બિહારના કહલગાંવની ત્રણ ટેકરીઓને શીખ સર્કિટમાં સમાવવાની પહેલ કરવામાં આવી રહી છે. આમાંથી એક પંજાબી બાબા ટેકરી છે, જે શીખ સમુદાય માટે ખાસ મહત્વ ધરાવે છે. એવું કહેવાય છે કે અહીં ગુરુ ગ્રંથ સાહિબ સ્થાપિત છે અને તે ગંગા નદીની મધ્યમાં હાજર છે. આ ટેકરીને નાનકશાહી પણ કહેવામાં આવે છે, કારણ કે એવું માનવામાં આવે છે કે ગુરુ નાનક દેવ અહીં આવ્યા હતા. આ ઐતિહાસિક દાવાની પુષ્ટિ કરવા માટે, શીખ ધર્મ સાથે સંકળાયેલા લોકોના મંતવ્યો અને પુરાવા એકત્રિત કરવામાં આવશે.

    પટના શહેર ગુરુદ્વારા ભાગલપુરના વહીવટી અધિકારીઓ સાથે પણ સંપર્કમાં રહેશે. ભાગલપુરથી લગભગ 30 કિમી દૂર આવેલા ત્રણ પહાડી વિસ્તારોમાં પંજાબી બાબા, શાંતિ બાબા અને બંગાળી બાબા ટેકરીઓ પ્રખ્યાત છે. એવું કહેવાય છે કે શીખ ભક્તો નિયમિતપણે પંજાબી બાબા ટેકરીની મુલાકાત લે છે. ગ્રંથી સરદાર યશપાલ સિંહ કહે છે કે ગુરુ નાનક દેવ કહલગાંવ થઈને ભાગલપુર આવ્યા હતા, પરંતુ તેમના રોકાણ અને રોકાણના સ્થળો વિશે ચોક્કસ માહિતી ભાગલપુર ગુરુદ્વારા પાસે ઉપલબ્ધ નથી.

આ હકીકતની પુષ્ટિ પટના શહેરના ગુરુદ્વારામાંથી થઈ શકે છે. તેમણે જણાવ્યું કે ઉદાસી સંગત નામની એક પરંપરા છે, જેની સ્થાપના ગુરુ નાનક દેવના પુત્ર શ્રીચંદ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. તેમના અનુયાયીઓને નિરંકારી બાબા કહેવામાં આવે છે, જેઓ ગુરુ ગ્રંથ સાહિબમાં માને છે. ગુરુદ્વારાના વડા તેજેન્દ્ર સિંહના જણાવ્યા અનુસાર, ગુરુ નાનક દેવ ભાગલપુર આવ્યા હતા, પરંતુ તેમના વિશ્રામ સ્થાનના કોઈ નક્કર પુરાવા મળ્યા નથી. તે જ સમયે, જિલ્લા પ્રવાસન અધિકારી મિથિલેશ પ્રસાદ સિંહે જણાવ્યું હતું કે વહીવટ ભાગલપુરની સમૃદ્ધ પૌરાણિક સંસ્કૃતિને વિકસાવવા માટે સંપૂર્ણપણે સમર્પિત છે. તીન પહારીને શીખ સર્કિટ સાથે જોડતા પહેલા, તેની ઐતિહાસિક પ્રામાણિકતા તપાસવી જરૂરી રહેશે.