મુંબઈ : મુંબઈને પાણી પૂરું પાડતા મુખ્ય ડેમ આવેલા છે તેવા થાણે અને નાશિક જિલ્લાઓમાં વરસેલા ભારે વરસાદને કારણે મુંબઈના જળસંગ્રહમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. છેલ્લા 24 કલાકમાં જ 17,040 મિલિયન લિટર (ML) પાણીનો ઉમેરો થયો છે, જે શહેરની ચાર દિવસની પાણીની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે પૂરતો છે. આ વધારાને પગલે મુંબઈને પાણી પૂરું પાડતા સાત સરોવરોમાં કુલ જળસંગ્રહ વધીને 9.78% થયો છે, જેનાથી શહેર પરથી હાલ પૂરતો પાણી કાપનો ખતરો ટળ્યો છે.
જોકે, મુંબઈમાં ચોમાસું વહેલું આવી ગયું હોવા છતાં, સરોવરોના કેચમેન્ટ વિસ્તારોમાં બહુ ઓછો કે નહિવત્ વરસાદ નોંધાયો હતો. પરિણામે, સોમવારે પાણીનો સંગ્રહ તેમની કુલ ક્ષમતા સામે ઘટીને 1,24,471 ML અથવા 8.60% થઈ ગયો હતો. આ ઘટને પહોંચી વળવા માટે, નાગરિક સંસ્થાએ રાજ્યના સિંચાઈ વિભાગની પરવાનગીથી અપર વૈતરણા ડેમમાંથી અનામત પાણી ખેંચવાનું શરૂ કર્યું હતું.
પાણીના સ્તરમાં સુધારો અને તુલનાત્મક સ્થિતિ:
થાણે જિલ્લામાં પડેલા ભારે વરસાદને કારણે શહેરના જળભંડારમાં મોટો વધારો થયો છે. મંગળવાર સુધીમાં, સાત સરોવરોમાં કુલ જળસંગ્રહ વધીને 1,41,511 ML થયો છે, જે તેમની કુલ સંગ્રહ ક્ષમતાના 9.78% જેટલો છે. પાણીનું આ વર્તમાન સ્તર અગાઉના બે વર્ષના અનુરૂપ આંકડાઓ કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે – 2024 માં 77,851 ML અને 2023 માં 1,22,704 ML હતો.
એક વરિષ્ઠ નાગરિક અધિકારીએ જણાવ્યું, "હવામાન વિભાગે આ વર્ષે અનુકૂળ વરસાદની આગાહી કરી છે, અને અમને આશા છે કે કેચમેન્ટ વિસ્તારોમાં ટૂંક સમયમાં ભારે વરસાદ પડશે. અત્યાર સુધી, સ્થિતિ પ્રમાણમાં સારી છે, ખાસ કરીને એ ધ્યાનમાં લેતા કે તાજેતરના વર્ષોમાં, ભારે વરસાદ સામાન્ય રીતે જુલાઈના મધ્ય સુધીમાં જ શરૂ થતો હતો. તેથી, હાલમાં મુંબઈમાં પાણી કાપ લાદવાની કોઈ યોજના નથી."
ગયા વર્ષે આ જ સમયગાળા દરમિયાન, પાણીનો સંગ્રહ ઘટીને 5.38% થઈ ગયો હતો, જેના કારણે BMC (બૃહદમુંબઈ મહાનગરપાલિકા) એ 5 જૂનથી 29 જુલાઈ સુધી શહેર અને ઉપનગરોમાં 10% પાણી કાપ લાદ્યો હતો. BMC શહેર અને ઉપનગરોને દૈનિક 3,950 ML પાણી પૂરું પાડે છે. શહેરની વાર્ષિક પાણીની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે, 1 ઓક્ટોબર સુધીમાં કુલ 14.47 લાખ ML પાણીના સંગ્રહની જરૂર પડે છે.
સરોવરોની વર્તમાન સ્થિતિ અને વર્ષવાર જળસંગ્રહ: આંકડા શું કહે છે?
મુંબઈને પાણી પૂરું પાડતા સાત સરોવરોમાં 17 જૂન, 2025 ના રોજ નોંધાયેલ પાણીના સ્તર મુજબ, અપર વૈતરણામાં 595.98 મીટર (ઓવરફ્લો સ્તર 603.51 મીટર), મોડક સાગરમાં 150.08 મીટર (ઓવરફ્લો 163.15 મીટર), તાનસામાં 120.14 મીટર (ઓવરફ્લો 128.63 મીટર), મધ્ય વૈતરણામાં 241.06 મીટર (ઓવરફ્લો 285 મીટર), ભાતસામાં 108.30 મીટર (ઓવરફ્લો 142.07 મીટર), વિહારમાં 76.46 મીટર (ઓવરફ્લો 80.12 મીટર), અને તુલસીમાં 134.49 મીટર (ઓવરફ્લો 139.17 મીટર) જળસંગ્રહ નોંધાયો છે. વર્ષવાર જળસંગ્રહની વાત કરીએ તો, 2025 માં કુલ 1,41,511 મિલિયન લિટર (9.78%) પાણીનો સંગ્રહ થયો છે, જે 2024 ના 77,851 મિલિયન લિટર (5.38%) અને 2023 ના 1,22,704 મિલિયન લિટર (8.48%) ની સરખામણીમાં નોંધપાત્ર રીતે વધુ છે. આ આંકડા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે આ વર્ષે મુંબઈની પાણીની સ્થિતિ પાછલા બે વર્ષ કરતાં ઘણી સુધરી છે, જે શહેરવાસીઓ માટે સારા સમાચાર છે.
આ આંકડા દર્શાવે છે કે આ વર્ષે મુંબઈની પાણીની સ્થિતિ ગયા વર્ષ કરતાં ઘણી સારી છે, જેનાથી શહેરવાસીઓને થોડા સમય માટે તો પાણી કાપમાંથી મુક્તિ મળી છે.