હૈદરાબાદ, 30 જુલાઈ, 2025:  તેલંગાણામાં મુખ્યમંત્રી રેવંત રેડ્ડીના નેતૃત્વ હેઠળની કોંગ્રેસ સરકાર એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવા જઈ રહી છે, જેનાથી રાજ્યના 14 મુસ્લિમ જાતિઓને પછાત વર્ગો (BC) હેઠળ અનામતનો લાભ મળશે. આ પગલાથી અંદાજે 3 લાખ પરિવારોને સીધો ફાયદો થશે, જેઓ લાંબા સમયથી સામાજિક, શૈક્ષણિક અને આર્થિક પછાતપણાનો સામનો કરી રહ્યા છે.
 
ધર્મ નહીં, પછાતપણાનો આધાર
આ નિર્ણય પાછળનો મુખ્ય તર્ક એ છે કે આ જાતિઓને ધર્મના આધારે નહીં, પરંતુ તેમની સામાજિક-આર્થિક પછાતપણાને કારણે અનામત આપવામાં આવશે. અગાઉ, આ મુસ્લિમ સમુદાયોને BC (E) શ્રેણી હેઠળ 4% અનામત મળતી હતી, પરંતુ કાનૂની અવરોધો અને ધાર્મિક આધારિત અનામત પર ઉઠેલા પ્રશ્નોને કારણે તેનો અસરકારક અમલ થઈ શક્યો ન હતો.
 
SEEPC સર્વેના તારણો
સરકાર દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા સામાજિક-આર્થિક, શૈક્ષણિક, રોજગાર અને રાજકીય જાતિ (SEEPC) સર્વેનો અહેવાલ ફેબ્રુઆરી 2025માં જાહેર કરાયો હતો. આ સર્વે દર્શાવે છે કે રાજ્યની કુલ 12.58% મુસ્લિમ વસ્તીમાંથી, 10.08% પછાત મુસ્લિમ છે, જ્યારે માત્ર 2.5% મુસ્લિમો અન્ય શ્રેણીઓમાં આવે છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, અહેવાલમાં એ પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે જૂના હૈદરાબાદમાં ઘણી મુસ્લિમ મહિલાઓએ ગણતરીકારો સાથે સહયોગ ન કરતા, મુસ્લિમ વસ્તીના આંકડામાં 1-2% ઘટાડો થવાની સંભાવના છે.
 
અનામતનો વ્યાપ વધ્યો, બિલ રાષ્ટ્રપતિ પાસે
SEEPC સર્વેના આધારે, તેલંગાણા વિધાનસભાએ માર્ચમાં પછાત વર્ગના અનામતને 27% થી વધારીને 42% કરવા માટે એક બિલ પસાર કર્યું હતું. આ વધારો શિક્ષણ, સરકારી નોકરીઓ અને સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીઓમાં લાગુ પડશે. હાલમાં, આ બિલ રાજ્યપાલ જિષ્ણુ દેવ વર્મા દ્વારા રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુને મોકલવામાં આવ્યું છે.

રાજ્ય સરકારના સલાહકાર મોહમ્મદ અલી શબ્બીરે જણાવ્યું હતું કે, "લગભગ 3 લાખ શિયા પરિવારો માત્ર આર્થિક અને સામાજિક રીતે પછાત નથી, પરંતુ તેમને કોઈપણ સરકારી યોજનાનો લાભ પણ મળી રહ્યો નથી." તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે સૈયદ, મુઘલ, પઠાણ, અરબ, ખોજા મેમણ, આગા ખાની અને બોહરા જેવા મુસ્લિમ સમુદાયો વ્યવસાયના આધારે પછાત જાતિઓ છે, અને આ પ્રસ્તાવ ધર્મ આધારિત નહીં, પરંતુ સામાજિક-આર્થિક પછાતપણાના આધારે છે.
 
ભાજપના વાંધા અને સરકારનો જવાબ
ભાજપે આ પ્રસ્તાવ પર ધર્મ આધારિત અનામતનો આરોપ લગાવતા વિરોધ કર્યો છે. જોકે, મોહમ્મદ અલી શબ્બીરે જવાબ આપ્યો કે, "જ્યારે પણ મુસ્લિમ અનામતની વાત થઈ, ત્યારે સરકારોને પૂછવામાં આવ્યું કે ડેટા ક્યાં છે? હવે અમારી પાસે સર્વેક્ષણો દ્વારા નક્કર ડેટા છે." તેમણે ઉમેર્યું કે મોટાભાગના ગરીબ મુસ્લિમો ફળ-શાકભાજી વિક્રેતાઓ, ભંગારના વેપારીઓ, ડ્રાઇવરો જેવી નોકરીઓ કરે છે અને તેમને પણ અન્ય સમુદાયો જેવા જ અધિકારો મળવા જોઈએ.

સરકાર હવે આ 14 મુસ્લિમ જાતિઓને SC, ST અને અન્ય BC સમુદાયોને મળતા લાભો અને યોજનાઓ, જેમ કે રોજગારમાં પ્રાથમિકતા, શિષ્યવૃત્તિ, ઉદ્યોગસાહસિક સહાય અને સ્થાનિક રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ, આપવા અંગે વિચારણા કરી રહી છે.

આ નિર્ણય તેલંગાણાના સામાજિક અને રાજકીય લેન્ડસ્કેપ પર શું અસર કરશે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.