વોશિંગ્ટન : અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનના તેલ વેચાણ અંગે એક મોટું અને આશ્ચર્યજનક નિવેદન આપ્યું છે. બુધવારે તેમણે જણાવ્યું કે તેઓ ઈરાન વિરુદ્ધ પોતાની મહત્તમ દબાણ નીતિ ચાલુ રાખશે, પરંતુ ઈરાનની તેલ વેચાણ અટકાવવા નથી માંગતા, કારણ કે યુદ્ધ બાદ દેશને પુનર્નિર્માણ માટે આવકની જરૂર છે. ટ્રમ્પના આ નિવેદનથી આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ બજાર પર તેની આવતીકાલે અસર જોવા મળી શકે છે.
નાટો શિખર સંમેલન દરમિયાન ટ્રમ્પે પત્રકારો સાથે વાત કરતા કહ્યું કે, "ઈરાને તાજેતરમાં યુદ્ધ લડ્યું અને બહાદુરીથી મુકાબલો કર્યો. હું મારી મહત્તમ દબાણ નીતિ છોડી રહ્યો નથી. હું ઇચ્છું તો તેમનો તેલ કારોબાર રોકી શકું છું, પરંતુ હું આવું કરવા માંગતો નથી." તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું, "તેમને પોતાના દેશને ફરી પાટા પર લાવવા માટે પૈસા જોઈએ છે. અમે ઇચ્છીએ છીએ કે આવું થાય. અમે તેલ લઈ રહ્યા નથી, પરંતુ દેશને પુનર્નિર્માણ માટે પૈસાની સખત જરૂર છે."
પહેલા આપેલી હતી કડક ચેતવણી:
ટ્રમ્પના આ નિવેદન પહેલા મે મહિનામાં તેમણે ઈરાન પાસેથી તેલ ખરીદનારા કોઈપણ દેશ વિરુદ્ધ કડક પ્રતિબંધો લગાવવાની ચેતવણી આપી હતી. જોકે, મંગળવારે તેમણે સોશિયલ મીડિયા પર એક પોસ્ટ કરીને કહ્યું કે, "ચીન હવે ઈરાન પાસેથી તેલ ખરીદવાનું ચાલુ રાખી શકે છે."
વ્હાઇટ હાઉસના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ મીડિયાને જણાવ્યું કે, ટ્રમ્પનું આ નિવેદન એ વાત પર ધ્યાન આકર્ષિત કરવા માટે હતું કે ઈરાન-ઈઝરાયેલ વચ્ચે યુદ્ધવિરામ બાદ હોર્મુઝ જળસંધિ પ્રભાવિત નહીં થાય, જે ચીન માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. અધિકારીએ સ્પષ્ટતા કરી કે અમેરિકી પ્રતિબંધો ઈરાની તેલ આયાત કરનારા દેશો પર સંપૂર્ણપણે લાગુ પડે છે.
નીતિમાં સ્પષ્ટતાનો અભાવ?
ટ્રમ્પે એ સ્પષ્ટ કર્યું નથી કે શું તેઓ પ્રતિબંધોમાં ઔપચારિક ઢીલ આપશે કે પછી બિડેન વહીવટીતંત્ર દરમિયાન કરવામાં આવેલી ઢીલી દેખરેખને ચાલુ રાખશે. ટ્રમ્પના પહેલા કાર્યકાળમાં કડક પ્રતિબંધોને કારણે ઈરાનની કાયદેસર તેલ નિકાસ લગભગ સમાપ્ત થઈ ગઈ હતી, પરંતુ બિડેન વહીવટીતંત્ર દરમિયાન ચીનને નિકાસ પ્રતિદિન 1.7 મિલિયન બેરલ સુધી પહોંચી ગઈ હતી.
ચીન ઈરાનનું સૌથી મોટું તેલ ગ્રાહક છે, જે લગભગ 90% નિકાસ ખરીદે છે. ઈરાની ક્રૂડ તેલ મોટાભાગે છુપાયેલા જહાજો દ્વારા ચીન પહોંચે છે અને ચુકવણી ચીની યુઆનમાં થાય છે, જેનાથી અમેરિકી ડોલર આધારિત ગ્લોબલ ફાઇનાન્સિયલ સિસ્ટમને બાયપાસ કરવામાં આવે છે. ટ્રમ્પના આ નરમ વલણથી મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ ઓછો થવાની અને તેલ બજારમાં સ્થિરતા આવવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવી રહી છે.