યુક્રેનના ઓપરેશન સ્પાઇડર'સ વેબ ડ્રોન હુમલાએ આખી દુનિયાને ચોંકાવી દીધી. હજારો કિલોમીટર દૂર આવેલા રશિયન એરબેઝ, બોમ્બર એરક્રાફ્ટ અને રડાર સ્ટેશન ફક્ત ડ્રોન દ્વારા જ નાશ પામ્યા હતા. આ હુમલો એવા સમયે થયો હતો જ્યારે ભારતે તાજેતરમાં પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (PoK) અને પાકિસ્તાનમાં ઓપરેશન સિંદૂર ચલાવ્યું હતું જેમાં ડ્રોનનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ હતો. યુક્રેનમાં આ હુમલામાં સંજોગો અલગ છે પણ બોધપાઠ એક જ છે. આ હુમલા પછી ભારત માટે આ બોધપાઠ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે

૧. ડ્રોન હવે 'મદદગાર' રહ્યા નથી, તેઓ યુદ્ધનું મુખ્ય શસ્ત્ર બની ગયા છે.

યુક્રેનનું સ્પાઈડરનું જાળું સાબિત કરે છે કે યુએવી (માનવરહિત હવાઈ વાહનો) હવે ફક્ત સાધનો નથી, પરંતુ મુખ્ય સ્ટ્રાઈક ફોર્સ છે. પાયલોટને જોખમમાં મૂક્યા વિના દુશ્મનના સૌથી ઊંડા લક્ષ્યો પર હુમલો કરવો એ હવે કાલ્પનિક નથી, પરંતુ વાસ્તવિકતા છે.

2. ભારતે ઝડપથી યુએવી સિસ્ટમ્સ તરફ વળવું જોઈએ

ફાઇટર જેટ, હેલિકોપ્ટર, હવાઈ પરિવહન - ભારત દાયકાઓથી આના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. પરંતુ હવે સમય આવી ગયો છે કે AI સંચાલિત લાંબા અંતરના સશસ્ત્ર ડ્રોન તરફ ગતિ ઝડપી બનાવવામાં આવે. સ્પાઇડર વેબ જેવી ઘટનાઓ ભારતને તેના આત્મનિર્ભર ડ્રોન ટેક અને સંરક્ષણ AI ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત બનાવવા માટે પ્રેરણા આપે છે

૩. સ્પાઈડરનું જાળું એક ડીપ સ્ટ્રાઈક મેન્યુઅલ છે.

ભારતે ઓપરેશન સિંદૂરમાં પોતાના હવાઈ સંરક્ષણ જેવા બખ્તરનો ઉપયોગ કરીને દુશ્મન દ્વારા કરવામાં આવતા કોઈપણ વળતા હુમલાને અટકાવ્યો. પરંતુ જો દુશ્મન યુક્રેનની જેમ સર્જનાત્મક અને અણધારી હોય તો શું આપણે દરેક પરિસ્થિતિનો સામનો કરી શકીએ છીએ? સ્પાઈડર વેબ એ એક પાઠ છે કે ક્લાસિકલ સંરક્ષણ માળખા હવે સંપૂર્ણ રીતે સુરક્ષિત નથી.

૪. ઓપરેશન સિંદૂરમાં ભારતના ડ્રોનએ પોતાની તાકાત બતાવી

ભારતીય ડ્રોન દ્વારા પીઓકેમાં લક્ષ્યો પર સચોટ હુમલા કરવામાં આવ્યા હતા. પરંતુ હવે આગળનું પગલું એ હોવું જોઈએ કે લાયટરિંગ હથિયારો, એઆઈ ગાઇડેડ ઓટોનોમસ પ્લેટફોર્મ, ડીપ સ્ટ્રાઇક ક્ષમતાનો વધુ વિકાસ કરવામાં આવે જેથી ભારત જમીન પર તૈનાત દુશ્મનના ફાઇટર યુનિટ્સને પણ નિષ્ક્રિય કરી શકે.

૫. કરોળિયાનું જાળું ભારતમાં ડ્રોન સંરક્ષણ ઇકોસિસ્ટમને વેગ આપશે.

આવી વૈશ્વિક કામગીરી ઘણીવાર નવી સંરક્ષણ નીતિ, ટેકનોલોજી અને ઉદ્યોગ નવીનતાનો આધાર બનાવે છે. સ્પાઈડર વેબ પછી, ભારતમાં સ્વોર્મ ડ્રોન ટેકનોલોજી, સુસાઈડ ડ્રોન, સ્ટીલ્થ યુએવી, ઇલેક્ટ્રોનિક વોરફેર પેલોડ્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં ભારે રોકાણ થવાની અપેક્ષા છે.