જ્યારે પણ તમે લોન લેવા જશો, બેંક સૌથી પહેલા તમારો CIBIL સ્કોર પૂછશે. આ ત્રણ નંબરનો આંકડો જ નક્કી કરે છે કે તમને લોન મળશે કે નહીં અને કયા વ્યાજ દરે મળશે. ૭૫૦નો સ્કોર સારો મનાય છે, પરંતુ ૮૫૦નો સ્કોર તો 'લેજેન્ડ' લેવલ કહેવાય! જેમનો સ્કોર ૮૫૦ હોય છે, બેંક તેમને ખુરશી પર બેસાડીને ચા-પાણી પૂછે છે. તેમને સૌથી સસ્તી લોન અને સૌથી વધુ લિમિટવાળો ક્રેડિટ કાર્ડ મળે છે. તો સવાલ એ છે કે આ ૮૫૦નો જાદુઈ આંકડો કોણ મેળવે છે અને શું તમે પણ તેને પ્રાપ્ત કરી શકો છો? જવાબ છે - હા, બિલકુલ! બસ થોડું ધ્યાન અને શિસ્ત જરૂરી છે.

૮૫૦ CIBIL સ્કોર ધરાવતા લોકોની ખાસિયતો

આ કોઈ એલિયન નથી, પરંતુ આપણા જેવા જ લોકો હોય છે, જેમની કેટલીક આદતો તેમને 'ક્રેડિટના કિંગ' બનાવે છે:

* જૂના ખેલાડીઓ: તેમની ક્રેડિટ હિસ્ટ્રી (લોન અને કાર્ડના ઉપયોગનો રેકોર્ડ) ૧૦-૧૫ વર્ષ કે તેથી વધુ જૂની અને એકદમ સ્વચ્છ હોય છે. એક પણ પેમેન્ટ લેટ નથી થયું હોતું.
* ક્રેડિટ કાર્ડના સ્માર્ટ યુઝર: તેઓ ક્રેડિટ કાર્ડથી શોપિંગ તો કરે છે, પરંતુ તેને ક્યારેય પૂરેપૂરું ભરતા નથી. જો ૧ લાખની લિમિટ હોય, તો ૧૦-૧૫ હજારથી વધુનું બિલ ક્યારેય આવવા દેતા નથી. આને ક્રેડિટ યુટિલાઇઝેશન રેશિયો (CUR) કહેવાય છે, અને તેઓ તેને હંમેશા ૧૫% થી નીચે રાખે છે.
* લોનનું 'મિક્સ-વેજ' બનાવે છે: તેમની પાસે ફક્ત ક્રેડિટ કાર્ડ કે પર્સનલ લોન (અનસિક્યોર્ડ લોન) જ નહીં, પરંતુ હોમ લોન કે કાર લોન (સિક્યોર્ડ લોન) પણ હોય છે. CIBIL ને આ મિશ્રણ ખૂબ પસંદ આવે છે.
* ધીરજવાળા: તેઓ દર ૨ મહિને નવા ક્રેડિટ કાર્ડ કે લોન માટે અરજી કરતા નથી. તેમને ખબર છે કે દરેક વખતે અરજી કરવાથી CIBIL સ્કોર થોડો ઘટે છે (જેને 'હાર્ડ ઇન્ક્વાયરી' કહેવાય છે).

સીધી વાત: આ એવા લોકો છે જેમણે પૈસાના અનુશાસનને પોતાના જીવનનો એક ભાગ બનાવી લીધો છે.

CIBIL સ્કોર ૮૫૦ કરવા માટેના ૫ અચૂક નિયમો

જો તમારે પણ ૮૫૦ ક્લબમાં સામેલ થવું હોય, તો આજથી જ આ ૫ નિયમોનું પાલન કરવાનું શરૂ કરી દો:

૧.  એક પણ EMI કે બિલ મોડું નહીં: આને ગાંઠ બાંધી લો. તમારા બધા લોનની EMI અને ક્રેડિટ કાર્ડનું બિલ નિર્ધારિત તારીખથી ૨-૪ દિવસ પહેલા જ ચૂકવી દો. એક દિવસની પણ મોડી ચૂકવણી તમારા સ્કોર પર નકારાત્મક અસર કરી શકે છે. સ્માર્ટ ટિપ: તમારા બેંક એકાઉન્ટમાં ઓટો-ડેબિટ સેટ કરી દો, પૈસા આપોઆપ કપાઈ જશે, ટેન્શન ખતમ.

૨.  ક્રેડિટ કાર્ડ ખાલી રાખો: તમને ૧ લાખની લિમિટ મળી છે, તેનો અર્થ એ નથી કે પૂરા ૧ લાખ ખર્ચ કરી દો. તમારી કુલ ક્રેડિટ લિમિટના ૩૦% થી વધુ ક્યારેય ઉપયોગ ન કરો. અને ૮૫૦ના સપના માટે તો ૧૦-૧૫% થી પણ ઓછો ઉપયોગ કરો. કાર્ડ જેટલું ખાલી રાખશો, સ્કોર તેટલી જ ઝડપથી વધશે.

૩.  જૂનો ક્રેડિટ કાર્ડ સંભાળીને રાખો: તમારું જે સૌથી જૂનું ક્રેડિટ કાર્ડ છે, તેને ક્યારેય બંધ ન કરો. ભલે તમે તેનો ઉપયોગ ન કરતા હોવ. તે કાર્ડ તમારી ક્રેડિટ હિસ્ટ્રીની ઉંમર વધારે છે, અને જેટલી જૂની હિસ્ટ્રી, તેટલો જ સારો સ્કોર.

૪.  વારંવાર લોન માટે અરજી ન કરો: જ્યાં સુધી ખૂબ જ જરૂર ન હોય, નવા લોન કે કાર્ડ માટે અરજી ન કરો. દરેક વખતે અરજી કરવાથી બેંક તમારી CIBIL રિપોર્ટ તપાસે છે અને તમારો સ્કોર થોડો ઓછો થાય છે. શાંતિ રાખો.

૫.  તમારી રિપોર્ટ પર નજર રાખો: વર્ષમાં એકવાર તમારી ફ્રી CIBIL રિપોર્ટ જરૂર ચેક કરો. ઘણીવાર બેંકની ભૂલથી તમારી રિપોર્ટમાં ખોટી માહિતી દાખલ થઈ જાય છે, જેનાથી તમારો સ્કોર ખરાબ થઈ જાય છે. જો કંઈપણ ખોટું દેખાય, તો તરત જ CIBIL માં ફરિયાદ નોંધાવો.

૮૫૦ સુધી પહોંચવામાં કેટલો સમય લાગશે?

આ કોઈ મેગી નથી જે ૨ મિનિટમાં બની જાય. આમાં સમય અને ધીરજ બંને લાગે છે:

* જો તમે નવા છો (કોઈ ક્રેડિટ હિસ્ટ્રી નથી): તો ૭૫૦+ નો સારો સ્કોર બનાવવામાં ૨-૩ વર્ષ લાગશે. અને ૮૫૦ સુધીની યાત્રામાં ૭-૧૦ વર્ષ કે તેથી વધુ લાગી શકે છે.
* જો તમારો સ્કોર ખરાબ છે (૬૦૦-૬૫૦): તો પહેલા ૭૫૦ સુધી આવવામાં જ ૩-૪ વર્ષ લાગી શકે છે. આ પછી ૮૫૦ની મંઝિલ દૂર છે, પરંતુ અશક્ય નથી.

તમે સાચા રસ્તે છો તે કેવી રીતે ખબર પડશે?

જ્યારે આ સંકેતો મળવા લાગે ત્યારે સમજી જજો કે તમારી ગાડી સાચા ટ્રેક પર છે:

* તમારો સ્કોર ધીમે ધીમે ઉપર જવા લાગશે.
* બેંક તમને પોતે ફોન કરીને 'પ્રી-એપ્રુવ્ડ' લોન અને ક્રેડિટ કાર્ડના ઓફર આપશે.
* તમને મળતી લોનનું વ્યાજ પહેલાથી ઓછું થઈ જશે.
* તમારી ક્રેડિટ રિપોર્ટમાં પેમેન્ટ હિસ્ટ્રી હંમેશા 'લીલી' (સારી) દેખાશે.

છેલ્લી વાત

૮૫૦નો CIBIL સ્કોર મેળવવો એક શાનદાર લક્ષ્ય છે, પરંતુ તેના પાછળ પાગલ થવાની જરૂર નથી. ૭૮૦ થી ઉપરનો કોઈ પણ સ્કોર 'એક્સલન્ટ' હોય છે અને તમને બધા ફાયદા અપાવે છે. અસલ વસ્તુ એ સારી આદતો છે જે તમે આ સ્કોર મેળવવા માટે અપનાવો છો.

શું તમે તમારા CIBIL સ્કોરને સુધારવા માટે આમાંથી કોઈ ટીપ્સનો અમલ કરવાનું શરૂ કરશો?