજ તેમનામાં આત્‍મહત્‍યાના વિચારોનું જોખમ વધે છે

 

 

નવી દિલ્‍હી તા.૩૧: આ અભ્‍યાસમાં ભારતના શહેરી અને ગ્રામીણ વિસ્‍તારોના લગભગ ૨,૮૦૦ કિશોરો અને તેમની માતાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્‍યો હતો. આ દરમિયાન, ૧૨-૧૭ વર્ષની વયના કિશોરો અને તેમની માતાઓના શારીરિક, માનસિક અને જાતીય શોષણના અનુભવોનું અવલોકન કરવામાં આવ્‍યું હતું જેથી કિશોરોના માનસિક સ્‍વાસ્‍થ્‍ય પર તેની શું અસર પડે છે તે શોધી શકાય.

ભારતમાં ઘરેલુ હિંસાનો ભોગ બનેલી મહિલાઓના બાળકો માનસિક સ્‍વાસ્‍થ્‍ય સમસ્‍યાઓથી પીડાય તેવી શકયતા વધુ હોય છે. આવા કિશોરો અને બાળકો ચિંતા અને હતાશા સહિત માનસિક સ્‍વાસ્‍થ્‍ય વિકળતિઓથી વધુ સંઘર્ષ કરે છે. સંશોધન જર્નલ PLOS One માં પ્રકાશિત થયેલા એક અભ્‍યાસમાં આ વાત બહાર આવી છે.

આ અભ્‍યાસ દેશની શાળાઓમાં માનસિક આઘાતને સમજવા તેમજ ઘરેલુ હિંસા નિવારણ માટે એક કાર્યક્રમની તીવ્ર જરૂરિયાત તરફ નિર્દેશ કરે છે. આ અભ્‍યાસ CVEDA કન્‍સોર્ટિયમ, નેશનલ ઇન્‍સ્‍ટિટયૂટ ઓફ મેન્‍ટલ હેલ્‍થ એન્‍ડ ન્‍યુરોસાયન્‍સ, બેંગ્‍લોર અને આંતરરાષ્‍ટ્રીય સંસ્‍થાઓના સંશોધકો દ્વારા હાથ ધરવામાં આવ્‍યો હતો. સંશોધન અભ્‍યાસમાં ભારતના શહેરી અને ગ્રામીણ વિસ્‍તારોના લગભગ ૨,૮૦૦ કિશોરો અને તેમની માતાઓનો સમાવેશ થતો હતો. આ સમયગાળા દરમિયાન, ૧૨-૧૭ વર્ષની વયના કિશોરો અને તેમની માતાઓના શારીરિક, માનસિક અને જાતીય શોષણના અનુભવોનું અવલોકન કરવામાં આવ્‍યું જેથી કિશોરોના માનસિક સ્‍વાસ્‍થ્‍ય પર તેની શું અસર પડે છે તે જાણી શકાય. આ આધારે, સંશોધનના લેખકોએ જણાવ્‍યું હતું કે ઘરેલુ હિંસાથી પીડાતી મહિલાઓના કિશોરોમાં હતાશા અને ચિંતા જેવી માનસિક બીમારીઓનું જોખમ વધુ હતું. જે બાળકોની માતાઓએ ત્રણેય પ્રકારના શારીરિક, માનસિક અને જાતીય શોષણનો સામનો કરવો પડ્‍યો હતો તેમાં હતાશા જોવા મળી હતી. તે જ સમયે, બાળકોમાં ચિંતાની વળત્તિ માતાના શારીરિક અને જાતીય શોષણ સાથે સંબંધિત હતી.

બાળકો ગર્ભમાં જ તેમની માતા સામે હિંસા અનુભવે છે

બાળકો ઘણીવાર નાની ઉંમરે તેમની માતા સાથે આવા દુર્વ્‍યવહાર જુએ છે, સમજે છે અને અનુભવે છે. આ તેમને માનસિક રીતે નુકસાન પહોંચાડે છે અને જેની તેમના માનસિક સ્‍વાસ્‍થ્‍ય પર ઊંડી અસર પડે છે. સંશોધકો કહે છે કે જેમણે તેમની માતા સાથે ઘરેલુ હિંસા જોઈ છે તેમના અભ્‍યાસ અને વર્તનમાં ફેરફારો સ્‍પષ્ટપણે દેખાય છે. કિશોરાવસ્‍થામાં વિચાર, વર્તન અને વ્‍યક્‍તિત્‍વનો વિકાસ થાય છે. આ સમયગાળા દરમિયાન માતા સામે હિંસા જોવી બાળકો માટે ખૂબ જ હાનિકારક હોઈ શકે છે. તે તેમનામાં લાંબા ગાળાની બીમારીઓ, માનસિક અને માનસિક રોગો તરફ દોરી શકે છે

સંશોધકોના મતે, ભારતમાં સંયુક્‍ત પરિવાર (જ્‍યાંસ્ત્રી તેના પતિ અને તેના પરિવાર સાથે રહે છે) ઘણીવાર સીધી કે આડકતરી રીતે હિંસાને પ્રોત્‍સાહન આપે છે. આમાં પતિ પર દબાણ કરવું અથવાસ્ત્રીને ચૂપ કરવાનો સમાવેશ થાય છે.

ભારતમાં દરેક ત્રીજી મહિલા ઘરેલુ હિંસાનો ભોગ બને છે. આનાથી ડિપ્રેશન, ચિંતા, પોસ્‍ટ-ટ્રોમેટિક સ્‍ટ્રેસ ડિસઓર્ડર (PTSD) તેમજ તેમનામાં આત્‍મહત્‍યાના વિચારોનું જોખમ વધે છે. સંશોધકો કહે છે કે પヘમિી દેશોમાં કરવામાં આવેલા અભ્‍યાસોમાં આ જોડાણ સારી રીતે સમજાવવામાં આવ્‍યું છે. તેમણે કહ્યું કે ભારતમાં કરવામાં આવેલા અભ્‍યાસો દર્શાવે છે કે ઘરેલુ હિંસા ગર્ભપાત, મળત જન્‍મ, અકાળ જન્‍મ તેમજ આવી માતાઓના બાળકોમાં ભાવનાત્‍મક, વર્તણૂકીય અને શૈક્ષણિક સમસ્‍યાઓ સાથે જોડાયેલી છે. આ હોવા છતાં, ભારતમાં, માતા સામે હિંસાથી બાળકોના માનસિક સ્‍વાસ્‍થ્‍યને અસર થવાના મુદ્દા પર હજુ પણ ઓછું ધ્‍યાન આપવામાં આવે છે.(૩૮.૮)

(9:41 AM IST)