નવી દિલ્હી : હિંદ મહાસાગરમાં ચીન જેવા મોટા દુશ્મનનો સામનો કરવા માટે ભારતની તૈયારીઓ પૂરજોશમાં ચાલી રહી છે. આવી તૈયારીઓના ભાગ રૂપે, ભારતીય નૌકાદળ 'પ્રોજેક્ટ-૭૭' માસ્ટર પ્લાન સાથે તેની તાકાત વધારવા માટે તૈયાર છે. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ, નૌકાદળ એવી અદ્યતન સબમરીન વિકસાવી રહ્યું છે જે દુશ્મનને કોઈ સંકેત આપ્યા વિના પાણીની અંદરથી સુપરસોનિક અથવા હાઇપરસોનિક ગતિએ મિસાઇલો ફાયર કરી શકશે. ચાલો જાણીએ કે નૌકાદળ તેની તૈયારીઓ કેવી રીતે કરી રહ્યું છે.

પ્રોજેક્ટ-૭૭ એ ભારતીય નૌકાદળનો એક મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ છે જેના હેઠળ નૌકાદળ છ પરમાણુ સંચાલિત હુમલો સબમરીન (SSN) નો કાફલો બનાવવાની યોજના ધરાવે છે. અહેવાલો અનુસાર, આ સબમરીન DRDO અને L&T જેવી મુખ્ય ભારતીય કંપનીઓના સહયોગથી સ્વદેશી રીતે વિકસાવવામાં આવી રહી છે. આ સબમરીન ભારતની હાલની અરિહંત-વર્ગની સબમરીનથી અલગ હશે. અરિહંત-વર્ગની સબમરીનથી વિપરીત, પ્રોજેક્ટ-૭૭ હેઠળની SSN વ્યૂહાત્મક સબમરીન હશે, જેનો અર્થ એ છે કે તેમને સીધા યુદ્ધ પરિસ્થિતિઓમાં તૈનાત કરવામાં આવશે.

આ સબમરીન ભારતની આગળના દરિયાઈ વિસ્તારો પર પકડ મજબૂત બનાવશે અને કોઈપણ સંઘર્ષની સ્થિતિમાં ઝડપી પ્રતિભાવ સુનિશ્ચિત કરશે. અહેવાલો અનુસાર, DRDO 1,500 થી 2,000 કિલોમીટરની રેન્જ સાથે આગામી પેઢીના હાઇપરસોનિક મિસાઇલો વિકસાવી રહ્યું છે. આ વિસ્તૃત રેન્જનો અર્થ એ છે કે ભારતની SSN સબમરીન દુશ્મન રડાર અને સંરક્ષણ પ્રણાલીઓની પહોંચથી દૂર રહીને ઊંડા પ્રહાર કરી શકશે.

પરમાણુ સંચાલિત હુમલો સબમરીન (SSN) પરંપરાગત ડીઝલ-ઇલેક્ટ્રિક સબમરીન કરતાં ઘણી વધુ શક્તિશાળી અને સક્ષમ છે. તે મહિનાઓ સુધી પાણીની અંદર રહી શકે છે. પ્રોજેક્ટ 77 હેઠળ બનાવવામાં આવનારી સબમરીન બ્રહ્મોસ મિસાઇલ અને ભવિષ્યના હાઇપરસોનિક મિસાઇલોના અદ્યતન સંસ્કરણો પણ તૈનાત કરશે. આ અત્યાધુનિક શસ્ત્રો 1,500 થી 2,000 કિલોમીટરની રેન્જ ધરાવી શકે છે, જેનાથી દુશ્મનના લક્ષ્યોને દૂરથી નિશાન બનાવી શકાશે.

આ સમગ્ર પ્રોજેક્ટ મુખ્યત્વે લાર્સન એન્ડ ટુબ્રો (L&T), ડિફેન્સ રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓર્ગેનાઇઝેશન (DRDO) અને વિશાખાપટ્ટનમમાં શિપબિલ્ડિંગ સેન્ટરની જવાબદારી છે. તેઓ સ્વદેશી વિકાસમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. આ સબમરીનમાં બ્રહ્મોસ મિસાઇલનું અપડેટેડ વર્ઝન અને DRDO દ્વારા વિકસાવવામાં આવનારી ભવિષ્યની હાઇપરસોનિક સિસ્ટમ્સ હશે.

ભારતની જૂની સબમરીન લાંબા અંતરના હુમલા માટે સબસોનિક મિસાઇલોનો ઉપયોગ કરે છે. આ મિસાઇલો પાણીની સપાટીથી ઉપર ઉડે છે. સૌથી મોટી ખામી એ હતી કે એકવાર તેઓ દુશ્મનના ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ કરે છે, ત્યારે તેમની ધીમી ગતિ દુશ્મનને પરીક્ષણ કરવા અને બચવાની તક આપે છે. આનાથી દુશ્મન રડારને તેમને ઓળખવા, ટ્રેક કરવા અને અટકાવવા માટે પૂરતો સમય મળે છે.

ચીન અને પાકિસ્તાનના ખતરાનો સામનો કરવા માટે ભારતને ઓછામાં ઓછી 18 ડીઝલ-ઇલેક્ટ્રિક સબમરીન, ચાર SSBN અને છ SSN ની જરૂર છે. ભારત પાસે હાલમાં INS અરિહંતમાં ફક્ત એક SSBN છે. ચીન પાસે પહેલાથી જ 60 સબમરીન છે અને તે તેમાં સતત વધારો કરી રહ્યું છે. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે તેના કાફલામાં છ જિન-ક્લાસ SSBN શામેલ છે, જે 10,000 કિમીની રેન્જ સાથે JL-3 મિસાઇલોથી સજ્જ છે.