વોશિંગટન: અમેરિકાના રાજકારણમાં ફરી એકવાર 'ટ્રાવેલ બાન' નો મુદ્દો ગરમાયો છે! ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર વધુ 36 દેશો પર નવા અને કડક પ્રવાસ પ્રતિબંધો લાદવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે, જે યુએસ સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટના એક 'ગુપ્ત રાજદ્વારી કેબલ' દ્વારા લીક થતા સનસનાટી મચી ગઈ છે. જો આ પ્રતિબંધો લાગુ પડશે, તો અમેરિકામાં પ્રવેશ પર સંપૂર્ણ કે આંશિક પ્રતિબંધોનો સામનો કરતા દેશોની સંખ્યા બમણીથી પણ વધુ થઈ જશે. આ નવા સંભવિત પ્રતિબંધોમાં આફ્રિકા અને કેરેબિયન ક્ષેત્રના ઘણા મહત્વપૂર્ણ યુએસ ભાગીદાર દેશોનો સમાવેશ થાય છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોમાં નવા તણાવ ઊભા કરી શકે છે.
સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયો દ્વારા હસ્તાક્ષર કરાયેલ એક રાજદ્વારી મેમોરેન્ડમ સપ્તાહના અંતે જારી કરાયું છે. તેમાં યુએસ રાજદ્વારીઓને નિર્દેશ અપાયો છે કે, સૂચિબદ્ધ દેશોને બુધવાર સવારના 8 વાગ્યા સુધીમાં 'કડક નવા સુરક્ષા અને ઓળખ ચકાસણી આવશ્યકતાઓને પૂર્ણ કરવા માટે પ્રારંભિક કાર્ય યોજનાઓ સબમિટ કરવા' જણાવવામાં આવે.
કોણ છે નિશાન પર? આફ્રિકા અને કેરેબિયન દેશોનું પ્રભુત્વ!
મેમોમાં સમીક્ષા હેઠળના દેશોની વિશાળ શ્રેણી ઓળખવામાં આવી છે. આમાંના પચીસ દેશો એકલા આફ્રિકા ખંડના છે, જેમાં ઇજિપ્ત, ઇથિઓપિયા, જીબુટી અને નાઇજીરીયા જેવા મુખ્ય દેશોનો સમાવેશ થાય છે. કેરેબિયન દેશો જેવા કે એન્ટિગુઆ અને બાર્બુડા, ડોમિનિકા, સેન્ટ કિટ્સ અને નેવિસ, અને સેન્ટ લુસિયા પણ આ યાદીમાં છે. અન્ય દેશોમાં ભૂટાન, સીરિયા, ટોંગા અને વાનુઆતુનો સમાવેશ થાય છે.
જો આ દેશો 60 દિવસની અંદર યુએસના માપદંડોને પૂર્ણ કરવામાં નિષ્ફળ જશે, તો તેમને ટ્રમ્પના એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર હેઠળ આ મહિનાની શરૂઆતમાં લાગુ કરાયેલા પ્રતિબંધો જેવા જ કડક પ્રતિબંધોનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
ટ્રમ્પના 'નવા નિયમો': 'ઓવરસ્ટે', 'છેતરપિંડી' અને 'યહૂદી વિરોધી' પ્રવૃત્તિઓ પર પ્રહાર!
આ આંતરિક કેબલ ઘણી ગંભીર ચિંતાઓ ઊભી કરે છે. મેમો અનુસાર, "વિભાગે 36 ચિંતાજનક દેશોની ઓળખ કરી છે જેમને 60 દિવસની અંદર સ્થાપિત માપદંડો અને આવશ્યકતાઓને પૂર્ણ ન કરવા બદલ સંપૂર્ણ અથવા આંશિક પ્રવેશ સસ્પેન્શન માટે ભલામણ કરી શકાય છે."
કેટલાક દેશોમાં કથિત રીતે વિશ્વસનીય ઓળખ દસ્તાવેજો જારી કરવા માટે "સક્ષમ અથવા સહકારી કેન્દ્રીય સરકારી સત્તા" નો અભાવ છે. અન્ય દેશોને "વ્યાપક સરકારી છેતરપિંડી," દેશનિકાલ કરાયેલા નાગરિકોને સ્વીકારવામાં નિષ્ફળતા, અથવા ઉચ્ચ સંખ્યામાં વિઝા ઓવરસ્ટે (વિઝાની મુદત કરતાં વધુ સમય રહેવું) માટે ફ્લેગ કરવામાં આવ્યા છે.
આઘાતજનક રીતે, મેમોમાં "પ્રોબ્લેમેટિક સિટિઝનશિપ-ફોર-ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્રોગ્રામ્સ" (રોકાણ સામે નાગરિકતા આપતા કાર્યક્રમો) અને કેટલાક દેશોના નાગરિકો દ્વારા "યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં યહૂદી વિરોધી અને અમેરિકા વિરોધી પ્રવૃત્તિઓ" નો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, જે પ્રતિબંધોનો નવો આધાર બની શકે છે.
વ્યાપક પેટર્ન: રાજકીય સાધન તરીકે પ્રવાસ પ્રતિબંધોનું વિસ્તરણ
આ વિસ્તરણ ટ્રમ્પની 4 જૂનની ઘોષણાને અનુસરે છે, જેમાં અફઘાનિસ્તાન, ઈરાન અને સોમાલિયા સહિત 12 દેશોમાંથી પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો અને અન્ય સાત પર નિયંત્રણો મૂકવામાં આવ્યા હતા. તેમના પ્રથમ કાર્યકાળ દરમિયાન, ટ્રમ્પે ઘણા મુસ્લિમ બહુમતીવાળા દેશો પર વિવાદાસ્પદ પ્રવાસ પ્રતિબંધ લાદ્યો હતો, જેને 2018 માં યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા કાનૂની પડકારો બાદ આખરે યથાવત રાખવામાં આવ્યો હતો.
હવે તેમના બીજા કાર્યકાળમાં, ટ્રમ્પે તેમના અગાઉના એજન્ડાને ફરીથી જીવંત કર્યો અને તેને મોટા પાયે વિસ્તૃત કર્યો છે. એક ડેમોક્રેટિક કોંગ્રેસના સહાયકે જણાવ્યું હતું કે, "આ વહીવટીતંત્ર આફ્રિકન અને કેરેબિયન દેશોને એવી રીતે નિશાન બનાવવાનું ચાલુ રાખે છે જે ઊંડાણપૂર્વક ચિંતાજનક છે."
નાગરિક અધિકાર જૂથો અને ડેમોક્રેટિક કાયદા ઘડનારા વિવેચકો દલીલ કરે છે કે નવી સૂચિ ભેદભાવપૂર્ણ વલણ દર્શાવે છે, જે વૈશ્વિક દક્ષિણના દેશોને અપ્રમાણસર રીતે નિશાન બનાવે છે. તેઓ કહે છે કે તે ઝેનોફોબિયા (વિદેશીઓ પ્રત્યે ભય કે નફરત) માં રહેલા અગાઉના પ્રતિબંધોનો જ પડઘો પાડે છે.
વ્હાઇટ હાઉસે સૂચિત વિસ્તરણ પર સત્તાવાર રીતે કોઈ ટિપ્પણી કરી નથી, પરંતુ પ્રમુખે ઘણી વખત જણાવ્યું છે કે તેઓ આ પ્રતિબંધને "પહેલા કરતા મોટો" બનાવવાનો ઇરાદો ધરાવે છે. સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટે, મેમોની ચર્ચા કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, માત્ર એટલું જ જણાવ્યું હતું કે તે નિયમિતપણે "અમેરિકનો સુરક્ષિત છે અને વિદેશી નાગરિકો કાયદાનું પાલન કરે છે તેની ખાતરી કરવા માટે નીતિઓનું પુનઃમૂલ્યાંકન કરે છે."
આગળ શું? અનુપાલન માટે કાઉન્ટડાઉન અને વૈશ્વિક પ્રતિક્રિયા:
સૂચિમાં શામેલ દેશોએ હવે ઝડપથી કાર્ય કરવું પડશે. તેમને યુએસની માંગણીઓ પૂરી કરવા માટે 60 દિવસનો સમય આપવામાં આવ્યો છે, અને પ્રારંભિક પ્રતિભાવ તો થોડા જ દિવસોમાં આપવાનો છે.
પાલન કરવામાં નિષ્ફળતાથી પ્રવાસ પ્રતિબંધ લાગી શકે છે જે તેમના નાગરિકોને યુએસમાં પ્રવેશતા સંપૂર્ણપણે અટકાવશે. આનાથી ફક્ત રાજદ્વારી સંબંધો જ નહીં પરંતુ શિક્ષણ, કાર્ય અને પરિવાર માટે યુએસની યાત્રા કરતા હજારો લોકોના જીવનને પણ ગંભીર અસર થશે. આ પગલાથી યુએસ કોર્ટમાં કાનૂની લડાઈઓ પણ ભડકવાની શક્યતા છે અને ટ્રમ્પના નેતૃત્વ હેઠળ અમેરિકાના ઇમિગ્રેશન વલણની વૈશ્વિક ટીકા વધુ તીવ્ર બનશે.
યુએસ પ્રવાસ પ્રતિબંધનો સામનો કરી શકે તેવા 36 દેશોની સંપૂર્ણ સૂચિ:
અંગોલા, એન્ટિગુઆ અને બાર્બુડા, બેનિન, ભૂટાન, બુર્કિના ફાસો, કાબો વર્ડે, કંબોડિયા, કેમરૂન, કોટ ડી'આઇવોર, ડેમોક્રેટિક રિપબ્લિક ઓફ કોંગો, જીબુટી, ડોમિનિકા, ઇજિપ્ત, ઇથિઓપિયા, ગેબોન, ધ ગામ્બિયા, ઘાના, કિર્ગીસ્તાન, લાઇબેરિયા, મલાવી, મોરિટાનિયા, નાઇજર, નાઇજીરીયા, સેન્ટ કિટ્સ અને નેવિસ, સેન્ટ લુસિયા, સાઓ ટોમે અને પ્રિન્સિપે, સેનેગલ, દક્ષિણ સુદાન, સીરિયા, તાન્ઝાનિયા, ટોંગા, તુવાલુ, યુગાન્ડા, વાનુઆતુ, ઝામ્બિયા, ઝિમ્બાબ્વે.