જમ્મુ – શ્રીનગર: પહેલગામ નરસંહાર અને ઓપરેશન સિંદૂર બાદ કાશ્મીરમાં પ્રવાસીઓ પરત ફરવા લાગ્યા છે, પરંતુ લદ્દાખમાં પ્રવાસીઓની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. ખાસ કરીને જૂન ૨૦૨૫ માં પ્રવાસીઓના આગમનમાં લગભગ ૬૦%નો નાટકીય ઘટાડો નોંધાયો છે. 

 

 

સુરક્ષા ચિંતાઓ, આંતરરાષ્ટ્રીય ઘટનાઓ (જેમ કે ઇઝરાયેલ-હમાસ યુદ્ધ), અને અપૂરતા પ્રચારને આ ઘટાડા માટે જવાબદાર ગણવામાં આવે છે. સ્થાનિક ટુરીઝમ ઓપરેટરો પ્રચાર સુધારવા અને સ્થાનિક અર્થતંત્રને લાભ થાય તે માટેના પ્રયાસોની અપેક્ષા રાખી રહ્યા છે.

 

 

પહેલગામ નરસંહાર અને ત્યારબાદના ઓપરેશન સિંદૂરના કારણે કાશ્મીરમાંથી ગાયબ થયેલા પ્રવાસીઓ ફરી પાછા ફરવા લાગ્યા છે, પરંતુ બરફીલા રણ લદ્દાખને હજુ પણ તે ભીડની રાહ છે જે એક સમયે હતી. 

 

 

જોકે, લદ્દાખના લોકોને ટુરીઝમ સેક્ટર સાથે જોડાયેલા લોકો પ્રત્યે નારાજગી છે જેમણે 'ચલો કાશ્મીર'ની ઝુંબેશ ચલાવી પરંતુ લદ્દાખને યાદ ન કર્યું.

 

 

પ્રવાસન વિભાગના આંકડા મુજબ, લદ્દાખમાં એપ્રિલ ૨૦૨૫ માં પ્રવાસીઓની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો હતો, જ્યારે મે મહિનામાં આ સંખ્યા સ્થિર રહી. જોકે, જૂન ૨૦૨૫ માં (૨૫ જૂન સુધી) પ્રવાસીઓના આગમનમાં લગભગ ૬૦ ટકાનો નાટકીય ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આ સંપૂર્ણ ચિત્ર દર્શાવે છે કે સુરક્ષા ચિંતાઓ, આંતરરાષ્ટ્રીય વિકાસ અને અપૂરતા પ્રચાર સહિત અનેક પરિબળોએ પ્રદેશની પ્રવાસન-નિર્ભર અર્થવ્યવસ્થાને અસર કરી છે.

 

 

છેલ્લા વર્ષની સરખામણીમાં આ વર્ષે લેહમાં પ્રવાસીઓની સંખ્યામાં મિશ્ર વલણ જોવા મળ્યું છે. પ્રવાસન વિભાગના આંકડા મુજબ, એપ્રિલ ૨૦૨૫ માં પ્રવાસીઓની સંખ્યા એપ્રિલ ૨૦૨૪ ના ૧૪,૨૩૫ થી વધીને ૨૫,૬૮૬ થઈ, જે ૮૦ ટકા નો વધારો દર્શાવે છે. જોકે, મે મહિનામાં આ સંખ્યા લગભગ યથાવત રહી, ગયા વર્ષના ૨૯,૪૯૭ થી નજીવા ઘટાડા સાથે આ વર્ષે ૨૯,૩૫૩ થઈ.

 

 

સૌથી નોંધપાત્ર ઘટાડો જૂનમાં જોવા મળ્યો, જ્યાં પ્રવાસીઓની સંખ્યા ૨૦૨૪માં ૧,૫૩,૭૧૧ થી ઘટીને ૨૦૨૫ (૨૫ જૂન સુધી) માં માત્ર ૬૧,૯૨૭ રહી. આ લગભગ ૬૦ ટકા નો ઘટાડો દર્શાવે છે. 

 

 

વધુમાં, પ્રવાસન વિભાગના આંકડા અનુસાર, જાન્યુઆરીથી ડિસેમ્બર ૨૦૨૪ સુધીમાં કુલ ૩૭૬,૩૮૬ પ્રવાસીઓ લદ્દાખ આવ્યા હતા, જ્યારે જાન્યુઆરીથી ૨૫ જૂન ૨૦૨૫ વચ્ચે ૧૨૭,૪૩૭ પ્રવાસીઓ આવ્યા હતા.

 

 

જોકે, મોટાભાગના આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસીઓએ એપ્રિલ અને મેની તેમની યાત્રાઓ રદ કરી દીધી હતી. બીજી તરફ, સ્થાનિક પ્રવાસીઓ સામાન્ય રીતે અગાઉથી બુકિંગ કરાવતા નથી. ઘણા લોકો ગરમીથી બચવા લદ્દાખ આવી રહ્યા છે, જોકે કેટલાકને અહીંનું હવામાન હજુ પણ ગરમ લાગી રહ્યું છે.

 

 

ટૂર ઓપરેટર ત્સેરિંગ દાદુલ અનુસાર, પ્રવાસન વિભાગને તેમના પ્રચાર પ્રયાસોમાં સુધારો કરવાની જરૂર છે. કારણ કે ઘણા પ્રવાસીઓ પોતાના વાહન ચલાવીને આવી રહ્યા છે, તેથી સ્થાનિક પરિવહન ક્ષેત્રને કોઈ ફાયદો થઈ રહ્યો નથી. તેમ છતાં, છેલ્લા બે મહિનાની સરખામણીમાં હવે પરિસ્થિતિ સારી છે અને તેઓ સકારાત્મક પ્રતિભાવની અપેક્ષા રાખી રહ્યા છે.

 

 

તેમણે જણાવ્યું કે ઇઝરાયેલથી ઘણા આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસીઓએ ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે તેમની યોજનાઓ રદ કરી દીધી છે. કેટલાકનું કહેવું છે કે તેમનો દૂતાવાસ જવાબદારી લેવા તૈયાર નથી કારણ કે લદ્દાખ એક સરહદી ક્ષેત્ર છે. પરંતુ અહીં પહોંચ્યા પછી, તેમને પરિસ્થિતિ સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત અને શાંતિપૂર્ણ લાગી હતી.