નવી દિલ્‍હીઃ ઈરાન પર અમેરિકાનો હુમલો: જ્યારે તમે રાત્રે સૂતા હતા, ત્યારે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વ્હાઇટ હાઉસના સિચ્યુએશન રૂમમાં બેઠા હતા અને ઈરાનના વિનાશનો ઇતિહાસ લખી રહ્યા હતા. ઈરાન-ઈઝરાયલ યુદ્ધમાં અમેરિકાના પ્રવેશથી વૈશ્વિક ચિંતા વધી ગઈ છે. અમેરિકાએ ઈરાનમાં 3 પરમાણુ ઠેકાણાઓ પર હુમલો કરીને મધ્ય પૂર્વના તણાવને વૈશ્વિક બનાવ્યો છે. મધ્ય પૂર્વ એ જગ્યા છે જ્યાંથી વિશ્વનું 26% તેલ નીકળે છે. વિશ્વનું વાહન આ જગ્યા પરથી ચાલે છે.

સાઉદી અરેબિયા, ઈરાક, ઈરાન, કુવૈત અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) વિશ્વના ટોચના 10 તેલ ઉત્પાદક દેશોમાં સામેલ છે. પરંતુ ઈઝરાયલ-ઈરાન યુદ્ધમાં અમેરિકાના પ્રવેશ પછી પરિસ્થિતિ ગંભીર તબક્કામાં પહોંચી ગઈ છે. મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચી ગયો છે. હવે પ્રશ્ન એ છે કે શું ટ્રમ્પે ઈરાન પર હુમલો ફક્ત ઈરાનને પરમાણુ બોમ્બ બનાવતા અટકાવવા અને વિશ્વને પરમાણુ જોખમથી બચાવવાના ઉદ્દેશ્યથી કર્યો હતો? અથવા ટ્રમ્પની નજર ઈરાનના ખજાના પર છે, જેની કિંમતનો અંદાજ લગાવવામાં આવે તો નાના દેશ ઈરાન માત્ર ઈઝરાયલ જ નહીં પણ અમેરિકા, ચીન, રશિયાને પણ પાછળ છોડી શકે છે.

ઈરાનનો છુપાયેલો ખજાનો ઈરાન પાસે ક્રૂડ ઓઈલનો વિશાળ ભંડાર છે. ઈરાનના ક્રૂડ ઓઈલ ભંડારનું પ્રમાણ ૧૫૭.૮ અબજ બેરલ છે. યુએસ એનર્જી ઈન્ફોર્મેશન એડમિનિસ્ટ્રેશન (EIA) અનુસાર, ૨૦૨૩માં ઈરાન પાસે વિશ્વના કુલ તેલ ભંડારનો ૧૨ ટકા હિસ્સો હતો. વેનેઝુએલા અને સાઉદી અરેબિયા પછી, ઈરાન પાસે ક્રૂડ ઓઈલનો ત્રીજો સૌથી મોટો હિસ્સો છે. તે જ સમયે, કુદરતી ગેસના મામલામાં પણ ઈરાન આગળ છે. રશિયા પછી, ઈરાન પાસે વિશ્વમાં કુદરતી ગેસનો બીજો સૌથી મોટો ભંડાર છે. ઈરાનની સૌથી મોટી તાકાત ઈરાન પાસે ક્રૂડ ઓઈલનો વિશાળ ભંડાર છે. તેમના ક્રૂડ ઓઈલ ભંડારનું પ્રમાણ ૧૫૭.૮ અબજ બેરલ છે. જો આપણે તેના બજાર મૂલ્ય વિશે વાત કરીએ તો તે લગભગ ૧૨ ટ્રિલિયન ડોલર છે. એટલે કે, એક જ ઝટકામાં, ઈરાન વિશ્વનું ત્રીજું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર બની જશે. ઈરાનનું ક્રૂડ ઓઈલ ભંડાર તેની સૌથી મોટી તાકાત છે. એટલે કે ફક્ત અમેરિકા અને ચીન જ તેનાથી ઉપર હશે, પરંતુ તેલ સંગ્રહની દ્રષ્ટિએ, આ બંને દેશો ઈરાનથી આગળ ક્યાંય નથી. એટલે કે ઈરાન તેના તેલના કારણે વિશ્વની ત્રીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બની શકે છે. બીજી તરફ, વિશ્વના મોટા દેશોમાં ગણાતા રશિયા પાસે 107.8 અબજ બેરલનો તેલ ભંડાર છે. બીજી તરફ, અમેરિકાનો તેલ ભંડાર ફક્ત 68.8 અબજ બેરલ છે. અમેરિકાનો ઉદ્દેશ્ય સાઉદી અરેબિયા, વેનેઝુએલા અને કેનેડા ક્રૂડ ઓઈલ ભંડારમાં ઈરાનથી ઉપર છે. તેમની પાસે 170 અબજ બેરલથી 300 અબજ બેરલ ક્રૂડ ઓઈલ છે. ઈરાન ક્રૂડ ઓઈલથી પોતાનું અર્થતંત્ર ચલાવે છે. દરરોજ આ દેશ લગભગ 3.3 મિલિયન બેરલ ક્રૂડ ઓઈલનું ઉત્પાદન કરે છે, તે દરરોજ લગભગ 2 મિલિયન બેરલ ક્રૂડ ઓઈલ અને રિફાઈન્ડ ઈંધણની નિકાસ કરે છે. ઈરાનના પરમાણુના બહાને, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની નજર ઈરાનના આ ખજાના પર હોઈ શકે છે. ઈરાન પર પ્રભુત્વ બતાવીને, અમેરિકા ઈરાનના તેલ અને કુદરતી ગેસ ભંડાર પર પ્રભુત્વ મેળવવા માંગે છે. જોકે, આ કંઈ નવું નથી. ગાઝા પર કબજો કરવાની રણનીતિ પણ એવી જ હતી. તે સમયે ટ્રમ્પે ખુલ્લેઆમ કહ્યું હતું કે અમેરિકા ગાઝા પર કબજો કરવા તૈયાર છે. આ એ જ ટ્રમ્પ છે જેમણે ગ્રીનલેન્ડ ખરીદવાનો ઈરાદો વ્યક્ત કર્યો હતો અને પનામા અને કેનેડાને અમેરિકાનો ભાગ બનાવવાની વાત કરી હતી. તેમણે ગાઝામાં અમેરિકન લશ્કરી હાજરી વિશે પણ વાત કરી હતી, જે તેમની વિસ્તરણવાદી નીતિઓનું પ્રતીક રહ્યું છે. તે ઈરાન સાથે પણ આવી રણનીતિનો ઉપયોગ કરી શકે છે. મધ્ય પૂર્વ ઊર્જાનું કેન્દ્ર છે, અમેરિકા ત્યાં પોતાની પકડ મજબૂત કરવા માંગે છે.

ઈરાનના વિશાળ તેલ અને ગેસ ભંડાર અમેરિકાના અધિકારક્ષેત્રમાં હશે. એટલું જ નહીં, મધ્ય પૂર્વ પર પોતાની પકડ મજબૂત કરીને, અમેરિકા ચીન અને રશિયાને નબળા પાડવાની રણનીતિ ધરાવે છે.