નવી દિલ્હી, 2 જૂન, 2025: ભારતીય અબજોપતિ ગૌતમ અદાણીના નેતૃત્વ હેઠળનું અદાણી ગ્રુપ ફરી એકવાર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે તપાસના દાયરામાં આવ્યું છે. વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ (WSJ) દ્વારા સોમવારે પ્રકાશિત થયેલા એક સનસનાટીભર્યા અહેવાલ મુજબ, અમેરિકી ફરિયાદીઓ તપાસ કરી રહ્યા છે કે શું અદાણીની કંપનીઓએ મુંદ્રા પોર્ટ મારફતે ભારતમાં ઈરાની લિક્વિફાઇડ પેટ્રોલિયમ ગેસ (LPG) ની આયાત કરીને યુએસ પ્રતિબંધોનું સંભવિતપણે ઉલ્લંઘન કર્યું છે. યુએસ જસ્ટિસ ડિપાર્ટમેન્ટ ઈરાની મૂળના LPG ની શિપિંગ કરતી શંકાસ્પદ ટેન્કરોની પ્રવૃત્તિઓની સમીક્ષા કરી રહ્યું હોવાનું આ અહેવાલમાં જણાવાયું છે.
પ્રતિબંધોના ઉલ્લંઘનની પેટર્ન અને અદાણી ગ્રુપનો ખુલાસો
WSJ ની તપાસ અનુસાર, અદાણીના ગુજરાત સ્થિત મુંદ્રા પોર્ટ અને પર્શિયન ગલ્ફ વચ્ચે મુસાફરી કરતા જહાજોમાં પ્રતિબંધોથી બચવાની યુક્તિઓ જેવી કે શિપ-ટુ-શિપ ટ્રાન્સફર અને સિગ્નલ બ્લેકઆઉટની પેટર્ન જોવા મળી હતી. આ યુક્તિઓનો ઉપયોગ વારંવાર એવા જહાજો દ્વારા કરવામાં આવે છે જેઓ તેમના મૂળ અને ગંતવ્ય સ્થાનને છુપાવવાનો પ્રયાસ કરતા હોય છે.
જોકે, અદાણી ગ્રુપે WSJ ને આપેલા એક નિવેદનમાં આક્ષેપોનું સખતપણે ખંડન કર્યું છે. ગ્રુપે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે, "અમે આ વિષય પર યુએસ સત્તાવાળાઓ દ્વારા કોઈ તપાસ વિશે વાકેફ નથી" અને કોઈપણ પ્રતિબંધના ઉલ્લંઘનમાં સામેલગીરીનો સખત ઇનકાર કર્યો હતો.
અમેરિકી પ્રતિબંધો અને ભૂતકાળના વિવાદો
આ નવી તપાસ ઈરાન સામેના યુએસ પ્રતિબંધોના વધતા અમલ વચ્ચે આવી છે. 2019 માં, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે જાહેરાત કરી હતી કે કોઈપણ સંસ્થા જે ઈરાની તેલ અથવા પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદનો ખરીદશે તેને ગૌણ પ્રતિબંધોનો સામનો કરવો પડશે. ગયા મહિને, ટ્રમ્પે Truth Social પર પોસ્ટ કરીને પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો કે, "કોઈપણ દેશ અથવા વ્યક્તિ જે ઈરાન પાસેથી કોઈપણ માત્રામાં તેલ અથવા પેટ્રોકેમિકલ્સ ખરીદશે તે તાત્કાલિક ગૌણ પ્રતિબંધોને આધિન રહેશે. તેમને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઑફ અમેરિકા સાથે કોઈપણ રીતે, આકારમાં અથવા સ્વરૂપમાં વ્યવસાય કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં."
અદાણી ગ્રુપ ભૂતકાળમાં પણ અનેક વિવાદોમાં રહ્યું છે. જાન્યુઆરી 2023 માં, યુએસ સ્થિત શોર્ટ-સેલિંગ ફર્મ હિન્ડેનબર્ગ રિસર્ચ એ એક આકરા 33,000 શબ્દોના અહેવાલમાં અદાણી ગ્રુપ પર ભારતીય સિક્યોરિટીઝ કાયદાઓનું ઉલ્લંઘન કરવાનો આરોપ મૂક્યો હતો. આ અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે અદાણી પરિવારના સભ્યો ગુપ્ત રીતે ઑફશોર સંસ્થાઓના નેટવર્ક દ્વારા કંપનીના મોટા ભાગના શેરને નિયંત્રિત કરતા હતા. આ ખુલાસાઓથી અદાણી ગ્રુપના શેરોમાં તીવ્ર ઘટાડો થયો હતો, જોકે તેમાંથી કેટલાક નુકસાન ત્યારથી પાછળથી ભરપાઈ થઈ ગયા છે.
વધુમાં, નવેમ્બર 2024 માં, અદાણી ગ્રુપને ફરીથી તપાસનો સામનો કરવો પડ્યો, જ્યારે યુએસ ફરિયાદીઓએ ગૌતમ અદાણી સામે ઠગાઈના આરોપો દાખલ કર્યા. તેમના પર ઉચ્ચ-મૂલ્યના સૌર ઉર્જા કરારો સુરક્ષિત કરવા માટે ભારતીય અધિકારીઓને આશરે $250 મિલિયન (લગભગ ₹2,000 કરોડ) ની લાંચ આપવાનું કાવતરું ઘડવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો.
અદાણી ગ્રુપે હિન્ડેનબર્ગના અહેવાલને "જુઠ્ઠાણું" ગણાવીને ફગાવી દીધો છે અને યુએસ સરકારના આક્ષેપોને પણ "પાયાવિહોણા" ગણાવીને નકારી કાઢ્યા છે. આ નવી તપાસ અદાણી ગ્રુપ માટે વધુ કાનૂની અને પ્રતિષ્ઠાકીય પડકારો ઉભા કરી શકે છે.