નવી દિલ્હી : ભારતના ન્યાયપાલિકાના ઇતિહાસમાં એક અભૂતપૂર્વ ઘટના બની છે! અલાહાબાદ હાઈકોર્ટના જસ્ટિસ યશવંત વર્મા સામે સોમવારે બપોરથી મહાભિયોગ (Impeachment) પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ગઈ છે. આ ચોંકાવનારો નિર્ણય ત્યારે લેવામાં આવ્યો જ્યારે તેમના નિવાસસ્થાનેથી બળી ગયેલી ₹500 ની નોટોનો ઢગલો મળી આવ્યો, જેના પગલે ભારે હોબાળો મચી ગયો હતો.
 
શાસક અને વિપક્ષ એકસાથે: 145 સાંસદોએ લોકસભા અધ્યક્ષને સોંપ્યું મેમોરેન્ડમ!
આ મામલે રાજકીય ક્ષેત્રે પણ મોટી ઉથલપાથલ જોવા મળી. સોમવારે શાસક પક્ષ અને વિપક્ષના કુલ 145 સાંસદોએ લોકસભા અધ્યક્ષ ઓમ બિરલાને એક મેમોરેન્ડમ સુપરત કર્યું. NDTV ના સૂત્રો અનુસાર, આ મેમોરેન્ડમ પર કોંગ્રેસ, ભારતીય કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી (માર્કસવાદી), ભાજપ, તેલુગુ દેશમ પાર્ટી, જનતા દળ યુનાઇટેડ અને જનતા દળ સેક્યુલર જેવા અનેક પક્ષોના સાંસદોએ હસ્તાક્ષર કર્યા છે.

અત્યાર સુધી હસ્તાક્ષર કરનારાઓમાં ભાજપના પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી અનુરાગ ઠાકુર, કોંગ્રેસના રાહુલ ગાંધી અને શરદ પવારના નેતૃત્વ હેઠળની રાષ્ટ્રવાદી કોંગ્રેસ પાર્ટીના સુપ્રિયા સુલે જેવા દિગ્ગજ નેતાઓનો સમાવેશ થાય છે. આ ઘટના ન્યાયપાલિકાની ગરિમા અને પારદર્શિતા પર ગંભીર સવાલો ઉભા કરી રહી છે.

સ્વતંત્ર ભારતમાં પ્રથમવાર: કાર્યરત ન્યાયાધીશ સામે મહાભિયોગની તપાસ
નોંધનીય છે કે, સ્વતંત્ર ભારતમાં આ પહેલીવાર બન્યું છે કે કોઈ કાર્યરત ઉચ્ચ ન્યાયાલયના ન્યાયાધીશ સામે મહાભિયોગની કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી હોય. હવે સંસદ દ્વારા બંધારણના અનુચ્છેદ 124, 217 અને 218 હેઠળ આ મામલાની તપાસ કરવામાં આવશે.

મહાભિયોગ શું છે?
મહાભિયોગ એ સર્વોચ્ચ અદાલત અથવા રાજ્ય ઉચ્ચ ન્યાયાલયના કોઈપણ ન્યાયાધીશને તેના પદ પરથી હટાવવાની એક બંધારણીય પ્રક્રિયા છે. એકવાર નિયુક્ત થયા પછી, ન્યાયાધીશોને રાષ્ટ્રપતિના આદેશ વિના પદ પરથી હટાવી શકાતા નથી, જેના માટે સંસદની સહમતિ આવશ્યક હોય છે. જોકે, ભારતીય બંધારણમાં 'મહાભિયોગ' શબ્દનો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ નથી, પરંતુ ન્યાયાધીશોને હટાવવાની પ્રક્રિયા ન્યાયાધીશ તપાસ અધિનિયમ, 1968 માં વર્ણવેલ છે અને બે બંધારણીય જોગવાઈઓ - અનુચ્છેદ 124 (સર્વોચ્ચ અદાલતના ન્યાયાધીશો માટે) અને અનુચ્છેદ 218 (ઉચ્ચ ન્યાયાલયોના ન્યાયાધીશો માટે) માં તેનો ઉલ્લેખ છે.

આ સમગ્ર પ્રકરણ ભારતીય ન્યાય વ્યવસ્થા માટે એક મોટો પડકાર અને ઐતિહાસિક ક્ષણ બની રહેશે. શું આ ઘટના ન્યાયપાલિકામાં વધુ પારદર્શિતા અને જવાબદારી લાવશે?