નવી દિલ્હી : અમેરિકાનો ડિએગો ગાર્સિયા સૈન્ય અડ્ડો હિંદ મહાસાગરની મધ્યમાં, નજરોથી દૂર પરંતુ વૈશ્વિક સંઘર્ષ ક્ષેત્રોની ખૂબ નજીક, સૌથી પ્રસિદ્ધ રહસ્યોમાંથી એક છે. તે મિડલ-ઈસ્ટથી લઈને ચીન સુધીના સૈન્ય ઓપરેશન્સ માટે ખૂબ જ વ્યૂહાત્મક માનવામાં આવે છે.
 
ઉપગ્રહ છબીઓમાં ખુલાસો: ભારત નજીક અમેરિકી જંગી કાફલો
એક તાજેતરની સેટેલાઇટ ઇમેજરીથી જાણવા મળ્યું છે કે અમેરિકાએ ભારત નજીક હિંદ મહાસાગરમાં એક દ્વીપ પર પોતાના જંગી કાફલા ઉતાર્યા છે. આમાં બોમ્બર B-52 થી લઈને ફાઇટર જેટ F-15 સુધીની તૈનાતી વધારી દેવામાં આવી છે. આ તૈનાતી હિંદ મહાસાગરમાં સ્થિત ડિએગો ગાર્સિયા દ્વીપ પર કરવામાં આવી છે, જે અમેરિકી સેનાનો મિલિટરી બેઝ છે.4 ઓપન-ઇન્ટેલિજન્સ નિષ્ણાત એમટી એન્ડરસને સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર એક સેટેલાઇટ ઇમેજરી શેર કરી છે, જેનાથી જાણવા મળે છે કે ડિએગો ગાર્સિયામાં અમેરિકી વાયુસેનાએ જંગી કાફલામાં ઘણા અત્યાધુનિક બોમ્બર્સ અને ફાઇટર જેટ તૈનાત કર્યા છે.
 
જંગી કાફલામાં શું-શું તૈનાત છે?
ઇમેજરીથી જાણવા મળે છે કે ત્યાં ચાર B-52 વ્યૂહાત્મક બોમ્બર તૈનાત છે. આ લાંબા અંતર સુધી પહોંચ અને પ્રહાર કરવાની ક્ષમતા ધરાવતા બોમ્બર છે. આ ઉપરાંત, છ F-15 લડાકુ જેટ પણ ઇમેજરીમાં દેખાઈ રહ્યા છે. F-15 ની હાજરી પ્રાદેશિક તણાવ અને કોઈપણ પ્રકારની આકસ્મિક પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરવા, હવાઈ શ્રેષ્ઠતા અને સંભવિત હુમલાઓનો સામનો કરવાની ક્ષમતાઓને રેખાંકિત કરે છે. મિલિટરી બેઝ પર છ KC-135 હવાઈ ઇંધણ ભરવાના ટેન્કર પણ તૈનાત છે.
 
શું છે ડિએગો ગાર્સિયા?
ડિએગો ગાર્સિયા ચાગોસ દ્વીપસમૂહનો એક ભાગ છે, જે ઇરાનથી લગભગ 4700 કિલોમીટર દક્ષિણ-પૂર્વમાં સ્થિત છે અને ભારતથી લગભગ 1800 કિલોમીટરના અંતરે દક્ષિણમાં છે. અહીંથી ચીનનું અંતર 3000 માઇલ છે. 1960ના દાયકામાં બ્રિટને અમેરિકાને આ દ્વીપ લીઝ પર આપ્યો હતો. 1970ના દાયકામાં અમેરિકાએ સોવિયત રશિયાના આધિપત્યને પડકારતા આ દ્વીપ પર મિલિટરી બેઝ સ્થાપિત કર્યો હતો. લોજિસ્ટિક્સની દ્રષ્ટિએ આ એક ખૂબ મોટો બેઝ છે. તેનો રનવે 3600 મીટરથી વધુ લાંબો છે, જે ભારે માલવાહક વિમાનો અને બોમ્બર વિમાનોને લોન્ચ કરવા માટે પૂરતો છે. આ બેઝ પર ઊંડા પાણીનો એક બંદર પણ છે, જે પરમાણુ સબમરીન અને નૌકાદળના જહાજો માટે ડોકિંગ સુવિધા પૂરી પાડે છે.
 
આ તૈનાતી શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
આ અમેરિકી એરક્રાફ્ટ્સના લોંગ રેન્જ મિશન માટે એક સુરક્ષિત લોન્ચ પોઈન્ટ છે. આ દ્વીપનો ઉપયોગ અવારનવાર એશિયા અને મિડલ-ઈસ્ટમાં ગુપ્ત મિશનોના સંચાલન માટે એક વ્યૂહાત્મક પ્લેટફોર્મ તરીકે કરવામાં આવે છે. અહીંથી પહેલા પણ GBU-57 જેવા બંકર-બસ્ટિંગ બોમ્બ લઈ જવા સક્ષમ B-2 વ્યૂહાત્મક બોમ્બર વિમાનો અફઘાનિસ્તાન અને ઇરાકમાં અભિયાનો માટે લોન્ચ કરવામાં આવ્યા છે.

વર્તમાન ઇરાન-ઇઝરાયેલ સંઘર્ષ અને ઈરાની પરમાણુ પ્રોજેક્ટને લઈને તણાવના દૃષ્ટિકોણથી આ બેઝ ફરી એકવાર નવી પ્રવૃત્તિનું કેન્દ્ર બનીને ઉભરી આવ્યો છે. માનવામાં આવે છે કે તાજેતરની તૈનાતી પણ ઇરાન પર અમેરિકી અને ઇઝરાયેલી હુમલા પછી ઊભા થયેલા તણાવને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવી છે.
 
નિશાન પર ચીન-ઇરાન
ઇઝરાયેલ અને ઇરાન વચ્ચે ભલે યુદ્ધવિરામ થઈ ગયો હોય, પરંતુ હજી પણ મિડલ-ઈસ્ટમાં તણાવ યથાવત છે. આ જ કારણોસર અમેરિકા અને ઇરાન વચ્ચે પરમાણુ સંવર્ધન પર રાજદ્વારી વાર્તા પણ અટકી ગઈ છે. એક તરફ એવી પણ આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે કે ઇરાન પર અમેરિકા ફરી હુમલો કરી શકે છે, તો બીજી તરફ હિંદ-પ્રશાંત મહાસાગર ક્ષેત્રમાં ફરી એકવાર તણાવ વધવા લાગ્યો છે. અમેરિકાના મિત્ર દેશોનો ચીન સાથે ચીન સાગરમાં ટકરાવ વધી રહ્યો છે. આ દ્રષ્ટિએ પણ અમેરિકાએ ડિએગો ગાર્સિયા દ્વીપ પર વ્યૂહાત્મક તૈનાતી વધારી દીધી છે, જેથી એક જ પોઈન્ટથી જરૂર પડ્યે બંને તરફ હુમલા કરી શકાય અથવા સૈન્ય પ્રતિક્રિયા આપી શકાય.