તા. ૨૫ સપ્ટેમ્બર ર૦ર૫ વિક્રમ સંવત ર૦૮૧ આસો સુદ – ૩ ગુરૂવાર
શોષણમાંથી મુક્ત કરાયા ૨૩,૫૩૦ બાળકો : બાળ મજૂરીમાં સંડોવાયેલા હતા
૫,૮૦૯ નોકરીદાતાઓ અને તસ્કરોની ધરપકડ : બાળ મજૂરી : તેલંગાણામાં સૌથી વધુ મુક્તિ
નવી દિલ્હી, તા.૨૩: એપ્રિલથી માર્ચ ૨૦૨૪ સુધીમાં ૪૪,૯૦૨ બાળકોમાંથી લગભગ ૯૦% બાળ મજૂરીમાંથી મુક્ત થયા હતા. જાતીય શોષણ અને ભીખ માંગવાના કેસોથી મુક્ત થયેલા બાળકો બીજા અને ત્રીજા સ્થાને રહ્યા. સ્વૈચ્છિક સંસ્થાઓ અને અધિકારીઓએ સાથે મળીને આ બાળકોને તેમના શોષકોથી બચાવ્યા. બાળ મજૂરી નાબૂદ કરવા માટે કાનૂની કાર્યવાહી એક મુખ્ય પગલું છે તે નોંધતા, અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ૨૭,૩૨૦ ઝુંબેશમાં લેવામાં આવેલી કાનૂની કાર્યવાહીમાંથી, ૩૫% (૯,૫૯૫) એફઆઈઆર નોંધવામાં આવી હતી.
સ્વૈચ્છિક સંસ્થા ઈન્ડિયા ચાઈલ્ડ પ્રોટેક્શન દ્વારા તૈયાર કરાયેલા રિપોર્ટમાં જસ્ટ રાઈટ્સ ફોર ચિલ્ડ્રનનો ડેટા ઉપયોગમાં લેવામાં આવ્યો છે. તે એક નાગરિક સમાજ નેટવર્ક છે જેમાં ૨૬ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના ૨૫૦ થી વધુ સંગઠનો શામેલ છે. આ સંસ્થાઓ બાળ મજૂરી અને તસ્કરીને સંગઠિત આર્થિક ગુના તરીકે અટકાવવા માટે કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ સાથે નજીકથી કામ કરે છે. અહેવાલ મુજબ, સૌથી વધુ બચાવ કામગીરી (૨૩,૫૩૦) બાળ મજૂરી સાથે સંબંધિત હતી. આ પછી જાતીય શોષણ (૨,૭૬૬) અને ભીખ માંગવાના (૧,૦૯૨) કેસ નોંધાયા. તેલંગાણામાં બાળ મજૂરીમાંથી બચાવાયેલા બાળકોની સૌથી વધુ સંખ્યા (૧૧,૦૬૩) હતી. આ પછી બિહાર (૩,૯૭૪), રાજસ્થાન (૩,૮૪૭), ઉત્તર પ્રદેશ (૩,૮૦૪) અને દિલ્હી (૨,૫૮૮)નો ક્રમ આવે છે. ૨,૯૭૧ બાળકોને જાતીય શોષણમાંથી બચાવાયા હતા, જેમાં પશ્ચિમ બંગાળ ૧,૦૦૫ પીડિતો સાથે ટોચ પર હતું. આ પછી બિહાર (૪૫૪), ઓડિશા (૨૩૨), મહારાષ્ટ્ર (૧૯૪) અને રાજસ્થાન (૧૯૧)નો ક્રમ આવે છે.
રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ૨૭,૩૨૦ ઝુંબેશોમાં કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી. આમાંના મોટાભાગના કેસોમાં એફઆઈઆર નોંધવામાં આવી હતી, એટલે કે ૩૫્રુ (૯,૫૯૫). શોષણ કરનારાઓ સામે કાર્યવાહી કરવા માટે આ સૌથી મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવે છે. લગભગ ૨૫% (૬,૯૫૯) કેસોમાં જનરલ ડાયરીની નોંધો હતી, જે પ્રારંભિક પોલીસ રેકોર્ડ છે. વધુમાં, લગભગ ૨૩્રુ કાનૂની કાર્યવાહીમાં બાળ કલ્યાણ સમિતિઓ (CWCs) ના આદેશો સામેલ હતા અથવા કિશોર ન્યાય નિયમોના ફોર્મ ૧૭ હેઠળ દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. બંને બચાવેલા બાળકોની તાત્કાલિક સંભાળ, રક્ષણ અને પુનર્વસન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. ૧૪% કેસોમાં, શ્રમ વિભાગો દ્વારા ચલણ જારી કરવામાં આવ્યા હતા, ખાસ કરીને બાળ મજૂરીના કિસ્સાઓમાં. આ વહીવટી કાર્યવાહી તરીકે સેવા આપે છે. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ખૂબ જ ઓછી ટકાવારી (૧% કરતા ઓછી) જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ અથવા સબ-ડિવિઝનલ મેજિસ્ટ્રેટના આદેશો હતા, અને ફક્ત ૨% કેસોમાં કોઈ સ્પષ્ટ કાનૂની કાર્યવાહી નોંધાઈ ન હતી.
જસ્ટ રાઈટ્સ ફોર ચિલ્ડ્રનના રાષ્ટ્રીય સંયોજક રવિ કાંતે જણાવ્યું હતું કે ખામીઓ હોવા છતાં, ભારતમાં તસ્કરી અને બાળ મજૂરી સામે મજબૂત પ્રતિબંધ ઊભો કરવા માટે નોંધપાત્ર કાનૂની કાર્યવાહી મજબૂત થઈ રહી છે. તસ્કરી અને બાળ મજૂરી સામે મજબૂત અવરોધ ઊભો કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ કાર્યવાહી, ભારતમાં વધુ મજબૂત બની રહી છે, તેમણે કહ્યું. અહેવાલમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે આ બચાવ કામગીરીના ભાગ રૂપે ૫,૮૦૯ નોકરીદાતાઓ અને તસ્કરોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. આમાંથી ૮૫% કેસો બાળ મજૂરી સંબંધિત હતા. તેલંગાણા, બિહાર અને રાજસ્થાનમાં સૌથી વધુ ધરપકડો જોવા મળી હતી, જ્યારે ઉત્તર પ્રદેશ અને મધ્યપ્રદેશ જેવા રાજ્યોમાં સંરક્ષણ કર્મચારીઓની સંખ્યા વધુ હતી પરંતુ ધરપકડ ઓછી હતી. આ દર્શાવે છે કે કાયદાના અમલીકરણમાં ખામીઓ છે. ૨૦૨૪-૨૫માં, નાગરિક સમાજ નેટવર્ક દ્વારા ૧૧,૪૦૯ ગુમ થયેલા બાળકોની ઓળખ કરવામાં આવી હતી. આ વર્ષે માર્ચના અંત સુધીમાં ૮,૭૪૯ બાળકો મળી આવ્યા હતા. પશ્ચિમ બંગાળ (૩,૫૦૯), મહારાષ્ટ્ર (૧,૧૪૯) અને બિહાર (૧,૩૦૬) જેવા રાજ્યોમાં ગુમ થયેલા બાળકોની સંખ્યા સૌથી વધુ નોંધાઈ છે.(૨૩.૨૩)
(3:47 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
