જો યુદ્ધ લાંબું ચાલશે તો માત્ર ક્રૂડ જ નહીં પણ ભારત પર મોટી અસરો પડશે
ઈરાનથી આયાત-નિકાસ મોંઘી થશેઃ મોંઘી ફ્લાઇટ્સ અને લાંબી હવાઈ મુસાફરીઃ જહાજોની અવરજવર પર અસર પડશે
નવી દિલ્હી તા.૧૭: ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચે પાંચ દિવસના ભયંકર યુદ્ધ પછી પણ પરિસ્થિતિમાં સુધારો થવાના કોઈ સંકેત નથી. હવે તેની સીધી અસર લોકોના ખિસ્સા પર થવા લાગી છે. ઈઝરાયલનું ઓપરેશન રાઇઝિંગ લાયન ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ સામે ૧૨ જૂને શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. તેમાં ઈરાનના ટોચના પરમાણુ વૈજ્ઞાનિકો અને પ્લાન્ટ્સને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા. ચાલો જાણીએ કે ભારત પર યુદ્ધની પાંચ મોટી અસરો શું હશે.
ભારત માટે સસ્તું તેલ મેળવવું મુશ્કેલ બનશે
ભારત વિશ્વના એવા થોડા દેશોમાંનો એક છે જેના ઈઝરાયલ અને ઈરાન બંને સાથે સારા સંબંધો છે. ભારત ઈરાનના ક્રૂડ ઓઈલનો મોટો ખરીદદાર છે. ઈરાન ભારતને ક્રૂડ ઓઈલ પર સારી છૂટ પણ આપે છે. આવી સ્થિતિમાં, જો ક્રૂડ ઓઈલનું ઉત્પાદન ઘટે છે અથવા પુરવઠો પ્રભાવિત થાય છે, તો આ આયાત ભારત માટે મોંઘી થઈ જશે અને પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ વધશે.
ઈરાનથી આયાત-નિકાસ મોંઘી થશે
જો ઈરાન તેના પરમાણુ શષા કાર્યક્રમથી પાછળ નહીં હટે, તો અમેરિકા તેના પર નવા આર્થિક પ્રતિબંધો લાદી શકે છે. તેલ ઉપરાંત, ભારત ઈરાનથી સૂકા ફળોની પણ આયાત કરે છે. તે જ સમયે, તે બાસમતી ચોખા, ખાંડ, ચા અને કોફી જેવી વસ્તુઓની નિકાસ કરે છે. ભારતની ઘણી મોટી કંપનીઓ ઈરાનમાં માળખાગત સુવિધાઓના નિર્માણમાં રોકાયેલી છે. આર્થિક પ્રતિબંધો પછી આવું કરવું મુશ્કેલ બનશે.
મધ્ય પૂર્વમાં ભારતના શક્તિ સંતુલન પર અસર
ભારતે ઈરાન કે ઈઝરાયલ સાથે યુદ્ધ તરફ કોઈ વલણ દર્શાવ્યું નથી. ભારત ઈચ્છશે નહીં કે સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ તેમજ ઈરાન જેવા મોટા ઈસ્લામિક દેશો સાથે તેના સંબંધો મધ્ય પૂર્વમાં બગડે. ઈઝરાયલ ભારત માટે પણ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. ઈરાન એવા થોડા મોટા ઈસ્લામિક દેશોમાંનો એક છે જે આતંકવાદ પર ભારતની પીડાને સમજે છે. ઈરાન પોતે પાકિસ્તાન દ્વારા પ્રાયોજિત આતંકવાદનો સામનો કરી રહ્યું છે. ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના તાજેતરના લશ્કરી સંઘર્ષ દરમિયાન, ઈરાને ખૂબ જ સમજદારીપૂર્વક કામ કર્યું. તે ઈસ્લામના નામે પાકિસ્તાનની જાળમાં ફસાઈ ગયો નહીં અને તટસ્થ વલણ અપનાવ્યું. પીએમ શાહબાઝ શરીફ પોતે તેહરાન ગયા અને આયતુલ્લાહ અલી ખામેનીને મળ્યા, પરંતુ તેમણે ઈસ્લામિક કાર્ડના નામે ભારતને ગુસ્સે કરવાનું જોખમ લીધું નહીં.
મોંઘી ફ્લાઇટ્સ અને લાંબી હવાઈ મુસાફરી
ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચે મિસાઇલોના વરસાદ વચ્ચે, જોર્ડન, ઇરાક, સીરિયા સહિત ઘણા દેશોએ તેમના હવાઈ ક્ષેત્ર બંધ કરી દીધા છે. આના કારણે, એરલાઇન્સે મધ્ય પૂર્વના આકાશની બહાર લાંબા ચકરાવો લઈને તેમના વિમાનો ઉડાવવા પડે છે. આનાથી ઇંધણનો વપરાશ વધી રહ્યો છે અને એરલાઇન્સનો ખર્ચ વધવાની સાથે ટિકિટના ભાવ પણ વધી રહ્યા છે. ફ્લાઇટરેડાર ૨૪ કહે છે કે કોઈ પણ પેસેન્જર વિમાન ઈરાનના હવાઈ ક્ષેત્રમાંથી પસાર થઈ રહ્યું નથી. જ્યારે યુરોપથી એશિયા જતા ઘણા વિમાનો પહેલા અહીંથી પસાર થતા હતા. આના કારણે, ફ્લાઇટ્સનો વધતો સમય, વિલંબ અને તેલના વધતા ભાવ ભારતની એરલાઇન કંપનીઓને પણ અસર કરી રહ્યા છે.
કાચા તેલના ભાવમાં વધારો
ઈરાન અને ઇઝરાયલ વચ્ચેના તણાવને કારણે ક્રૂડ તેલના ભાવમાં પહેલાથી જ ૯ ટકાનો વધારો થઈ ચૂકયો છે. જો યુદ્ધ બંધ ન થાય તો ક્રૂડ તેલ ૭૮ થી ૧૦૦ ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી વધી શકે છે. આનાથી ભારત સહિત વિશ્વભરના તેલ આયાત કરતા દેશોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ વધી શકે છે.
જહાજોની અવરજવર પર અસર પડશે
ઈરાન દરરોજ લગભગ ૩.૩ મિલિયન બેરલ ક્રૂડ તેલનું ઉત્પાદન કરે છે. તે આમાંથી ૧.૫ MBD ની નિકાસ કરે છે. એકલું ચીન આ તેલનો ૮૦ ટકા હિસ્સો ખરીદે છે. તે પછી, તુર્કી બીજો સૌથી મોટો ખરીદદાર છે. ઈરાન હોર્મુઝ-ઈરાની ખાડીના સ્ટ્રેટના ઉત્તરીય છેડે છે, જ્યાંથી દરરોજ ૨૦ પ્ગ્ઝ તેલનો વેપાર થાય છે. સાઉદી અરેબિયા અને UAE ના જહાજો પણ અહીંથી પસાર થાય છે. ઈરાને પહેલાથી જ આ માર્ગને અવરોધિત કરવાની ચેતવણી આપી છે. આનાથી ભારતીય શિપિંગ કંપનીઓનો ખર્ચ વધશે અને આયાત-નિકાસ મોંઘો થશે.
સોનાના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા
ઈરાન-ઈઝરાયલ યુદ્ધ વચ્ચે, સોનાના ભાવ પણ આસમાને પહોંચી રહ્યા છે. સ્થાનિક બુલિયન બજારમાં સોનાનો ભાવ પ્રતિ તોલા ૧ લાખને પાર કરી ગયો છે. જો તણાવ વધશે તો શેરબજાર પણ પ્રભાવિત થશે અને પીળી ધાતુ વધુ મજબૂત થશે. ભારત દર વર્ષે ૮૦-૯૦ ટન સોનું આયાત કરે છે, આ માટે તેણે વધુ વિદેશી ચલણ ગુમાવવું પડશે.
સમગ્ર મધ્ય પૂર્વ હિંસાની આગમાં ડૂબી ન જવું જોઈએ
ઈરાન અને ઇઝરાયલ વચ્ચેનું યુદ્ધ સમગ્ર મધ્ય પૂર્વમાં ફેલાઈ શકે છે. અમેરિકાએ પણ આ યુદ્ધમાં કૂદવાનો સંકેત આપ્યો છે. તેને સાઉદી અરેબિયા-યુએઈનો ટેકો મળી શકે છે. તે જ સમયે, સીરિયા, તુર્કી અને ઇરાક જેવા દેશો પણ આવી સ્થિતિમાં શાંત નહીં બેસે. રશિયા હાલમાં યુક્રેન સાથે યુદ્ધમાં ફસાઈ શકે છે, પરંતુ તે કોઈપણ કિંમતે મધ્ય પૂર્વમાં તેના સાથી ઈરાનને ગુમાવવા માંગતો નથી. આ અભિયાનમાં તેને ચીન અને ઉત્તર કોરિયાનો ટેકો પણ મળી શકે છે. જો આવું થશે, તો તે ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધમાં ફેરવાઈ જશે.(૩૮.૧૬)
(9:50 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
