નવી દિલ્હી : યુક્રેન અને રશિયા વચ્ચે તુર્કીના ઇસ્તંબુલમાં સોમવારે (2 જૂન, 2025) યોજાયેલી શાંતિ વાટાઘાટોનો તાજો રાઉન્ડ એક કલાકથી વધુ સમય ચાલીને સમાપ્ત થઈ ગયો છે, જેમાં કોઈ મોટી સફળતા મળી નથી. આ બેઠક એવા સમયે થઈ છે જ્યારે યુદ્ધભૂમિમાં ભીષણ લડાઈ ચાલુ છે અને યુક્રેને રશિયા પર 7,000 કિલોમીટરથી પણ વધુ દૂર આવેલા તેના હવાઈ મથકો પર અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો અને વિનાશક ડ્રોન હુમલો કર્યો છે.
રશિયન હવાઈ મથકો પર યુક્રેનનો અભૂતપૂર્વ ડ્રોન હુમલો
રવિવારે (1 જૂન, 2025) થયેલા એક અચાનક અને અત્યંત જટિલ ડ્રોન હુમલામાં રશિયાની અંદરના હવાઈ મથકો પર 40 થી વધુ યુદ્ધ વિમાનોનો નાશ કરવામાં આવ્યો હતો. આ હુમલામાં યુક્રેનથી 7,000 કિલોમીટરથી વધુ દૂરના આર્કટિક, સાઇબેરીયન અને દૂર પૂર્વના પ્રદેશોમાં આવેલા બેઝનો પણ સમાવેશ થાય છે. યુક્રેનિયન સુરક્ષા સેવાના વડા વાસિલ માલ્યુકે જણાવ્યું હતું કે, આ હુમલાની તૈયારીમાં દોઢ વર્ષથી વધુ સમય લાગ્યો અને તે "રશિયાની લશ્કરી શક્તિ માટે એક મોટી થપ્પડ હતા." યુક્રેનિયન અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આ કામગીરીએ મોસ્કોના વ્યૂહાત્મક બોમ્બર કાફલાના લગભગ ત્રીજા ભાગનો નાશ કર્યો અથવા ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું. યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોડીમીર ઝેલેન્સકીએ આને "ઉત્કૃષ્ટ કામગીરી" ગણાવી જે ઇતિહાસમાં નોંધાશે.
આ હુમલાઓ ત્રણ સમય ઝોનમાં એકસાથે ત્રાટક્યા હતા, અને ઘણા રશિયન લશ્કરી બ્લોગર્સે અગાઉના હુમલાઓ છતાં બોમ્બર્સ માટે રક્ષણાત્મક કવચ બનાવવામાં નિષ્ફળ જવા બદલ લશ્કરને ઠપકો આપ્યો હતો. સ્કોટલેન્ડની સેન્ટ એન્ડ્રુઝ યુનિવર્સિટીમાં વ્યૂહાત્મક અભ્યાસના પ્રોફેસર ફિલિપ્સ ઓ'બ્રાયને આને "રશિયન વ્યૂહાત્મક હવાઈ શક્તિ સામે લડવા" માટે "એક મોટો હુમલો" ગણાવ્યો હતો અને મોસ્કોની લશ્કરી ક્ષમતાઓમાં નોંધપાત્ર નબળાઈઓનો પર્દાફાશ કર્યો હતો.
શાંતિ વાટાઘાટો: આશા અને નિરાશા વચ્ચે
ઇસ્તંબુલમાં યોજાયેલી આ સીધી વાટાઘાટોમાં રશિયન અને યુક્રેનિયન પ્રતિનિધિમંડળ, જેમાં દરેકમાં એક ડઝનથી વધુ લોકો હતા, એકબીજાની સામે U-આકારના ટેબલ પર બેઠા હતા અને તેમની વચ્ચે તુર્કીના અધિકારીઓ હતા. નોંધનીય છે કે ઘણા યુક્રેનિયનોએ લશ્કરી પોશાક પહેર્યો હતો, જે યુદ્ધભૂમિની તીવ્રતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
લિથુઆનિયાના વિલ્નિયસમાં બોલતા, ઝેલેન્સકીએ જણાવ્યું કે બંને પક્ષોએ "તુર્કી પક્ષ દ્વારા દસ્તાવેજોનું આદાન-પ્રદાન કર્યું છે, અને અમે યુદ્ધના કેદીઓની નવી મુક્તિની તૈયારી કરી રહ્યા છીએ." 16 મેના રોજ અગાઉની સીધી વાટાઘાટોમાં પણ કેદીઓની અદલાબદલી થઈ હતી, જેમાં બંને પક્ષે 1,000 કેદીઓની આપ-લે કરવામાં આવી હતી. યુક્રેને રશિયાને બળજબરીથી દેશનિકાલ કરાયેલા બાળકોની સત્તાવાર યાદી પણ સોંપી હતી અને તેમને પાછા મોકલવાની માંગ કરી હતી.
તુર્કીના વિદેશ પ્રધાન હકાન ફિદાનએ ઇસ્તંબુલના સિરાગન પેલેસમાં શાંતિ મંત્રણાનું અધ્યક્ષપદ સંભાળ્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે વાટાઘાટોનો હેતુ બંને પક્ષોના યુદ્ધવિરામની શરતો પર ચર્ચા કરવાનો હતો, અને ઉમેર્યું હતું કે "આખી દુનિયાની નજર અહીં તમારા સંપર્કો અને ચર્ચાઓ પર કેન્દ્રિત છે." જોકે, યુએસના નેતૃત્વ હેઠળ બંને પક્ષોને યુદ્ધવિરામ સ્વીકારવા દબાણ કરવાના પ્રયાસો અત્યાર સુધી નિષ્ફળ ગયા છે, કારણ કે ક્રેમલિન તેને અસરકારક રીતે નકારી કાઢ્યું છે.
ભીષણ લડાઈ અને વૈશ્વિક અસરો
વાટાઘાટોની સમાંતર, યુદ્ધભૂમિમાં ભીષણ લડાઈ ચાલુ છે. રવિવારે (1 જૂન, 2025) રશિયાએ 2022 માં તેના સંપૂર્ણ પાયે આક્રમણ પછી યુક્રેન પર સૌથી વધુ સંખ્યામાં ડ્રોન - 472 - છોડ્યા હતા, જે હવાઈ સંરક્ષણને દબાવવાના સ્પષ્ટ પ્રયાસમાં હતા. આ યુક્રેનના નાગરિક વિસ્તારોમાં હવાઈ હુમલાઓના તાજેતરમાં વધતા અભિયાનનો એક ભાગ હતો.
રશિયન દળોએ યુક્રેનના દક્ષિણ ખેરસન પ્રદેશ પર ગોળીબાર કર્યો, જેમાં ત્રણ લોકો માર્યા ગયા અને બે બાળકો સહિત 19 અન્ય ઘાયલ થયા. ઉપરાંત, દક્ષિણ શહેર ઝાપોરિઝ્ઝિયાની આસપાસ મિસાઇલ હુમલા અને ગોળીબારમાં પાંચ લોકો માર્યા ગયા અને નવ અન્ય ઘાયલ થયા. રશિયાના સંરક્ષણ મંત્રાલયે સોમવારે જણાવ્યું હતું કે રશિયન હવાઈ સંરક્ષણ દળોએ આઠ રશિયન પ્રદેશો તેમજ ક્રિમિઅન દ્વીપકલ્પ પર રાતોરાત 162 યુક્રેનિયન ડ્રોનને તોડી પાડ્યા હતા. યુક્રેનિયન હવાઈ સંરક્ષણ દળે રશિયા દ્વારા રાત્રે લોન્ચ કરાયેલા 80 ડ્રોનમાંથી 52 ને નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું.
ઝેલેન્સકીએ કહ્યું કે ક્રેમલિન માટેના આંચકા તેને વાટાઘાટોના ટેબલ પર આવવા દબાણ કરવામાં મદદ કરશે. યુદ્ધના પરિણામો, તેમજ વેપાર તણાવ અંગે આંતરરાષ્ટ્રીય ચિંતાઓએ સોમવારે એશિયન શેરના ભાવમાં ઘટાડો કર્યો જ્યારે તેલના ભાવમાં વધારો થયો, જે દર્શાવે છે કે આ યુદ્ધની વૈશ્વિક અસરો હજુ પણ ચાલુ છે.