નવી દિલ્હી, 7 જૂન, 2025: ભારતમાં 2022નું વર્ષ કોવિડ-19 મહામારીનું સૌથી ઓછું ઘાતક વર્ષ રહ્યું હોવા છતાં, મૃત્યુના આંકડાઓને લઈને એક ચોંકાવનારો રિપોર્ટ સામે આવ્યો છે. ગુરુવારે ગૃહ મંત્રાલય હેઠળના ભારતના રજિસ્ટ્રાર જનરલ (ORGI) કાર્યાલય દ્વારા પ્રકાશિત થયેલા બે અહેવાલો દર્શાવે છે કે, ઓછામાં ઓછા 12 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ 2022માં કોવિડ-19થી થયેલા મૃત્યુની સંખ્યા ઓછી જાહેર કરી હતી. આ અધિકારક્ષેત્રોએ માત્ર 6,076 કોવિડ-19 મૃત્યુ નોંધાવ્યા હતા, જ્યારે મૃત્યુના કારણનું તબીબી પ્રમાણપત્ર (MCCD) મુજબ આ આંકડો 12,818 હતો!
આંકડાઓની વાસ્તવિકતા અને વિરોધાભાસ:
સિસ્ટમ (CRS) 2022 પર આધારિત ભારતના મહત્વપૂર્ણ આંકડા અને MCCD 2022 પરના અહેવાલ મુજબ, 2022માં ભારતમાં કુલ 8.6 મિલિયન મૃત્યુ નોંધાયા હતા. આ 2021 (10.2 મિલિયન મૃત્યુ)ની સરખામણીમાં 15% નો ઘટાડો દર્શાવે છે, જે સૂચવે છે કે કોવિડ-19 ચેપ ઓછો ગંભીર બન્યો અને રસીકરણના કારણે મૃત્યુદર સામાન્ય થઈ રહ્યો હતો.
જોકે, રિપોર્ટમાં ધ્યાન દોરવામાં આવ્યું છે કે, 2019માં જોવા મળતા મૃત્યુ દર (પૂર્વ-મહામારી સ્તર) કરતાં 2022માં થયેલા મૃત્યુની સંખ્યા વધારે હતી. આ ઉપરાંત, રાજ્યો દ્વારા જાહેર કરાયેલા કોવિડ-19ના આંકડા કરતાં વાસ્તવિક મૃત્યુઆંક વધુ હોવાનું સૂચવે છે, જે દર્શાવે છે કે રાજ્યોએ કોવિડ-19 સંબંધિત મૃત્યુની ગણતરી ઓછી કરી હતી.
તબીબી સહાય વિનાના મૃત્યુમાં વૃદ્ધિ:
વધુ ચિંતાજનક બાબત એ છે કે, તબીબી સહાય વિના થયેલા મૃત્યુનું પ્રમાણ રોગચાળા પહેલાના સ્તરોની તુલનામાં ઊંચું રહ્યું છે. 2022 માં નોંધાયેલા મૃત્યુમાંથી લગભગ 50.7% મૃત્યુ તબીબી સહાય વિના થયા હતા, જે 2021 માં 47.3%, 2020 માં 45% અને 2019 માં 34.5% હતા. આ દર્શાવે છે કે આરોગ્ય પ્રણાલી પરનો તણાવ હજુ પણ સંપૂર્ણપણે દૂર થયો નથી.
રાષ્ટ્રીય અને રાજ્ય સ્તરના તફાવતો:
MCCD રિપોર્ટ અનુસાર, 12 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ સ્પષ્ટપણે કોવિડ-19 થી થયેલા મૃત્યુની ગણતરી ઓછી કરી હતી. બીજી તરફ, રાષ્ટ્રીય સ્તરે, MCCD ડેટામાં કોવિડ-19 ને કારણે ફક્ત 25,393 મૃત્યુ થયા હતા, જ્યારે રોગચાળાના બુલેટિનમાં 50,435 મૃત્યુ નોંધાયા હતા. આ તફાવત સૂચવે છે કે MCCD નોંધાયેલા મૃત્યુના માત્ર 20% થી વધુને જ કબજે કરે છે, જેમાં રાજ્ય પ્રમાણે કવરેજ બદલાય છે. આમ છતાં, 2021 માં MCCD ડેટામાં 413,580 કોવિડ-19 મૃત્યુ જોવા મળ્યા હતા જ્યારે રોગચાળાના બુલેટિનમાં 332,510 મૃત્યુ નોંધાયા હતા.
જ્યારે 2022માં મૃત્યુદરમાં ઘટાડો થયો હોવાના અંદાજો આરોગ્ય પ્રણાલી સામાન્ય થઈ રહી હોવાનો સંકેત આપે છે, ત્યારે આંકડાઓમાં રહેલી આશંકાઓ અને 'અણધાર્યા મૃત્યુ'નો ઊંચો આંકડો દર્શાવે છે કે કોવિડ-19ના વાસ્તવિક પ્રભાવને સંપૂર્ણપણે સમજવા માટે હજુ વધુ પારદર્શકતા અને વિગતવાર ડેટાની જરૂર છે.