29 જુલાઈ, 2025: દિલ્હી હાઈકોર્ટે આજે નર્મદા બચાવો આંદોલનના નેતા અને જાણીતા સામાજિક કાર્યકર્તા મેધા પાટકરને મોટો ઝટકો આપ્યો છે. હાઈકોર્ટે 2001માં દિલ્હીના હાલના લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર (LG) વિનય કુમાર સક્સેના દ્વારા તેમની સામે દાખલ કરવામાં આવેલા ફોજદારી માનહાનિ કેસમાં ટ્રાયલ કોર્ટ દ્વારા તેમને દોષિત ઠેરવતા ચુકાદાને યથાવત રાખ્યો છે.
 
કેસની વિગતો અને હાઈકોર્ટનો નિર્ણય
જસ્ટિસ શાલીન્દર કૌરે ટ્રાયલ કોર્ટના તારણોમાં કોઈ ગેરકાયદેસરતા કે ભૌતિક અનિયમિતતા ન હોવાનું જણાવ્યું અને અવલોકન કર્યું કે દોષિત ઠેરવવાનો આદેશ પુરાવાઓ અને લાગુ પડતા કાયદાની યોગ્ય વિચારણા પછી જ પસાર કરવામાં આવ્યો હતો.

કોર્ટે જણાવ્યું કે મેધા પાટકરે કાર્યવાહીમાં કોઈ ખામી અથવા કાયદામાં કોઈ ભૂલ દર્શાવવામાં નિષ્ફળ રહી, જેના પરિણામે ન્યાયનો ભંગ થયો હોય. જોકે, કોર્ટે ટ્રાયલ કોર્ટ દ્વારા લાદવામાં આવેલી પ્રોબેશન (નજરકેદ)ની શરતને સુધારી છે. ટ્રાયલ કોર્ટે પાટકરને દર ત્રણ મહિને ટ્રાયલ કોર્ટ સમક્ષ હાજર થવાની શરત મૂકી હતી, જેમાં હવે હાઈકોર્ટે તેમને વ્યક્તિગત રીતે, વીડિયો કોન્ફરન્સ દ્વારા અથવા તેમના વકીલ દ્વારા રજૂ થવાની છૂટ આપી છે.

મેધા પાટકરને ભારતીય દંડ સંહિતા, 1860ની કલમ 500 હેઠળ ફોજદારી માનહાનિના ગુના માટે દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા છે.
 
માનહાનિનો કેસ અને પાટકરના આરોપો
વર્ષ 2001માં, વી.કે. સક્સેના (જેઓ ત્યારે અમદાવાદ સ્થિત NGO નેશનલ કાઉન્સિલ ફોર સિવિલ લિબર્ટીઝના ચીફ હતા) એ મેધા પાટકર સામે આ કેસ દાખલ કર્યો હતો. આ કેસ 25 નવેમ્બર, 2000ના રોજ "ટ્રુ ફેસ ઓફ પેટ્રિઅટ" શીર્ષકવાળી એક પ્રેસ નોટમાં સક્સેનાને બદનામ કરવા બદલ દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો.

આ પ્રેસ નોટમાં પાટકરે કથિત રીતે કહ્યું હતું કે, "વી.કે. સક્સેના, જેઓ ખુદ હવાલા ટ્રાન્ઝેક્શનથી પરેશાન છે, તેઓ પોતે માલેગાંવ આવ્યા, NBAની પ્રશંસા કરી અને 40,000 રૂપિયાનો ચેક આપ્યો. લોક સમિતિએ ભોળાભાવે તરત જ રસીદ અને પત્ર મોકલ્યા, જે પ્રામાણિકતા દર્શાવે છે. પરંતુ ચેક વટાવી શકાયો નહીં અને બાઉન્સ થયો. પૂછપરછ કરતા બેંકે જણાવ્યું કે ખાતું અસ્તિત્વમાં નથી." પાટકરે કથિત રીતે સક્સેનાને કાયર અને દેશભક્ત ન હોવાનું પણ જણાવ્યું હતું.

પાટકરને દોષિત ઠેરવતી વખતે, ટ્રાયલ કોર્ટે કહ્યું હતું કે પાટકરની કાર્યવાહી ઇરાદાપૂર્વકની અને દૂષિત હતી, જેનો ઉદ્દેશ્ય સક્સેનાના સારા નામ અને તેમની પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન પહોંચાડવાનો હતો. કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે સક્સેનાને કાયર અને દેશભક્ત ન ગણાવતા, તથા હવાલા ટ્રાન્ઝેક્શનમાં તેમની સંડોવણીનો આરોપ લગાવતા પાટકરના નિવેદનો માત્ર અપમાનજનક જ નહોતા, પરંતુ નકારાત્મક ધારણાઓ ઊભી કરવા માટે પણ રચવામાં આવ્યા હતા.

આ અગાઉ એપ્રિલમાં જસ્ટિસ કૌરે પાટકરની સજાને સ્થગિત કરી હતી અને તેમને ₹25,000ના અંગત બોન્ડ પર જામીન પર મુક્ત કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. હાઈકોર્ટે આજે સક્સેના સામે દાખલ કરાયેલા તેમના પોતાના માનહાનિ કેસમાં વધારાના સાક્ષીને રજૂ કરવાની તેમની અરજીને પણ ફગાવી દીધી છે.