નવી દિલ્હી: આજના ઝડપથી બદલાતા વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં, દેશોની નાણાકીય સ્થિતિમાં સતત વધઘટ ચાલુ રહે છે, પરંતુ કેટલાક રાષ્ટ્રોએ પોતાની આર્થિક સ્થિરતા અને પ્રભુત્વને અડીખમ જાળવી રાખ્યું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય નાણા ભંડોળ (IMF) દ્વારા જાહેર કરાયેલા ૨૦૨૫ના સર્વોચ્ચ GDP રેન્કિંગ્સ અનુસાર, વિશ્વના આર્થિક નકશામાં ભારત એક મોટો કૂદકો મારીને ચોથા સ્થાને પહોંચી ગયું છે, જે તેની વધતી જતી આર્થિક શક્તિનો સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે.
વૈશ્વિક આર્થિક શક્તિઓ: ટોચના ૧૦ દેશો પર એક નજર
૧. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ - વર્તમાન GDP: $30.51 ટ્રિલિયન
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે ૧૯૮૦ના દાયકાથી વિશ્વના સૌથી મોટા અર્થતંત્ર તરીકે પોતાનું પ્રભુત્વ જાળવી રાખ્યું છે. તેની સફળતાનો મોટો શ્રેય રિયલ એસ્ટેટ, ફાઇનાન્સ, કન્સ્ટ્રક્શન અને હેલ્થકેર જેવા મજબૂત ક્ષેત્રોને જાય છે. પેટ્રોલિયમ અને તેલ લગભગ બે દાયકાથી તેની ટોચની નિકાસ રહી છે, ઉપરાંત ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઓટોમોટિવ વાહન પાર્ટ્સ પણ મહત્ત્વની નિકાસ છે. કેનેડા, મેક્સિકો, ચીન, જાપાન અને યુનાઇટેડ કિંગડમ તેના મુખ્ય વેપાર ભાગીદારો છે.
૨. ચીન - વર્તમાન GDP: $19.23 ટ્રિલિયન
ચીન ૨૦૦૫માં ટોચની પાંચ સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓની યાદીમાં પ્રવેશ્યું અને ત્યારથી સતત આગળ વધી રહ્યું છે. ૨૦૧૦ પછી, તે યુએસથી પાછળ રહીને બીજા નંબર પર રાજ કરી રહ્યું છે. કૃષિ, ઉદ્યોગ અને સેવા ક્ષેત્રો તેના અર્થતંત્રના મુખ્ય આધારસ્તંભ છે. ચીન તેના ઉત્પાદિત માલસામાનની વિશ્વભરમાં નિકાસ માટે જાણીતું છે, અને તેના વેપાર ભાગીદારોમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા, હોંગકોંગ અને વિયેતનામનો સમાવેશ થાય છે.
૩. જર્મની - વર્તમાન GDP: $4.74 ટ્રિલિયન
જર્મનીએ પણ ઐતિહાસિક રીતે ઉચ્ચ રેન્ક જાળવી રાખ્યો છે, જે ૧૯૮૦ના દાયકાથી ટોચના પાંચમાં સ્થાન ધરાવે છે. ફોક્સવેગન, BMW અને ડેમલર જેવા જૂથોને કારણે ઓટોમોટિવ ઉદ્યોગ તેનું મુખ્ય યોગદાનકર્તા છે, જેના કારણે મોટર પાર્ટ્સ પણ મુખ્ય નિકાસ ઉત્પાદન બન્યા છે. એન્જિનિયરિંગ, કેમિકલ અને ઇલેક્ટ્રિકલ ઉદ્યોગો પણ મહત્ત્વના ખેલાડીઓ છે. જર્મની મુખ્યત્વે યુએસ, ફ્રાન્સ, નેધરલેન્ડ્સ, ચીન અને પોલેન્ડ સાથે વેપાર કરે છે.
૪. ભારત - વર્તમાન GDP: $4.19 ટ્રિલિયન
ભારતના અર્થતંત્રમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ જોવા મળી છે, અને દેશે ૨૦૨૧ થી ટોચના પાંચ ક્રમમાં સ્થાન જાળવી રાખ્યું છે. ૨૦૨૫માં ભારત ચોથી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બનવા જઈ રહ્યું છે, જે તેની આર્થિક ગતિનું પ્રતીક છે. ખનિજો અને ઇંધણથી લઈને કાપડ અને વસ્ત્રો સુધીની વિવિધ શ્રેણીની નિકાસ ભારતની તાકાત છે. યુએસ અને ચીન ઉપરાંત, ભારત UAE અને સાઉદી અરેબિયા સહિત GCC દેશોનો પણ એક પ્રખ્યાત વેપાર ભાગીદાર છે. ૧.૪ અબજથી વધુની વિશાળ વસ્તી વૃદ્ધિ પણ તેની અર્થવ્યવસ્થા માટે એક મુખ્ય સંપત્તિ છે.
૫. જાપાન - વર્તમાન GDP: $4.19 ટ્રિલિયન
જાપાને પણ ૧૯૮૦ના દાયકાથી ટોચના પાંચમાં સ્થિર સ્થાન જાળવી રાખ્યું છે, જોકે ૨૦૦૯ સુધી તે બીજા સ્થાને હતું, તે પહેલા ચીન દ્વારા તેને પદભ્રષ્ટ કરવામાં આવ્યું. કાર, ઓટોમોટિવ પાર્ટ્સ અને ઇલેક્ટ્રિક સર્કિટ જેવા માલસામાનની નિકાસ તેનું મુખ્ય ક્ષેત્ર છે. યુએસ, ચીન, ઓસ્ટ્રેલિયા, થાઈલેન્ડ અને દક્ષિણ કોરિયા તેના લોકપ્રિય વેપાર ભાગીદારો છે. જાપાન અને UAE વચ્ચેનો વેપાર પણ તાજેતરના વર્ષોમાં વધી રહ્યો છે.
૬. યુનાઇટેડ કિંગડમ - વર્તમાન GDP: $3.84 ટ્રિલિયન
યુકે ૪૦ વર્ષથી વધુ સમયથી ટોચની ૧૦ સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓમાં સ્થાન ધરાવે છે. ક્રૂડ ઓઇલ, કાર, એરક્રાફ્ટ પાર્ટ્સ અને ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રોડક્ટ્સ તેની મુખ્ય નિકાસ છે. યુએસ, ચીન, નેધરલેન્ડ્સ, ફ્રાન્સ અને જર્મની તેના મુખ્ય વેપાર ભાગીદારો છે.
૭. ફ્રાન્સ - વર્તમાન GDP: $3.21 ટ્રિલિયન
ફ્રાન્સે પણ ૧૯૮૦ના દાયકાથી ટોચના ૧૦ ક્રમમાં સ્થાન સ્થાપિત કર્યું છે. એરક્રાફ્ટ (હેલિકોપ્ટર અને અવકાશયાન સહિત), કાર અને ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રોડક્ટ્સ તેની અગ્રણી નિકાસ છે. જર્મની, ઇટાલી, બેલ્જિયમ અને સ્પેન સહિતના ઘણા યુરોપિયન રાષ્ટ્રો તથા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ તેના મુખ્ય વેપાર ભાગીદારો છે.
૮. ઇટાલી - વર્તમાન GDP: $2.42 ટ્રિલિયન
ઇટાલીનું પણ ટોચના ૧૦માં લાંબા સમયથી સ્થાન છે, ૧૯૯૨માં ટૂંક સમય માટે પાંચમું સ્થાન ધરાવતું હતું. મશીનરી, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, કાર, સોનું અને ખોરાક (ખાસ કરીને ઇટાલિયન ઓલિવ ઓઇલ) તેની મુખ્ય નિકાસ છે. ફ્રાન્સ, જર્મની, સ્પેન, સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ અને યુએસ તેના મુખ્ય વેપાર ભાગીદારો છે.
૯. કેનેડા - વર્તમાન GDP: $2.23 ટ્રિલિયન
નોંધપાત્ર અર્થતંત્ર હોવા છતાં, કેનેડા IMF ડેટા અનુસાર ક્યારેય ટોચની પાંચ રેન્કમાં પહોંચી શક્યું નથી, પરંતુ તેણે ઘણા વર્ષોથી ટોચના ૧૦માં સ્થાન જાળવી રાખ્યું છે. ક્રૂડ પેટ્રોલિયમ, કોલસો, સોનું અને લાકડાના માલ તેની મુખ્ય નિકાસ છે. યુએસ, યુકે, મેક્સિકો, ચીન અને જાપાન તેના મુખ્ય વેપાર ભાગીદારો છે.
૧૦. બ્રાઝિલ - વર્તમાન GDP: $2.13 ટ્રિલિયન
બ્રાઝિલના GDP રેન્કિંગમાં સૌથી વધુ વધઘટ થઈ છે. ૨૦૨૦ માં (કોવિડ-૧૯ ને કારણે) ઘટાડો થયા પછી, ૨૦૨૩ માં તે ફરી ટોચના ૧૦ ક્રમમાં પ્રવેશ્યું. સોયાબીન, મરઘાંનું માંસ અને કાચી ખાંડ જેવા ખાદ્ય પદાર્થો તેની નિકાસમાં પ્રભુત્વ ધરાવે છે. યુએસ, આર્જેન્ટિના, ચીન અને નેધરલેન્ડ્સ તેના મુખ્ય વેપાર ભાગીદારો છે.
આર્થિક શક્તિ તરીકે UAE નો ઉદય: ટોચની ૩૦ માં સ્થાન
વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં UAE નો ઉદય પણ નોંધપાત્ર છે. ૨૦૨૫ સુધીમાં, UAE નો GDP $548.6 બિલિયન છે, જે તેને વિશ્વભરની ટોચની ૩૦ સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓમાં સ્થાન આપે છે. IMF ની આગાહીઓ અનુસાર, ૨૦૩૦ સુધીમાં GDP $736.81 બિલિયન થવાની શક્યતા સાથે આ ઝડપથી વધતું રહેવાની અપેક્ષા છે.
પરંપરાગત રીતે તેલ ક્ષેત્રો UAE માટે એક મોટો આર્થિક ચાલક ક્ષેત્ર રહ્યા છે, ત્યારે બાંધકામ, પર્યટન અને વેપાર પ્રવૃત્તિઓ જેવા અન્ય ક્ષેત્રો પણ નોંધપાત્ર ભૂમિકા ભજવે છે. વાસ્તવમાં, અર્થતંત્ર મંત્રાલયના અહેવાલો અનુસાર, ગયા વર્ષે જ UAE નો બિન-તેલ GDP ૪.૫ ટકા વધ્યો હતો, જે વૈવિધ્યકરણના પ્રયાસોની સફળતા દર્શાવે છે. અર્થતંત્ર મંત્રી અબ્દુલ્લા બિન તૌક અલ મર્રીએ જણાવ્યું હતું કે, "રાષ્ટ્રીય અર્થતંત્રમાં બિન-તેલ ક્ષેત્રોનું યોગદાન વધારવા, વધુ લવચીક અને સ્પર્ધાત્મક આર્થિક કાયદા વિકસાવવા, વિશ્વ સમક્ષ આર્થિક ખુલ્લાપણું પ્રોત્સાહન આપવા અને વિશ્વભરના પ્રખ્યાત બજારો સાથે ઉત્પાદક, અસરકારક ભાગીદારી બનાવવાના સંયુક્ત રાષ્ટ્રીય પ્રયાસો ચાલુ છે." આ દર્શાવે છે કે UAE ભવિષ્યમાં પણ વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં એક મુખ્ય ખેલાડી બની રહેશે.