31 જુલાઈ 2025: ભારતની રક્ષા નીતિ એક મોટા પરિવર્તનના તબક્કામાં પ્રવેશી રહી છે. તાજેતરમાં પાકિસ્તાન સામેના એક ઓપરેશન 'સિંદૂર' બાદ ભારતે પોતાની વાયુસેનાની વ્યૂહરચના ફરીથી લખી છે. આ નવા બદલાવનો સૌથી મોટો શિકાર રાફેલ ફાઇટર જેટ બન્યું છે, જેના પર હવે સંપૂર્ણ ભરોસો રાખવામાં આવશે નહીં. તેના બદલે, ભારતની નજર હવે ભવિષ્યના સૌથી શક્તિશાળી હથિયાર – 5મી પેઢીના ફાઇટર જેટ – પર છે.
 
'ઓપરેશન સિંદૂર'માંથી શીખેલા પાઠ
જમ્મુ-કાશ્મીરમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારતે 'ઓપરેશન સિંદૂર' શરૂ કરીને પાકિસ્તાનના એરબેઝ અને આતંકવાદી કેમ્પ પર વિનાશક હુમલા કર્યા. આ ઓપરેશનમાં ભારતીય વાયુસેનાની નિર્ણાયક ભૂમિકાએ સ્પષ્ટ કરી દીધું કે આધુનિક યુદ્ધમાં વાયુશક્તિ જ વિજયની ચાવી છે. પરંતુ, આ અનુભવે એ પણ બતાવ્યું કે ચીન અને પાકિસ્તાન જેવા દેશોની આધુનિક થતી વાયુસેના સામે ટકી રહેવા માટે, 4થી પેઢીના જેટ પૂરતા નથી. હવે જરૂર છે એવા સ્ટીલ્થ ફાઇટરની, જે દુશ્મનના રડારને પણ ચકમો આપી શકે.
 
રાફેલનો અડધો ઓર્ડર, 5મી પેઢીના જેટ પર ધ્યાન
અગાઉ ભારતે 114 મલ્ટીરોલ ફાઇટર એરક્રાફ્ટ ખરીદવાની યોજના બનાવી હતી, જેમાં ફ્રાન્સનું રાફેલ સૌથી આગળ હતું. પરંતુ હવે આ યોજનાને બે ભાગમાં વહેંચી દેવામાં આવી છે.
1.    રાફેલ-F4: ભારત હવે સીધા ફ્રાન્સ પાસેથી 114 ને બદલે ફક્ત 60 રાફેલ-F4 જેટ ખરીદશે. આ વિમાનો 4.5 પેઢીના હોવા છતાં, તે અત્યાધુનિક એવિઓનિક્સ અને ઇલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધ પ્રણાલીથી સજ્જ છે, જે તેમને 5મી પેઢીની ક્ષમતાઓની નજીક લાવે છે.
2.    5મી પેઢીના ફાઇટર જેટ: બાકીના 54 જેટ માટે, ભારત હવે અમેરિકાના F-35 અથવા રશિયાના Su-57 જેવા શક્તિશાળી અને સ્ટીલ્થ ફાઇટર ખરીદવા પર વિચાર કરી રહ્યું છે. આ વિમાનો 'બ્રહ્મોસ' જેવી મિસાઇલો કરતાં પણ વધુ ખતરનાક ગણાય છે, કારણ કે તેમની પાસે અદ્રશ્ય રહીને દુશ્મન પર હુમલો કરવાની ક્ષમતા છે.
 
આત્મનિર્ભરતા અને ભવિષ્યની તૈયારી
ભારતની આ નવી વ્યૂહરચના માત્ર તાત્કાલિક જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે નથી, પરંતુ ભવિષ્યની તૈયારી માટે પણ છે. આ ખરીદીઓ સાથે, ભારત સ્વદેશી ટેકનોલોજીને પણ પ્રોત્સાહન આપી રહ્યું છે. 'એડવાન્સ્ડ મીડિયમ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ' (AMCA) પ્રોજેક્ટ હેઠળ ભારત પોતાનું 5મી પેઢીનું ફાઇટર જેટ વિકસાવી રહ્યું છે, જે ભવિષ્યમાં વાયુસેનાને સંપૂર્ણપણે આત્મનિર્ભર બનાવશે.

આ નિર્ણય દર્શાવે છે કે ભારત હવે માત્ર જૂની વ્યૂહરચનાઓ પર આધાર રાખવા તૈયાર નથી. ચીનના J-20 અને પાકિસ્તાનના J-35 જેવા સ્ટીલ્થ જેટનો મુકાબલો કરવા માટે, ભારતે પોતાની હવાઈ શક્તિને સંપૂર્ણપણે આધુનિક અને અદ્યતન બનાવવાની દિશામાં એક મોટું પગલું ભર્યું છે.