વોશિંગ્ટન, 3 જૂન : યુરોપના રાજકીય નકશા પર એક મહત્વપૂર્ણ પરિવર્તન જોવા મળી રહ્યું છે, જ્યાં પોલેન્ડના રાષ્ટ્રપતિ પદની ચૂંટણીમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સમર્થિત રૂઢિચુસ્ત રાષ્ટ્રવાદી Karol Nawrocki નો વિજય થયો છે. આ ચૂંટણી પરિણામોએ યુરોપભરમાં દૂર-જમણેરી અને લોકપ્રિયવાદી પક્ષોની વધતી જતી તાકાતને રેખાંકિત કરી છે, જેના પર અમેરિકાના 'MAGA' (Make America Great Again) આંદોલનનો પ્રભાવ પણ જોવા મળી રહ્યો છે.
કડક મુકાબલો અને 'MAGA' નો પ્રભાવ
રવિવારે યોજાયેલી ચૂંટણીમાં, પોલેન્ડના રૂઢિચુસ્ત Law and Justice પાર્ટી દ્વારા સમર્થિત ઇતિહાસકાર Karol Nawrocki એ વોર્સોના ઉદારવાદી મેયરને નજીવી સરસાઈથી હરાવ્યા હતા, જેમાં તેમને 50.89 ટકા અને તેમના હરીફને 49.11 ટકા મત મળ્યા હતા. નોંધનીય છે કે, ગયા મહિને, યુએસ હોમલેન્ડ સિક્યોરિટી સેક્રેટરી Kristi L. Noem એ પોલેન્ડના લોકોને Nawrocki ને ચૂંટવાની અપીલ કરી હતી – જે ટ્રમ્પ પ્રશાસનના અધિકારીઓની યુરોપિયન સ્થાનિક રાજકારણમાં વિવાદાસ્પદ દખલગીરીનો એક વધુ કિસ્સો હતો.
Nawrocki ની જીત એક વર્ષ પછી આવી છે જ્યારે ઘણા દૂર-જમણેરી પક્ષોએ યુરોપિયન સંસદીય ચૂંટણીઓમાં નોંધપાત્ર ઉછાળો જોયો હતો. ત્યારથી, દૂર-જમણેરી પક્ષો મોટાભાગે સારું પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે: ઓસ્ટ્રિયામાં પ્રથમ સ્થાને આવવું, પોર્ટુગલ અને જર્મનીમાં ઐતિહાસિક પ્રગતિ કરવી, અને રોમાનિયા તથા ફ્રાન્સમાં અપેક્ષાઓથી સહેજ પાછળ રહેવા છતાં નોંધપાત્ર પ્રભાવ પાડવો.
યુરોપમાં રાજકીય વિભાજન અને લોકવાદનો ઉદય
જર્મન માર્શલ ફંડ થિંક ટેન્કના પ્રાદેશિક નિર્દેશક Daniel Hegedüs એ જણાવ્યું કે, પરિણામોની નજીવી સરસાઈ દર્શાવે છે કે યુરોપમાં જમણેરી લોકપ્રિયવાદીઓ અને કેન્દ્રવાદીઓ વચ્ચે કેટલું ઊંડું વિભાજન થયું છે, જે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં પણ જોવા મળતા રાજકીય વિભાજનને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેમણે સોમવારે એક ફોન ઇન્ટરવ્યુમાં જણાવ્યું હતું કે, "એક ખૂબ જ નોંધપાત્ર પ્રચલિત વલણ છે: ચૂંટણીઓ, માત્ર યુરોપમાં જ નહીં પરંતુ સમગ્ર પશ્ચિમી લોકશાહીઓમાં, જનમત સંગ્રહમાં વિકસિત થઈ રહી છે," જે અસરકારક રીતે લોકવાદ પરના જનમત સંગ્રહ બની રહી છે.
Chatham House માં યુરોપ કાર્યક્રમનું નેતૃત્વ કરતી Armida van Rij એ જણાવ્યું કે, "મતદારોને ખરેખર કઠોર પસંદગી આપવામાં આવી રહી છે: કાં તો નિયમો આધારિત ઉદાર લોકશાહીઓ અથવા MAGA-શૈલીના વંશીય-રાષ્ટ્રવાદી પ્રકારના નેતાઓ." જોકે તેમણે ચેતવણી આપી કે આ વલણ દાયકાથી ચાલી રહ્યું છે.
ટ્રમ્પ અને યુરોપના લોકપ્રિયવાદી પક્ષો વચ્ચેના સંબંધો
વિશ્લેષકોએ જણાવ્યું હતું કે ટ્રમ્પ અને યુરોપના ઉભરતા લોકપ્રિયવાદી પક્ષો વચ્ચે મજબૂત રાજકીય અને સાંસ્કૃતિક જોડાણ છે, પરંતુ વ્યવહારમાં તે સંબંધોનો અર્થ શું છે — અને શું તેઓ લાંબા ગાળે ટકી શકશે — તે ચર્ચાનો વિષય છે.
Van Rij એ કહ્યું, "જ્યારથી ટ્રમ્પની ચૂંટણી થઈ છે, યુરોપિયન દૂર-જમણેરી ખરેખર ઉત્સાહિત અનુભવી રહી છે." જોકે, જમીન પર, તેમણે કહ્યું કે, ગતિની આ લાગણી હજુ સુધી રાજકીય પ્રગતિની સતત શ્રેણીમાં પરિવર્તિત થઈ નથી. તેમણે ઉમેર્યું, "એવા પણ કેટલાક પુરાવા છે કે મતદારો ટ્રમ્પ અસરથી ડરે છે, અને તે લોકોને ઉદાર વિકલ્પ તરફ ધકેલી રહ્યું છે."
Bruegel થિંક ટેન્કના રાજકીય અર્થશાસ્ત્રી Francesco Nicoli એ શાસક યુરોપિયન રાષ્ટ્રવાદીઓ અને ટ્રમ્પ પ્રશાસન વચ્ચે ભવિષ્યમાં સંભવિત તકરારના કેટલાક મુદ્દાઓ પણ દર્શાવ્યા. તેમણે કહ્યું કે, "તેમના માટે અમેરિકન પ્રશાસન સાથે સંપૂર્ણપણે સંરેખિત સ્થિતિ લેવી મુશ્કેલ છે, કારણ કે આમાંની કેટલીક બાબતો સ્પષ્ટપણે યુરોપિયન હિતમાં નથી," ટ્રમ્પ દ્વારા યુરોપ પર ટેરિફ લાદવાની તાજેતરની ધમકીઓ અને ખંડ માટે સુરક્ષા ગેરંટી ઉઠાવવાના પ્રયાસો તરફ ધ્યાન દોરતા તેમણે કહ્યું, "આ આખરે એવી બાબતો છે જે દૂર-જમણેરી સરકારોને નુકસાન પહોંચાડશે."
યુરોપમાં દૂર-જમણેરી અને લોકપ્રિયવાદી પક્ષોનું તાજેતરનું પ્રદર્શન:
 * રોમાનિયા: મે મહિનાની રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણીમાં બુકારેસ્ટના કેન્દ્રવાદી મેયરે MAGA-આલિંગન કરનાર, યુરોસેપ્ટિક હરીફને લગભગ સાત ટકાના માર્જિનથી હરાવ્યા. હારેલા George Simion એ અગાઉ મોલ્ડોવન અને યુક્રેનિયન પ્રદેશ પર દેશના ઐતિહાસિક દાવાઓની હિમાયત કરી હતી અને પ્રચાર દરમિયાન યુક્રેન માટે રોમાનિયાના સમર્થનને સમાપ્ત કરવાની માંગ કરી હતી.
 * પોર્ટુગલ: પોર્ટુગલના દૂર-જમણેરી ચેગા (Chega) પાર્ટી, જેનો અર્થ "બસ" થાય છે, તેણે ગયા મહિને યોજાયેલી દેશની સંસદીય ચૂંટણીઓમાં બીજા સૌથી વધુ બેઠકો જીતી. Van Rij એ આ પાર્ટીના ઉત્કર્ષની ઝડપ પર ટિપ્પણી કરતા કહ્યું કે, "છ વર્ષમાં, તેઓ અસ્તિત્વમાં ન હોવાથી 22 ટકા મતો અને મુખ્ય વિરોધ પક્ષ બન્યા છે." આ પાર્ટીએ "પોર્ટુગલને બચાવવા" ના વચન પર પ્રચાર કર્યો અને સ્થળાંતર વિરોધી મંચ પર ઉછાળો નોંધાવ્યો.
 * જર્મની: દૂર-જમણેરી Alternative for Germany, અથવા AfD, ફેબ્રુઆરીની સંઘીય ચૂંટણીઓમાં બીજા સ્થાને આવી, જે બીજા વિશ્વ યુદ્ધના અંત પછી જર્મન દૂર-જમણેરી પક્ષ માટે શ્રેષ્ઠ પરિણામ હતું. 2021 ના તેના મતોને બમણા કરીને 20 ટકાથી વધુ હોવા છતાં, તે રૂઢિચુસ્ત Christian Democrats સામે હારી ગઈ.
 * ઓસ્ટ્રિયા: Freedom Party એ ઓસ્ટ્રિયાની સપ્ટેમ્બરની વિધાનસભા ચૂંટણીઓમાં લગભગ 29 ટકા મત જીત્યા, જે બીજા વિશ્વ યુદ્ધ પછી દેશમાં દૂર-જમણેરી પક્ષે રાષ્ટ્રીય ચૂંટણી જીતી હોય તેવો પ્રથમ કિસ્સો છે. આ પાર્ટીની સ્થાપના 1956 માં થઈ હતી અને શરૂઆતમાં એક ભૂતપૂર્વ નાઝી અને SS અધિકારી દ્વારા તેનું નેતૃત્વ કરવામાં આવ્યું હતું. તે રશિયા-તરફી છે અને સ્થળાંતર પર મતદારોના ગુસ્સાનો લાભ ઉઠાવીને યુરોપભરમાં ઉભરતા કટ્ટર-જમણેરી આંદોલનોમાં જોડાવા માંગે છે.
 * ફ્રાન્સ: Marine Le Pen ની National Rally પાર્ટી જુલાઈની ચૂંટણી પહેલા ઊભી થયેલી ઊંચી અપેક્ષાઓથી પાછળ રહી ગઈ, અને ઉભરતા ડાબેરીઓ અને પ્રમુખ Emmanuel Macron ના નબળા કેન્દ્રવાદી જોડાણ પાછળ ત્રીજા સ્થાને રહી. દૂર-જમણેરીની તકો મતદાન રાઉન્ડ વચ્ચેના અઠવાડિયામાં નોંધપાત્ર રીતે સંકોચાઈ ગઈ, કારણ કે ડાબેરી અને કેન્દ્રવાદી ઉમેદવારો જેમણે પ્રથમ રાઉન્ડમાં ત્રીજું સ્થાન મેળવ્યું હતું, તેઓ 200 થી વધુ રનઓફમાંથી સ્વેચ્છાએ પાછા હટી ગયા. આ વ્યૂહરચના મતનું વિભાજન અટકાવવાની હતી, જેનાથી દૂર-જમણેરી જીત મેળવી શકત.
યુરોપમાં રાજકીય પવન બદલાઈ રહ્યો છે, અને પોલેન્ડનું પરિણામ આ બદલાવનો એક સ્પષ્ટ સંકેત છે. આગામી સમયમાં યુરોપિયન રાજકારણ કઈ દિશા લે છે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.