અમદાવાદઃ અમેરિકા દ્વારા ભારતમાંથી જીરા (જીરા) ની આયાત પર ૨૫% ટેરિફ લાદવામાં આવતા ભારતના મસાલા નિકાસકારો ને મુશ્‍કેલી અનુભવાઈ રહી છે. નિકાસકારોએ ચેતવણી આપી હતી કે આ પગલાથી દેશના મસાલા વેપાર પર અસર પડી શકે છે. ફેડરેશન ઓફ ઇન્‍ડિયન સ્‍પાઇસ સ્‍ટેકહોલ્‍ડર્સ (FISS) ના મતે, ટેરિફ લાદવાથી જીરાના વેપાર પર ઓછામાં ઓછા ૧૫%નો ઘટાડો થઈ શકે છે, જોકે ભારત આ બંને મસાલા માટે મુખ્‍ય ર્સોસિંગ બજાર છે.

FISS ના વાઇસ -ેસિડેન્‍ટ યુ. કાર્તિકે જણાવ્‍યું હતું કે, ‘‘ચીન પછી અમેરિકા ભારતથી મસાલાનો સૌથી મોટો ખરીદદાર છે, ખાસ કરીને જીરા માટે. સીરિયા, ઈરાન, તુર્કી, પાકિસ્‍તાન અને ઇજિપ્ત જેવા દેશોમાં પાકની ઉપજમાં ઘટાડો થયો હોવાથી ગુજરાત હાલમાં એકમાત્ર ર્સોસિંગ બજાર છે, જે ભૂરાજકીય સંઘર્ષોનું પરિણામ છે. આમ છતાં, ડ્‍યુટીમાં અચાનક વધારો વેપારીઓ માટે મુશ્‍કેલ બનશે અને લાંબા ગાળે માંગ પર અસર કરશે તેવી શકયતા છે.''

અમેરિકામાં વ્‍યાપકપણે નિકાસ થતી સાયલિયમ ભૂસી (ઇસબગોલ) માટે આ ફટકો વધુ ગંભીર છે.‘‘અત્‍યાર સુધી, સાયલિયમ ભૂસી પર ૧૦ %ડ્‍યુટી લાદવામાં આવતી હતી, જે હવે વધારીને ૨૫્રુ કરવામાં આવી છે. આ પાકનો વ્‍યાપકપણે ફાર્મા અને બેકરી સંબંધિત એપ્‍લિકેશનોમાં ઉપયોગ થાય છે અને તેથી, આ ઉત્‍પાદન મોંઘુ થશે, જે વપરાશ પર અસર કરી શકે છે,''કળષિ ઉત્‍પાદન બજાર સમિતિ (APMC) ઊંઝાના ભૂતપૂર્વ અધ્‍યક્ષ દિનેશ પટેલે સમજાવ્‍યું.

ઊંઝા માર્કેટ યાર્ડ દેશના સૌથી મોટા મસાલા વેપાર કેન્‍દ્રોમાંનું એક છે, અને જીરું, ધાણા, વરિયાળી અને સાયલિયમ ભૂસીનો સ્‍થાનિક અને વૈશ્વિક વેપારનો મોટો ભાગ અહીંથી થાય છે. ઇસબગુલ પ્રોસેસર્સ એસોસિએશનના સચિવ રાકેશ પટેલે જણાવ્‍યું હતું કે,‘‘ ૅજો ડ્‍યુટી લાદવામાં આવે છે, તો તેનો ખર્ચ અમેરિકાના રહેવાસીઓએ ઉઠાવવો પડશે કારણ કે ભારત સૌથી મોટો સપ્‍લાયર છે. વેપારમાં શરૂઆતમાં કેટલીક અડચણો આવશે, પરંતુ આગામી બે મહિનામાં પરિસ્‍થિતિ થાળે પડશે.''

FISS ના અંદાજ મુજબ ચાલુ સિઝનમાં ભારતમાં જીરુંનું ઉત્‍પાદન ૫.૩૮ લાખ મેટ્રિક ટન થવાનો અંદાજ છે, જે ગયા વર્ષના ૬.૦૫ લાખ મેટ્રિક ટન કરતા થોડું ઓછું છે, કારણ કે હવામાનની અનિયમિતતાઓને કારણે પાકમાં ૫% ઘટાડો થયો છે. જોકે, જ્‍યારે પાછલી સિઝનના ૦.૮ થી ૧.૧ લાખ મેટ્રિક ટન સ્‍ટોક સાથે જોડવામાં આવે છે, ત્‍યારે અસરકારક ઉપલબ્‍ધતા ૬ લાખ મેટ્રિક ટનથી વધુ રહે છે. ૅજોકે આ દેશો હજુ પણ પુરવઠા માટે ભારત પર નિર્ભર છે, પરંતુ યુએસ જેવા મુખ્‍ય બજારોમાંથી આવા ઊંચા ટેરિફ ખરીદી ચક્ર અને વ્‍યવસાય આયોજનને નુકસાન પહોંચાડશે,ૅ કાર્તિકે સમજાવ્‍યું.

ચીનમાં નિકાસની ભાવનામાં ઘટાડો થવાને કારણે જીરાના ભાવમાં તાજેતરમાં ઘટાડો થયો છે. ૨૦૨૫ માં, ભારતમાં સાયલિયમ ભૂસીનું કુલ અંદાજિત ઉત્‍પાદન ૨.૩૬ લાખ મેટ્રિક ટન છે. આમાંથી લગભગ ૨૦% સ્‍થાનિક સ્‍તરે વપરાશ થાય છે, જ્‍યારે બાકીની નિકાસ થાય છે, જેમાં યુએસ નિકાસનો ૫૦ %હિસ્‍સો ધરાવે છે. એકલા ઇસબગુલનું નિકાસ મૂલ્‍ય રૂ. ૩,૫૦૦ કરોડ હોવાનો અંદાજ છે, જ્‍યારે સ્‍થાનિક અને આંતરરાષ્‍ટ્રીય બજારનું સંયુક્‍ત ટર્નઓવર રૂ. ૫,૦૦૦ કરોડની આસપાસ છે

FISS સૂત્રોના જણાવ્‍યા અનુસાર, મસાલા નિકાસકારો અને વેપારીઓ, જેઓ મોટાભાગે અમેરિકા અને ચીનમાં આખા મસાલા મોકલે છે, તેઓ હવે આયાતકારો તરફથી ડ્‍યુટીનો ખર્ચ ઉઠાવવા માટે દબાણનો સામનો કરી રહ્યા છે.‘‘આ વધુને વધુ ટકાઉ બન્‍યું છે, ખાસ કરીને કારણ કે આયાતકારો આ આખા મસાલાને પાવડર, મિશ્રણ, ન્‍યુટ્રાસ્‍યુટિકલ ઘટકો અને અન્‍ય ગ્રાહક-તૈયાર ઉત્‍પાદનોમાં મૂલ્‍ય ઉમેરે છે, જે પછી વૈશ્વિક સ્‍તરે નિકાસ કરવામાં આવે છે,'' કાર્તિકે જણાવ્‍યું હતું.

પડકાર બે ગણો છેઃ યુએસ ટેરિફની નજીકના ગાળાની અસરને ઘટાડવી અને વધુ સ્‍થિતિસ્‍થાપક, વૈવિધ્‍યસભર ભવિષ્‍ય માટે તૈયારી કરવી. નિકાસકારો તાત્‍કાલિક નીતિ સમર્થન, ઊંડા બજાર ઍક્‍સેસ કરારો અને મૂલ્‍યવર્ધિત નિકાસ માટે -ોત્‍સાહનોની માંગ કરી રહ્યા છે.