મોસ્કો/નવી દિલ્હી/તેહરાન: રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લા અલી ખામેનીને ચેતવણી આપી છે કે ઈઝરાયેલના સતત હુમલાઓથી ઈરાનનું શાસન જોખમમાં છે. ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ જાહેર કર્યું કે ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સના ગુપ્તચર વડા મોહમ્મદ કાઝેમી અને તેમના નાયબ હસન મોહાકેકનું ઈઝરાયેલના હવાઈ હુમલામાં મોત થયું છે. મોસાદે પણ ઈરાનની આંતરિક સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં ઘૂસણખોરીના સંકેત આપ્યા છે, જ્યારે પુતિને ઈરાનને બચાવવા નહીં આવવાનું સ્પષ્ટ કર્યું છે. આ ઘટનાઓથી ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે તણાવ વધુ તીવ્ર બન્યો છે.

વિગતવાર જોઈએ તો ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચેનો સંઘર્ષ નવી ઉચ્ચાઈએ પહોંચ્યો છે, કારણ કે રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લા અલી ખામેનીને ચેતવણી આપી છે કે ઈઝરાયેલના સતત હવાઈ હુમલાઓથી ઈરાનનું શાસન જોખમમાં મુકાઈ શકે છે. ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ ૧૫ જૂન, ૨૦૨૫ના રોજ ફોક્સ ન્યૂઝને આપેલા ઇન્ટરવ્યૂમાં જાહેર કર્યું કે ઈરાનના ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (આઈઆરજીસી)ના ગુપ્તચર વડા મોહમ્મદ કાઝેમી અને તેમના નાયબ હસન મોહાકેક ઈઝરાયેલના તેહરાનમાં કરેલા હવાઈ હુમલામાં માર્યા ગયા છે. આ હુમલો ઈઝરાયેલની ‘ઓપરેશન રાઇઝિંગ લાયન’નો ભાગ હતો, જેનો ઉદ્દેશ ઈરાનના ન્યૂક્લિયર કાર્યક્રમ અને લશ્કરી ક્ષમતાઓને તોડી પાડવાનો હતો.

ઈઝરાયેલની ગુપ્તચર એજન્સી મોસાદે ઈરાનની આંતરિક સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં ઊંડી ઘૂસણખોરીના સંકેત આપ્યા છે. રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, ઈરાનના શાસનને ડર છે કે તેમની ઉચ્ચ સ્તરની સુરક્ષા અને ગુપ્તચર ટીમોમાં ઈઝરાયેલના જાસૂસો હોઈ શકે છે, જેમણે પહેલાં પણ ઈરાનના ન્યૂક્લિયર કાર્યક્રમના દસ્તાવેજો ચોર્યા હતા. આ ઉપરાંત, ઈરાનના શાસનને રશિયા તરફથી પણ નિરાશા મળી છે, કારણ કે પુતિને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે રશિયા ઈરાનના બચાવ માટે સૈન્ય સહાય આપશે નહીં, જેનાથી ઈરાનની વ્યૂહરચનામાં મોટો ફેરફાર થઈ શકે છે.

ઈઝરાયેલે ૧૩ જૂન, ૨૦૨૫થી શરૂ કરેલા હુમલાઓમાં ઈરાનના ન્યૂક્લિયર સ્થળો, મિસાઇલ ફેક્ટરીઓ અને લશ્કરી અડ્ડાઓને નિશાન બનાવ્યા હતા. આ હુમલાઓમાં ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સના કમાન્ડર હુસૈન સલામી, સશસ્ત્ર દળોના ચીફ ઓફ સ્ટાફ મોહમ્મદ બાઘેરી અને એરોસ્પેસ ફોર્સના કમાન્ડર અમીર અલી હાજીઝાદે સહિત ૨૦ જેટલા ઉચ્ચ અધિકારીઓ માર્યા ગયા છે. ઈરાનના રાજ્ય મીડિયા અનુસાર, આ હુમલાઓમાં તેહરાનમાં ૧૪ માળની રહેણાંક ઇમારત પર હુમલો થયો, જેમાં ૬૦ લોકો, જેમાં ૨૦ બાળકોનો સમાવેશ થાય છે, માર્યા ગયા.

ખામેનીએ ઈઝરાયેલને “કઠોર સજા”ની ધમકી આપી છે, જ્યારે ઈરાને ૫૦થી વધુ બેલિસ્ટિક મિસાઇલો અને ૧૦૦થી વધુ ડ્રોન્સ વડે ઈઝરાયેલ પર જવાબી હુમલો કર્યો હતો. આ હુમલાઓમાં ઈઝરાયેલના હાઈફા અને તેલ અવીવમાં નુકસાન થયું, જેમાં ૧૧ લોકો માર્યા ગયા અને ૨૦૦થી વધુ ઘાયલ થયા. ઈઝરાયેલે દાવો કર્યો છે કે તેમની હવાઈ સંરક્ષણ વ્યવસ્થાએ મોટાભાગના મિસાઇલો અને ડ્રોન્સને અટકાવ્યા હતા.

પુતિનની ચેતવણી અને મોસાદના સંકેતો ઈરાનના શાસન માટે ગંભીર પડકારો રજૂ કરે છે. એપ્રિલ ૨૦૨૫માં ઈરાનના ઉચ્ચ અધિકારીઓએ ખામેનીને યુએસ સાથે ન્યૂક્લિયર વાટાઘાટો સ્વીકારવાની સલાહ આપી હતી, નહીં તો શાસનનું પતન થઈ શકે છે. જોકે, ઈઝરાયેલના તાજેતરના હુમલાઓ બાદ ઈરાને યુએસ સાથેની વાટાઘાટો રદ કરી દીધી છે, જેનાથી પ્રાદેશિક યુદ્ધનું જોખમ વધ્યું છે.

ઈઝરાયેલે દાવો કર્યો છે કે આ હુમલાઓ ઈરાનના ન્યૂક્લિયર હથિયારોના નિર્માણને રોકવા અને તેની લશ્કરી ક્ષમતાઓને નષ્ટ કરવા માટે જરૂરી હતા. નેતન્યાહુએ જણાવ્યું કે ઈરાન પાસે ૯ ન્યૂક્લિયર બોમ્બ બનાવવા માટે પૂરતું શુદ્ધ યુરેનિયમ હતું, અને આ હુમલાઓએ તેની યોજનાઓને નોંધપાત્ર રીતે નુકસાન પહોંચાડ્યું છે. જોકે, ખામેનીએ દાવો કર્યો કે ઈઝરાયેલના હુમલાઓને “ન તો વધારે ચડાવવા જોઈએ કે ન તો ઓછા ગણવા જોઈએ” અને ઈરાન “યોગ્ય જવાબ” આપશે.

આ ઘટનાઓએ મધ્ય પૂર્વમાં તણાવને નવી ઊંચાઈએ પહોંચાડ્યો છે, અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય યુદ્ધ ટાળવા માટે રાજદ્વારી પ્રયાસો કરી રહ્યો છે. રશિયા, ચીન અને યુરોપિયન યુનિયને બંને દેશોને સંયમ રાખવા અપીલ કરી છે, પરંતુ ઈરાન અને ઈઝરાયેલની આક્રમક નીતિઓથી પ્રાદેશિક યુદ્ધનું જોખમ ટળ્યું નથી.