રોમ, 2 જૂન, 2025: યુરોપના સૌથી સક્રિય જ્વાળામુખી માઉન્ટ એટનામાં આજે ભયાનક વિસ્ફોટ થતા સિસિલી ટાપુ પર ગભરાટ ફેલાઈ ગયો છે. જ્વાળામુખીમાંથી ઉકળતા ખડકોના હિમપ્રપાતને કારણે રાખના મોટા ગોટેગોટા આકાશમાં છવાઈ ગયા હતા, જેણે આસપાસના વિસ્તારોમાં દહેશતનો માહોલ સર્જ્યો હતો. આ ઘટનાને પગલે, સ્થળની મુલાકાત લઈ રહેલા પ્રવાસીઓને જીવ બચાવવા માટે નાસભાગ કરવી પડી હતી.
છેલ્લા કેટલાક કલાકોથી માઉન્ટ એટનામાં સક્રિયતા જોવા મળી રહી હતી, જેમાં રાતોરાત જ્વાળામુખીના આંચકા અનુભવાયા હતા. જોકે, આજે તેની તીવ્રતામાં સતત વધારો થતા "તીવ્ર વિસ્ફોટો" થવા લાગ્યા હતા. "પાયરોક્લાસ્ટિક ફ્લો" – એટલે કે ગરમ રાખનો ઝડપી અને ગાઢ હિમપ્રપાત – જ્વાળામુખીના ઢોળાવ પરથી નીચે ધસી આવ્યો હતો. જોકે, સદભાગ્યે તે "વેલી ઑફ ધ લાયન" નામની એટનાની એક ઢોળાવની ધારથી આગળ વધ્યો ન હોવાનું જણાયું છે.
નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ જિયોફિઝિક્સ એન્ડ વૉલ્કેનોલોજી, એટનિયન ઑબ્ઝર્વેટરીના જણાવ્યા અનુસાર, આ પાયરોક્લાસ્ટિક પ્રવાહ "સંભવતઃ દક્ષિણ-પૂર્વ ક્રેટરના ઉત્તરીય ભાગમાંથી સામગ્રીના પતનથી ઉત્પન્ન થયો હતો." શરૂઆતમાં વૉલ્કેનિક ઍશ ઍડવાઇઝરી સેન્ટર ટૉલુઝ દ્વારા લાલ વિમાનન ચેતવણી (red aviation warning) જારી કરવામાં આવી હતી, પરંતુ હવે તેને નારંગીમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવી છે. આ ભયાવહ રાખનો વાદળ મુખ્યત્વે પાણી અને સલ્ફર ડાયોક્સાઇડથી બનેલો હોવાનું કહેવાય છે અને તે "દક્ષિણ-પશ્ચિમ તરફ વહી રહ્યો હતો."
સંસ્થાએ આજે સવારે જણાવ્યું હતું કે, "છેલ્લા કેટલાક કલાકોમાં, સવારે 4.14 વાગ્યે (3.14 AM BST) જારી કરાયેલા અગાઉના નિવેદનમાં દર્શાવેલ પ્રવૃત્તિ સતત વધતી તીવ્રતાના સ્ટ્રોમ્બોલિયન વિસ્ફોટો સાથે ચાલુ રહી હતી, જે હાલમાં તીવ્ર અને લગભગ સતત છે. છેલ્લા કેટલાક કલાકોમાં, પિયાનો વેટોર વિસ્તારમાં થોડી પાતળી રાખના પતનનો પણ સંકેત મળ્યો છે."
ઑનલાઈન જોવા મળેલા ચોંકાવનારા ફૂટેજમાં, ડઝનબંધ પ્રવાસીઓ જ્વાળામુખીના કિનારે દોડી રહ્યા હતા, તેમની પાછળ ભયાનક રાખનો વાદળ મોટો થતો જઈ રહ્યો હતો. યુરોપના સૌથી સક્રિય જ્વાળામુખીમાંથી રાખના વિશાળ પ્લુમ્સ નીકળતા જોવા મળ્યા હતા. સોશિયલ મીડિયા પર યુઝર્સે ભયાનક રાખના વાદળના ફૂટેજ શેર કર્યા છે જે ઇટાલિયન ટાપુને ઢાંકી દેવાની ધમકી આપી રહ્યું હતું.
આ ભયાનક જ્વાળામુખીનો આંચકો ગઈકાલે રાત્રે 10 વાગ્યા પછી શરૂ થયો હતો, જે ત્રણ કલાક પછી લગભગ 2.8 કિમી ક્રેટરની નીચે તેની ટોચે પહોંચ્યો હતો. જ્વાળામુખીના લાઇવસ્ટ્રીમમાં આ ભયાવહ ક્ષણ કેદ થઈ હતી અને યુઝર્સ વાદળને ટાપુ પર ઉતરતા જોઈ શકે છે. જોકે, છેલ્લા એક કલાકમાં પ્રવૃત્તિ શાંત પડી છે, પરંતુ ભયાવહ ગ્રે વાદળ હજુ પણ દેખાઈ રહ્યું છે.
સિસિલીના પૂર્વ કિનારે આવેલો માઉન્ટ એટના વિશ્વના સૌથી સક્રિય જ્વાળામુખીઓ પૈકી એક છે અને છેલ્લા પાંચ વર્ષથી તે ખાસ કરીને સક્રિય સમયગાળામાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે. ગયા ઉનાળામાં, જ્વાળામુખીના કારણે નજીકના એરપોર્ટ્સ પર અંધાધૂંધી સર્જાઈ હતી, કારણ કે પાઇલટ્સને દૃશ્યતામાં મુશ્કેલી પડતા ફ્લાઇટ્સને મર્યાદિત અને ડાયવર્ટ કરવાની ફરજ પડી હતી. સામાન્ય રીતે વ્યસ્ત રહેતું કેટેનિયા એરપોર્ટ પર આવતી ફ્લાઇટ્સને પ્રતિ કલાક છ સુધી ઘટાડવામાં આવી હતી અને એરપોર્ટનો એક ભાગ બંધ કરવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે સ્થાનિક નગરો પણ કાળા રાખના જાડા પડથી ઢંકાઈ ગયા હતા.
500,000 વર્ષ જૂના આ જ્વાળામુખીમાં મે મહિનામાં પણ વારંવાર વિસ્ફોટ દરમિયાન લાવા નીકળી રહ્યો હતો, તે પહેલાં આજનો મોટો વિસ્ફોટ થયો. એટનાનો સૌથી વિનાશક વિસ્ફોટ 1669 માં થયો હતો, જેણે 14 ગામો અને નગરોને લાવા પ્રવાહ અને જ્વાળામુખીના ભૂકંપથી ઢાંકી દીધા હતા. રેકોર્ડ મુજબ, ઘણા અઠવાડિયા સુધી ચાલેલા તે વિસ્ફોટમાં લગભગ 20,000 લોકો માર્યા ગયા હતા, અને હજારો લોકો બેઘર બન્યા હતા.