મયમનસિંહ, બાંગ્લાદેશ : વિશ્વ વિખ્યાત ફિલ્મ નિર્માતા સત્યજીત રે ના બાંગ્લાદેશના મયમનસિંહ સ્થિત પૈતૃક ઘરનો ધ્વંસ 16 જુલાઈ 2025 ના રોજ ભારત સરકારની પહેલ બાદ રોકી દેવામાં આવ્યો છે. ભારતે આ ઐતિહાસિક ઇમારતને સાહિત્ય સંગ્રહાલય માં પરિવર્તિત કરવાની ઓફર કરી હતી.

આ ઘર, જે સત્યજીત રેના દાદા અને પ્રખ્યાત સાહિત્યકાર ઉપેન્દ્ર કિશોર રાય ચૌધરી નું હતું, તે ઢાકાના હરિકિશોર રાય ચૌધરી રોડ પર આવેલું છે. આ સદી જૂની ઇમારત બંગાળી સાંસ્કૃતિક પુનરુત્થાનનું પ્રતીક છે અને ભારત (પશ્ચિમ બંગાળ, આસામ, ત્રિપુરા) અને બાંગ્લાદેશની શાળાઓમાં ભણાવવામાં આવતી ઉપેન્દ્ર કિશોરની કવિતાઓ અને વાર્તાઓ સાથે જોડાયેલી છે.

ભારતની ચિંતા અને હસ્તક્ષેપ
ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે 15 જુલાઈના રોજ એક નિવેદન જારી કરીને ધ્વંસ પર ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. નિવેદનમાં જણાવાયું હતું કે, “આ ઇમારત, જે બાંગ્લાદેશ સરકારની માલિકીની છે, તે જર્જરિત હાલતમાં છે. તેને ધ્વંસ કરવાને બદલે સાહિત્ય સંગ્રહાલય તરીકે તેનું પુનર્નિર્માણ કરવું બંગાળી સંસ્કૃતિ માટે વધુ સારું રહેશે.” ભારતે આ ઇમારતના સમારકામ અને પુનર્નિર્માણ માટે સહયોગની પણ ઓફર કરી હતી.

પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ પણ આ ઘટનાને "દિલ દહેલાવી દેનારી" ગણાવીને બાંગ્લાદેશ અને ભારત સરકારને તેના સંરક્ષણ માટે અપીલ કરી હતી.

સ્થાનિક વિરોધ અને વર્તમાન સ્થિતિ
બાંગ્લાદેશના સમાચાર પત્ર 'ધ ડેઇલી સ્ટાર' અનુસાર, આ ઘર 1989 થી મયમનસિંહ શિશુ અકાદમી તરીકે ઉપયોગમાં લેવાતું હતું, પરંતુ 2007 થી તે ત્યજી દેવાયેલું અને જર્જરિત હતું. ધ્વંસનો ઉદ્દેશ્ય નવી અર્ધ-કોંક્રિટ ઇમારત બનાવવાનો હતો. સ્થાનિક લોકો અને પુરાતત્વ વિભાગના સલાહકાર સબીના યાસમીને પણ તેને પુરાતાત્વિક ધરોહર ગણાવીને તેના સંરક્ષણની માંગ કરી હતી.

X (અગાઉ Twitter) પર પણ લોકોએ બાંગ્લાદેશની વચગાળાની સરકાર અને મુહમ્મદ યુનુસ પર સાંસ્કૃતિક ધરોહરને નષ્ટ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. ભાજપ નેતા અમિત માલવિયાએ આને "ઇતિહાસનો વિનાશ" ગણાવ્યો હતો.

જોકે, સ્થાનિક કાર્યકર્તાઓ અને ભારતની મજબૂત અપીલ બાદ આ ઐતિહાસિક ઇમારતનો ધ્વંસ અટકી ગયો છે, જે બંગાળી સંસ્કૃતિ માટે એક મોટી અને સહિયારી જીત માનવામાં આવી રહી છે.