નવી દિલ્‍હી,તા.૧૬: કરદાતાઓને રાહત આપતા, સરકાર નવા આવકવેરા (આઇ-ટી) બિલ, ૨૦૨૫માં વિવાદાસ્‍પદ રિફંડ નિયમમાં સુધારો કરવાની યોજના બનાવી રહી છે જેમાં જણાવાયું છે કે જો નિયત તારીખ પછી આવકવેરા રિટર્ન ફાઇલ કરવામાં આવે છે તો રિફંડ ઉપલબ્‍ધ થશે નહીં. આ માહિતી નાણા મંત્રાલયના એક અધિકારીએ આપી હતી. નવા આવકવેરા બિલની કલમ ૪૩૩ જણાવે છે કે રિટર્ન ફાઇલ કરીને રિફંડનો દાવો કરવો પડશે, ભલે તે મોડા ફાઇલ કરવામાં આવે. તેનાથી વિપરીત, કલમ 263(1)(a)(ix) ઉલ્લેખ કરે છે કે રિફંડ મેળવવા માટે રિટર્ન નિયત તારીખ સુધીમાં ફાઇલ કરવું પડશે, જે વિરોધાભાસ પેદા કરે છે.

નિષ્‍ણાતો અને હિસ્‍સેદારોએ ડ્રાફ્‌ટ બિલમાં રિફંડ નિયમ અંગે ચિંતા વ્‍યક્‍ત કરી છે. આ એક ડ્રાફિં્‌ટગ ભૂલ હતી જેને સુધારવામાં આવશે, એક સરકારી અધિકારીએ બિઝનેસ સ્‍ટાન્‍ડર્ડને જણાવ્‍યું.

નવા કાયદામાં રિફંડ સંબંધિત નિયમો હાલના કાયદાની જેમ જ રહેશે, અધિકારીએ ઉમેર્યું.

કેન્‍દ્રીય નાણાં પ્રધાન નિર્મલા સીતારમણે ૧૩ ફેબ્રુઆરીએ નવું આઇ-ટી બિલ, ૨૦૨૫ રજૂ કર્યું. ત્‍યારબાદ, ૩૧ સાંસદોની એક પસંદગી સમિતિની રચના કરવામાં આવી હતી, જે તેની તપાસ કરી રહી છે. માર્ચમાં, સેન્‍ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્‍ટ ટેક્‍સીસ (CBDT) એ હિસ્‍સેદારો પાસેથી સૂચનો માંગ્‍યા હતા, જે પસંદગી સમિતિને મોકલવામાં આવ્‍યા હતા. આ સૂચનોનો હેતુ નિયમોને સ્‍પષ્ટ કરવા અને કરદાતાઓ પર પાલનનો બોજ ઘટાડવાનો હતો.

અધિકારીના જણાવ્‍યા મુજબ, પસંદગી સમિતિ સંસદના ચોમાસા સત્રના પહેલા દિવસે પોતાનો અહેવાલ રજૂ કરશે. મંત્રાલય પસંદગી સમિતિની ભલામણોનું વિશ્‍લેષણ કરશે, ત્‍યારબાદ બિલમાં ફેરફારો કરવામાં આવશે, અધિકારીએ જણાવ્‍યું.

સંસદ દ્વારા પસાર થયા પછી, નવો આવકવેરા કાયદો ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ થી અમલમાં આવવાની ધારણા છે. જો કે, આ સમાચાર પ્રકાશિત થાય ત્‍યાં સુધી મંત્રાલયને આ સંદર્ભે મોકલવામાં આવેલા ઇમેઇલનો કોઈ જવાબ મળ્‍યો ન હતો.

કરદાતાઓ માટે રિટર્ન ફાઇલ કરવાની અંતિમ તારીખ

આવકવેરા રિટર્ન ફાઇલ કરવાની અંતિમ તારીખ કરદાતાના આધારે બદલાય છે. મોટાભાગના વ્‍યક્‍તિગત કરદાતાઓ, જેમ કે પગારદાર કર્મચારીઓ અને હિન્‍દુ અવિભાજિત પરિવારો (HUFs), જેમનું ઓડિટ કરાવવાની જરૂર નથી, તેમની અંતિમ તારીખ સામાન્‍ય રીતે આકારણી વર્ષની ૩૧ જુલાઈ છે. વ્‍યવસાયો, વ્‍યાવસાયિકો અને કંપનીઓ, જેમના ખાતા ટેક્‍સ ઓડિટને આધીન છે, તેમની અંતિમ તારીખ ૩૧ ઓક્‍ટોબર છે. મોડા અથવા સુધારેલા રિટર્ન ૩૧ ડિસેમ્‍બર સુધી ફાઇલ કરી શકાય છે, જોકે મોડા ફાઇલ કરવા પર દંડ અને નુકસાન કેરી ફોરવર્ડ જેવા લાભો રોકી શકાય છે.

ટેક્‍સ કનેક્‍ટ એડવાઇઝરી સર્વિસીસના ભાગીદાર વિવેક જાલાને જણાવ્‍યું હતું કે, સીબીડીટીએ દાવો કર્યો છે કે નવા આઇ-ટી બિલ, ૨૦૨૫ માં રિફંડ સંબંધિત નિયમોમાં કોઈ નીતિગત ફેરફાર કરવામાં આવ્‍યો નથી, પરંતુ એ વાત સાચી છે કે કલમ 263(1)(a)(ix) જણાવે છે કે રિફંડનો દાવો કરવા માટે નિયત તારીખ સુધીમાં રિટર્ન ફાઇલ કરવું પડશે.

જાલાને વધુમાં કહ્યું, પરંતુ કલમ ૪૩૩ જણાવે છે કે રિટર્ન ફાઇલ કરતી વખતે જ રિફંડ માંગી શકાય છે, જે સમસ્‍યાને વધુ જટિલ બનાવે છે. આનાથી આકારણી અધિકારી મોડા ફાઇલ કરેલા રિટર્ન પર રિફંડ આપવાનો ઇનકાર કરી શકે છે. વર્તમાન કર કાયદામાં, જો કોઈ વ્‍યક્‍તિ આકારણી વર્ષના ૩૧ ડિસેમ્‍બર સુધીમાં મોડા રિટર્ન ફાઇલ કરે છે, તો પણ તે વધારાના કર માટે રિફંડનો દાવો કરી શકે છે.

જાલાનના મતે, આવા નિયમો એવા કરદાતાઓ માટે સમસ્‍યાઓ ઊભી કરશે જેઓ નિયત તારીખ ચૂકી જાય છે. મંત્રાલયે આઇ-ટી બિલ, ૨૦૨૫ના ડ્રાફ્‌ટને અંતિમ સ્‍વરૂપ આપતી વખતે આ નિયમમાં સુધારો કરવો જોઈએ જેથી કરદાતાઓને મુકદ્દમાનો સામનો ન કરવો પડે.

તેવી જ રીતે, ધ્રુવ એડવાઇઝર્સના ભાગીદાર પુનિત શાહે જણાવ્‍યું હતું કે, કલમ ૨૬૩ અને ૪૩૩ વચ્‍ચેનો મેળ વિલંબિત અથવા સુધારેલા ટેક્‍સ રિટર્ન પર રિફંડ દાવા અંગે મૂંઝવણ પેદા કરે છે. આ સરકારનો હેતુ ન હોઈ શકે અને તે ડ્રાફિં્‌ટગ ભૂલ હોય તેવું લાગે છે. સરકારે સંબંધિત નિયમોમાં સુધારો કરવો જોઈએ જેથી વિલંબિત અથવા સુધારેલા ટેક્‍સ રિટર્નમાં પણ રિફંડ દાવાને મંજૂરી મળે.(