નવી દિલ્હી : ભારતના ટોચના લશ્કરી અધિકારીએ એક મહત્વપૂર્ણ ભૌગોલિક-રાજકીય આકારણી કરી છે! ચીફ ઑફ ડિફેન્સ સ્ટાફ (CDS) જનરલ અનિલ ચૌહાણે ચીન, પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચેના "હિતોના વધતા સંકલન" (convergence of interests) પર પ્રકાશ પાડ્યો છે, જે ભારત માટે મોટા ગર્ભિતાર્થો ધરાવી શકે છે. ORF માં એક કાર્યક્રમ દરમિયાન તેમની આ ટિપ્પણીઓ પ્રાદેશિક ગતિશીલતામાં થઈ રહેલા ફેરફારો પર પ્રકાશ પાડે છે. આપણા સૌ માટે આ એક મહત્વપૂર્ણ સમાચાર છે, કારણ કે દેશની સુરક્ષા સીધી રીતે આપણા સૌની શાંતિ અને પ્રગતિ સાથે જોડાયેલી છે.
 
હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં દેવું-ડિપ્લોમસી અને આર્થિક નબળાઈઓ!
જનરલ ચૌહાણે નિર્દેશ કર્યો કે હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્ર (IOR) માં આર્થિક મુશ્કેલી અને નબળાઈઓ "દેવું-ડિપ્લોમસી" માટે ફળદ્રુપ જમીન બનાવી રહી છે. આનો અર્થ એ છે કે નાણાકીય મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહેલા પ્રદેશના દેશો ચીન જેવા રાષ્ટ્રો પાસેથી લોન અને રોકાણ સ્વીકારવા માટે વધુ સંવેદનશીલ બની શકે છે, જેનાથી બેઇજિંગનો વ્યૂહાત્મક પ્રભાવ સંભવિતપણે વધી શકે છે. તેમણે એમ પણ નોંધ્યું કે વિશ્વ હાલમાં પરિવર્તનના તબક્કામાં છે, જેમાં યુ.એસ. પણ આ વૈશ્વિક સંક્રમણમાં વધારો કરી રહ્યું છે.
 
"ભારત પરમાણુ બ્લેકમેલથી ડરશે નહીં": ઓપરેશન સિંદૂરથી મળેલા પાઠ!
તાજેતરના 'ઓપરેશન સિંદૂર' અંગે બોલતા, જનરલ ચૌહાણે એક શક્તિશાળી નિવેદન આપ્યું: "ભારત પરમાણુ બ્લેકમેલથી ડરશે નહીં." આ લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સિદ્ધાંતને પડકારે છે કે પરમાણુ હથિયારો સ્વાભાવિક રીતે પરંપરાગત યુદ્ધને અટકાવે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન, પરંપરાગત યુદ્ધ માટે નોંધપાત્ર અવકાશ હતો, અને ભારતના નિશાન ખાસ કરીને આતંકવાદી માળખાકીય સુવિધાઓ હતા, નહીં કે વ્યાપક લશ્કરી સંઘર્ષો.

CDS એ સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું કે ઓપરેશન સિંદૂર હજુ પૂરું થયું નથી; તે હાલમાં વિરામ પર છે. આ સૂચવે છે કે જો જરૂર પડે તો ભારત વિસ્તૃત પરંપરાગત કામગીરી માટે લવચીકતા જાળવી રાખે છે, ઓપરેશન સિંદૂરને "બિન-સંપર્ક યુદ્ધ" તરીકે વર્ણવે છે.
 
સરહદ પર ચીની પ્રવૃત્તિ અને પાકિસ્તાનની નિર્ભરતા!
ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન ચીન સાથેની સરહદ અંગે, જનરલ ચૌહાણે જણાવ્યું કે કોઈ "અસામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ" જોવા મળી નથી. જોકે, તેમણે પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ ક્ષેત્ર સાથે ચીનના ગાઢ સંબંધોને સ્વીકાર્યા. તેમણે કહ્યું, "વાસ્તવિકતા એ છે કે પાકિસ્તાન તેના મોટાભાગના હથિયારો ચીનથી આયાત કરે છે." તેમણે ચીની ઓરિજિનલ ઇક્વિપમેન્ટ મેન્યુફેક્ચરર્સ (OEMs) અને કોમર્શિયલ ઇમેજરી કંપનીઓની હાજરીનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો, જેના કારણે ચાર દિવસીય સંઘર્ષ દરમિયાન ચીન દ્વારા પાકિસ્તાનને મળેલા "રાજ્ય સમર્થન" ની હદને ચોક્કસપણે વ્યાખ્યાયિત કરવી મુશ્કેલ બની જાય છે.

હિતોનું આ સંકલન, ખાસ કરીને ચીની શસ્ત્રો પર પાકિસ્તાનની નિર્ભરતા અને ચીન સાથે બાંગ્લાદેશના વધતા આર્થિક સંબંધો, ભારત માટે એક જટિલ વ્યૂહાત્મક દૃશ્ય રજૂ કરે છે. CDS ની ટિપ્પણીઓ પ્રાદેશિક જોડાણો અને વૈશ્વિક શક્તિ પરિવર્તનોના મુખ્મપૃષ્ઠ પર ભારતે સતર્ક અને વ્યૂહાત્મક રીતે ચપળ રહેવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકે છે.