નવી દિલ્હી, 4 જૂન, 2025: આવકવેરા વિભાગે કરદાતાઓ માટે એક મોટી રાહતની જાહેરાત કરી છે. આકારણી વર્ષ 2025-26 માટે ITR-1 (સહજ) અને ITR-4 (સુગમ) ફોર્મ્સ માટે ઓનલાઈન ફાઇલિંગની સુવિધા સક્ષમ કરી દેવામાં આવી છે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે, કરદાતાઓ હવે ઈ-ફાઇલિંગ પોર્ટલ દ્વારા પૂર્વ-ભરેલા (pre-filled) ડેટા સાથે સરળતાથી તેમના રિટર્ન ફાઇલ કરી શકશે. વિભાગનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ફાઇલિંગ પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવાનો અને ભૂલો ઘટાડવાનો છે.
ગયા અઠવાડિયે સમાન ફોર્મ્સ માટે એક્સેલ યુટિલિટીઝ રિલીઝ થયા પછી તરત જ આ મહત્વપૂર્ણ અપડેટ આવ્યું છે. આ ફેરફાર ITR ફોર્મ્સમાં મોટા ફેરફારો, પોર્ટલ અપગ્રેડ અને પીક ફાઇલિંગ સીઝન દરમિયાન કરદાતાઓ અને વ્યાવસાયિકો પરનો બોજ ઘટાડવા માટે કરવામાં આવ્યો છે.
આવકવેરા રિટર્ન ફાઇલ કરવાની છેલ્લી તારીખમાં વધારો:
આવકવેરા વિભાગે કરદાતાઓને વધુ સમય આપવા માટે આવકવેરા વર્ષ 2025-26 માટે ITR ફાઇલ કરવાની છેલ્લી તારીખ સામાન્ય 31 જુલાઈની સમયમર્યાદાથી વધારીને 15 સપ્ટેમ્બર, 2025 કરી દીધી છે. આ વિસ્તરણ કરદાતાઓ અને પ્રોફેશનલ્સને નવા ફોર્મ્સ અને અપગ્રેડ્સ સાથે અનુકૂલન સાધવા માટે પૂરતો સમય આપશે.
કોણ કયું ફોર્મ વાપરી શકે? નાના રોકાણકારોને ખાસ ફાયદો
કરદાતાઓએ તેમની આવકના પ્રકાર અને નાણાકીય પ્રોફાઇલના આધારે યોગ્ય ITR ફોર્મ પસંદ કરવું આવશ્યક છે. આ વખતે, સુધારેલા ITR-1 ફોર્મમાં એક મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. હવે કલમ 112A હેઠળ ₹1.25 લાખ સુધીના લાંબા ગાળાના મૂડી લાભ (LTCG) ધરાવતા કરદાતાઓને આ સરળ ફોર્મનો ઉપયોગ કરીને ફાઇલ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. એપ્રિલમાં રજૂ કરાયેલ આ ફેરફારનો હેતુ નાના રોકાણકારો માટે ફાઇલિંગ પ્રક્રિયાને વધુ સરળ બનાવવાનો છે. અગાઉ, આવા કરદાતાઓએ ITR-2 નો ઉપયોગ કરવો પડતો હતો, જે વધુ જટિલ હતું.
ITR-1 (સહજ) કોણ વાપરી શકે છે?
 * પગાર, એક ઘરની મિલકત અને અન્ય સ્ત્રોતોમાંથી આવક ધરાવતા વ્યક્તિઓ.
 * કલમ 112A હેઠળ ₹1.25 લાખ સુધીની LTCG, જ્યાં કોઈ કર ચૂકવવાપાત્ર નથી.
 * મંજૂરી નથી જો: તમારી પાસે ટૂંકા ગાળાનો મૂડી લાભ અથવા કરપાત્ર LTCG હોય, તમે મિલકત વેચી દીધી હોય અથવા આગળ વધારવા માટે નુકસાન હોય.
ITR-4 (સુગમ) નો ઉપયોગ કોણ કરી શકે છે?
 * નિવાસી વ્યક્તિઓ, HUF (હિન્દુ અવિભક્ત કુટુંબ) અને કંપનીઓ (LLP નહીં).
 * ₹50 લાખ સુધીની આવક.
 * અનુમાનિત કરવેરા હેઠળ વ્યવસાયિક આવક (કલમ 44AD, 44ADA, 44AE).
 * કલમ 112A હેઠળ ₹1.25 લાખ સુધીની LTCG (કરપાત્ર નહીં).
 * મંજૂરી નથી જો: તમે કંપનીના ડિરેક્ટર છો, તમારી પાસે સૂચિબદ્ધ શેર નથી, તમારી પાસે વિદેશી આવક/સંપત્તિ અથવા ઉચ્ચ કૃષિ આવક છે.
આ નવી ઓનલાઈન સુવિધા અને સમયમર્યાદાના વિસ્તરણથી લાખો કરદાતાઓને રાહત મળશે અને ફાઇલિંગ પ્રક્રિયા વધુ સુગમ બનશે તેવી અપેક્ષા છે.