બુખારેસ્ટ, રોમાનિયા: યુરોપના એક દેશ, જે એક સમયે સોવિયત છાવણીનો હિસ્સો હતો, તે આજે પણ તેના વિચિત્ર શાસકના કિસ્સાઓને ભૂલી શક્યો નથી. આ દેશના લોકો આજે પણ તે તાનાશાહનું નામ સાંભળીને કંપી ઉઠે છે. યુક્રેન, સર્બિયા અને બલ્ગેરિયા સાથે સરહદ ધરાવતા આ દેશે લગભગ ૨૫ વર્ષ સુધી એક નિરંકુશ તાનાશાહનું શાસન જોયું, જેને દુનિયા નિકોલસ ચાઉશેસ્કુ તરીકે ઓળખે છે. આ દેશ બીજો કોઈ નહીં પણ રોમાનિયા છે. ચાઉશેસ્કુનું નામ કદાચ તમારા માટે જાણીતું ન હોય, પરંતુ રોમાનિયાના લોકો તેને ક્યારેય ભૂલી શકશે નહીં. ચાઉશેસ્કુએ ૨૫ વર્ષ સુધી પોતાના દેશના લોકોને નરકમાં રહેવા મજબૂર કર્યા.

 

 

ચાઉશેસ્કુનો ઉદય: જેલથી સત્તાના શિખર સુધી: ૧૯૩૦ના દાયકાની શરૂઆતમાં નિકોલસ ચાઉશેસ્કુ એક સામ્યવાદી જૂથનો સભ્ય હતો. તેની પ્રવૃત્તિઓને કારણે તેને બે વાર જેલમાં પણ જવું પડ્યું. ૧૯૩૯માં તેણે તેની સામ્યવાદી સાથી એલેના પેટ્રેસ્કુ સાથે લગ્ન કર્યા. ચાઉશેસ્કુ અને એલેનાની જોડીએ માત્ર રોમાનિયા જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર દુનિયામાં કેવા હાહાકાર મચાવ્યો હતો, તેની વાત હજી બાકી છે.

 

 

ચાઉશેસ્કુ પહેલા સામ્યવાદી યુવા સંઘનો સચિવ બન્યો. ૧૯૪૭માં જ્યારે રોમાનિયામાં સામ્યવાદીઓનું શાસન આવ્યું, ત્યારે તેણે કૃષિ મંત્રાલયનો હવાલો સંભાળ્યો. રોમાનિયામાં આ વિચિત્ર તાનાશાહીના યુગની શરૂઆત અહીંથી જ થઈ ચૂકી હતી. નિકોલસ ચાઉશેસ્કુની તાકાત ધીમે ધીમે વધવા લાગી અને એક સમય એવો પણ આવ્યો, જ્યારે તે પોતાની પાર્ટીમાં બીજા નંબરની હૈસિયત પર પહોંચી ગયો.

 

 

તાનાશાહીનો પરાકાષ્ઠા અને સુરક્ષા પોલીસનો આતંક: જુલાઈ ૧૯૬૫માં ચાઉશેસ્કુ સામ્યવાદી પાર્ટીનો પ્રથમ સચિવ બન્યો અને ડિસેમ્બર ૧૯૬૭માં તેણે પૂરી કમાન પોતાના હાથમાં લઈ લીધી. અહીંથી ચાઉશેસ્કુની તાનાશાહી પોતાના ચરમ પર પહોંચી ગઈ. તેણે સૌથી પહેલા જનતા પર સેન્સરશીપ લગાવી. તેણે પોતાની ગુપ્ત પોલીસ 'સેક્યુરિટિટ' (Securitate) બનાવી, જેનું કામ સામાન્ય લોકોની દરેક પ્રવૃત્તિ પર નજર રાખવાનું હતું. આ પોલીસ એટલી ભયાવહ હતી કે નાનામાં નાની ખાનગી વાત પણ તેમનાથી છુપાવી શકાતી નહોતી.

 

 

ચાઉશેસ્કુ અને એલેના: તાનાશાહ અને તેની મહાપ્રભાવી પત્ની: ચાઉશેસ્કુની લંબાઈ ઓછી હતી, માત્ર ૫ ફૂટ ૪ ઇંચ, પરંતુ તેણે દુનિયાને પોતાની તાકાત ક્યારેય ઓછી નહોતી લાગવા દીધી. ફોટોગ્રાફર્સને કડક આદેશ હતા કે તેની એવી તસવીરો ખેંચવામાં આવે જેથી તે ઊંચો દેખાય. કહેવાય છે કે નિકોલસ ચાઉશેસ્કુની ઉંમર ૭૦ વર્ષના થયા પછી પણ તેની એ જ તસવીરો છપાતી રહી, જે ૪૦ની ઉંમરે ખેંચાઈ હતી.

 

 

નિકોલસ ચાઉશેસ્કુની પત્ની એલેના પણ તેનાથી કોઈ રીતે ઓછી નહોતી. રોમાનિયામાં એલેનાને **'રાષ્ટ્રમાતા'**નું બિરુદ મળેલું હતું. કોઈ સુંદર મહિલા તેની બાજુમાં તસવીર પણ ખેંચાવી શકતી નહોતી. એલેના ભણવામાં સારી નહોતી. તે ઘણા વિષયોમાં નાપાસ થતી હતી. ૧૪ વર્ષની ઉંમર પછી તેણે અભ્યાસ છોડી દીધો હતો. પરંતુ ચાઉશેસ્કુની તાનાશાહીની શરૂઆત થતા જ તેણે નકલી ડિગ્રી દ્વારા પોતાને રસાયણશાસ્ત્રમાં પીએચડી હોલ્ડર જાહેર કરી દીધી. તેણે વૈજ્ઞાનિક સંશોધનોના નામે કરોડોનો વેડફાટ કર્યો અને ઘણા નબળા વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગો કર્યા..

 

 

ગોપનીયતાનો ભંગ: લોકોના જીવન પર ગુપ્તચર વિભાગની નજર: ચાઉશેસ્કુના શાસનકાળમાં રોમાનિયાના લોકો પોતાની નિજતા ગુમાવી ચૂક્યા હતા. બહાર તો ઠીક, પોતાના ઘરમાં પણ તેઓ આઝાદીથી રહી શકતા નહોતા. રસ્તાઓ, બજારો અને અહીં સુધી કે બગીચાઓમાં પણ ગુપ્તચર વિભાગના લોકો નજર રાખવા માટે હાજર રહેતા હતા. રસ્તાઓ પર લોકોનો પીછો કરવામાં આવતો હતો.

 

 

બગીચામાં ગુપ્ત એજન્ટો અખબાર લઈને બેઠા હોય અને તે અખબારમાં એક છિદ્ર હોય, જેની આડ લઈને લોકો પર નજર રાખવામાં આવતી. ઘરોમાં ગુપ્ત માઇક્રોફોન લગાવવામાં આવતા અને ભયંકર ઠંડી હોવા છતાં ઘણા લોકોને પોતાના ઘરોની બારીઓ બંધ કરવાની પણ પરવાનગી નહોતી. કોઈપણ શંકાસ્પદ વાત કરનારને તાત્કાલિક પકડી લેવામાં આવતો: 

 

 

પોતાની લોકપ્રિયતા દર્શાવવાની ધૂન: નિકોલસ ચાઉશેસ્કુને એક ધૂન સવાર હતી. તે દુનિયાની નજરમાં પોતાની સારી છબી બનાવવાની ઈચ્છા રાખતો હતો. તેણે પોતાના આસપાસ ઘણા એવા ચાપલુસો પાળી રાખ્યા હતા, જેમણે તેની આ ધૂનને પૂરી કરવામાં ખૂબ મદદ કરી. રોમાનિયાના એક અખબાર 'સિન્ટિયા'માં તેને નેપોલિયન, પીટર ધ ગ્રેટ અને લિંકન કહીને સંબોધિત કરવામાં આવતો.

 

 

તેણે પોતાના જીવનને લઈને ઘણી મનઘડંત વાર્તાઓ ઇતિહાસમાં નોંધાવી, જેમ કે ગરીબીમાં જન્મ, ખુલ્લા પગે શાળાએ જવું વગેરે. લંડનમાં તેની જીવનચરિત્ર છાપવામાં આવી, જેમાં આવા તમામ મનઘડંત કિસ્સાઓનો સંગ્રહ હતો. રોમાનિયાના એક નેતાએ ચાઉશેસ્કુને ઇતિહાસનો સૌથી લોકપ્રિય નેતા પણ ગણાવ્યો હતો.

 

 

બકિંગહામ પેલેસમાં વિચિત્ર હરકતો અને વિદેશી સંબંધો: રોમાનિયાના લોકોનું જીવન ભલે નરક બની ગયું હોય, પરંતુ મનઘડંત વાર્તાઓ બનાવવાના કારણે ચાઉશેસ્કુની છબી દુનિયામાં એક લોકપ્રિય નેતાની બનતી જતી હતી. અમેરિકાએ ચાઉશેસ્કુ અને તેની પત્નીનું વ્હાઈટ હાઉસમાં સન્માન કર્યું, તો વળી બ્રિટનની મહારાણી એલિઝાબેથે તેને પોતાની બગ્ગી પર બેસાડીને લંડનની સડકો પર ફેરવ્યો. જ્યારે ચાઉશેસ્કુ બ્રિટનના પ્રવાસે હતો, ત્યારે તેને બકિંગહામ પેલેસમાં રોકવામાં આવ્યો હતો. ચાઉશેસ્કુને આદત હતી કે તે દરેક વ્યક્તિ સાથે હાથ મિલાવ્યા પછી આલ્કોહોલથી હાથ ધોતો હતો. આ જ કારણ છે કે બકિંગહામ પેલેસમાં ચાઉશેસ્કુને મળેલા રૂમના ત્રણેય બાથરૂમમાં આલ્કોહોલની બોટલો રાખવામાં આવી હતી. જ્યારે તે ભોજન માટે પહોંચ્યો, તો સૌથી પહેલા તેના બોડીગાર્ડે ખાવાનું ચાખ્યું. આ જોઈને મહારાણી પણ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગઈ હતી.

 

 

એક કિસ્સો છે કે એક સવારે ૬ વાગ્યે જ્યારે મહારાણી પોતાના બગીચામાં ટહેલી રહી હતી, ત્યારે તેમની નજર ચાઉશેસ્કુ પર પડી. ચાઉશેસ્કુ પણ પોતાની ટીમ સાથે બગીચામાં વાત કરી રહ્યો હતો. હકીકતમાં તેને શંકા હતી કે રૂમમાં તેની વાતો ટેપ કરવામાં આવી રહી છે, તેથી તે પોતાના લોકોને લઈને બગીચામાં આવી ગયો હતો.

 

 

જનતાની ભૂખમરી અને તાનાશાહીનો અંત: નિકોલસ ચાઉશેસ્કુના શાસનમાં રોમાનિયાની જનતા ભૂખમરીનો શિકાર બની ગઈ હતી. રવિવારે ગાડીઓ ચલાવવા પર પાબંદી હતી. દુકાનો પર જરૂરિયાતનો સામાન પણ મળતો નહોતો. ચાઉશેસ્કુ રોમાનિયાને ઉદ્યોગનો પાયો બનાવવા માંગતો હતો. આ માટે તેણે ભારે દેવું લીધું હતું. એક દિવસ અચાનક તેણે નિર્ણય કર્યો કે તે બધા દેવાને એક સાથે ચૂકવશે.

 

 

આ પછી કોસ્ટ કટિંગ શરૂ થઈ ગઈ. આયાત લગભગ ખતમ થઈ ગઈ અને નિકાસ અનેક ગણી વધી ગઈ. પરિણામ એ આવ્યું કે ફળ-શાકભાજી અને માંસની દુકાનો ખાલી થઈ ગઈ. વીજળી બચાવવા માટે ફક્ત એક બલ્બ સળગાવવાની પરવાનગી હતી અને વીજળીની જબરદસ્ત કાપ મૂકવામાં આવતો. ઠંડીથી લોકોની હાલત ખરાબ થઈ જતી.

 

 

લોકવિદ્રોહ અને તાનાશાહનો કરુણ અંત: કહેવાય છે કે અંધારું ભલે કેટલું પણ ઘેરું હોય, એક ને એક દિવસ તે છવાઈ જ જાય છે. રોમાનિયાના લોકોના જીવનનું અંધારું પણ છવાવાનું હતું. ૨૧ ડિસેમ્બર ૧૯૮૯ના રોજ નિકોલસ ચાઉશેસ્કુ એક જનસભાને સંબોધિત કરી રહ્યો હતો. અચાનક ભીડમાંથી તેના વિરુદ્ધ નારા લાગવા માંડ્યા. થોડી જ વારમાં ત્યાં રમખાણો ફાટી નીકળ્યા. ચાઉશેસ્કુની તસવીરો ફાડી નાખવામાં આવી અને લોકોએ સરકારી ભવનોને નિશાન બનાવવાનું શરૂ કરી દીધું.

 

 

બીજા જ દિવસે સેના પણ આ વિદ્રોહનો હિસ્સો બની ગઈ. ચાઉશેસ્કુ પોતાની પત્ની સાથે હેલિકોપ્ટરથી ભાગવાની કોશિશ કરવા લાગ્યો. પરંતુ પાયલટે તેને રાજધાની બુખારેસ્ટની બહાર એક ખેતરમાં ઉતારી દીધો. બંને પર મુકદ્દમો ચલાવવામાં આવ્યો અને પછી મોતની સજા સંભળાવવામાં આવી. બંનેના હાથ બાંધીને ગોળી મારી દેવામાં આવી અને ચાઉશેસ્કુની ૨૫ વર્ષની તાનાશાહીનો અંત આવી ગયો. 

 

આ ઘટના રોમાનિયાના ઇતિહાસમાં "રોમાનિયન ક્રાંતિ" તરીકે ઓળખાય છે, જે સામ્યવાદી શાસનના પતનના પ્રતિક બની.