<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Wednesday, 13th August 2025

સરકાર ઓબીસી અનામતમાં ધરખમ ફેરફારોની તૈયારીમાં

ઓબીસી અનામતની બદલાઇ શકે છે ફોર્મ્‍યુલાઃ ત્રીમીલેયરમાં ધરખમ બદલાવ કરવાની તૈયારીમાં સરકાર : સરકાર ઓબીસી ‘‘કિમીલેયર'' આવક માપદંડને તમામ સરકારી અને પ્રાઇવેટ સેકટરમાં લાગુ કધરવા વિચારે છેઃ જો આ પ્રસ્‍તાવ લાગુ થશે તો અનેક લોકોનાં અનામતના લાભ છીનવાશે

 

નવી દિલ્‍હી તા.૧૩: કેન્‍દ્ર સરકાર અન્‍ય પછાત વર્ગો (ઓબીસી) સમુદાયના વિવિધ વર્ગોમાં અનામતનો લાભ આપવાના એવા પ્રસ્‍તાવ પર વિચાર કરી રહી છે, જે વિવિધ કેન્‍દ્ર અને રાજ્‍ય સરકારો, જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો, યુનિવર્સિટીઓ અને ખાનગી ક્ષેત્રના કર્મચારીઓમાં ક્રીમી લેયરની દ્રષ્ટિએ સમાનતા સ્‍થાપિત કરે છે. એટલે કે, જે લોકો આ સંસ્‍થાઓમાં કાર્યરત છે અને પોસ્‍ટ અને પગાર ધોરણની દ્રષ્ટિએ ક્રીમી લેયરની આવક મર્યાદામાં આવે છે, તેમને ક્રીમી લેયરના કાર્યક્ષેત્રમાં લાવી શકાય છે.

હકીકતમાં, સરકાર હાલમાં અન્‍ય પછાત વર્ગો ક્રીમી લેયરનો વ્‍યાપ વધારવા અને નવા માપદંડો લાગુ કરવા માંગે છે, જેથી ઓબીસી અનામતનો લાભ સમાજના નીચલા વર્ગ સુધી પહોંચી શકે અને આ સમુદાયના સમળદ્ધ અથવા ઉચ્‍ચ કક્ષાના લોકોને તેમાંથી બાકાત રાખી શકાય. સૂત્રોને ટાંકીને, અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્‍યું છે કે કેન્‍દ્ર સરકાર આવક બાકાત માપદંડ લાગુ કરવા અને સમાનતા સ્‍થાપિત કરવાના પ્રસ્‍તાવ પર ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહી છે.

ઈન્‍ડિયન એક્‍સપ્રેસના એક અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે સામાજિક ન્‍યાય અને સશક્‍તિકરણ મંત્રાલય, શિક્ષણ મંત્રાલય, કર્મચારી અને તાલીમ વિભાગ, કાનૂની બાબતો મંત્રાલય, શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલય, જાહેર સાહસ મંત્રાલય, નીતિ આયોગ અને રાષ્‍ટ્રીય પછાત વર્ગ આયોગ (એનસીબીસી) વચ્‍ચે પરામર્શ બાદ આ દરખાસ્‍ત તૈયાર કરવામાં આવી છે.

તમને જણાવી દઈએ કે ૧૯૯૨માં ઈન્‍દિરા સાહની વિરુદ્ધ ભારત સંઘ કેસમાં સુ-ીમ કોર્ટના સીમાચિホરૂપ નિર્ણય પછી, બ્‍ગ્‍ઘ્‍ માં ક્રીમી લેયરની વિભાવનાને અનામત નીતિમાં સમાવવામાં આવી હતી. આ અંતર્ગત, સરકારી નોકરીઓમાં ઉચ્‍ચ હોદ્દા પર ન હોય તેવા લોકો અને અન્‍ય લોકો માટે ક્રીમી લેયરની આવક મર્યાદા શરૂઆતમાં ૧૯૯૩માં વાર્ષિક ૧ લાખ રૂપિયા નક્કી કરવામાં આવી હતી. બાદમાં ૨૦૦૪, ૨૦૦૮ અને ૨૦૧૩માં આ આવક મર્યાદામાં સુધારો કરવામાં આવ્‍યો હતો. ૨૦૧૭માં, ક્રીમી લેયરની આવક મર્યાદા વધારીને વાર્ષિક ૮ લાખ રૂપિયા કરવામાં આવી હતી, જે હજુ પણ અકબંધ છે.

ઓબીસી ક્રીમી લેયર એટલે બ્‍ગ્‍ઘ્‍ સમુદાયના તે લોકો જેમને ક્રીમી કહેવામાં આવે છે. આ અંતર્ગત, એવા લોકોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્‍યો હતો જેઓ સામાજિક અને આર્થિક રીતે મજબૂત છે અથવા બંધારણીય પદો ધરાવે છે. આ અંતર્ગત, તેઓ કાં તો અખિલ ભારતીય સેવાઓ, કેન્‍દ્રીય સેવાઓ અને રાજ્‍ય સેવાઓના ગ્રુપ એ ક્‍લાસ-આઇ અધિકારીઓ છે; અથવા કેન્‍દ્ર અને રાજ્‍યની ગ્રુપ-બી/ક્‍લાસ-આઇઆઇ સેવાઓમાં કામ કરતા હોય છે અથવા જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમોના કર્મચારીઓ-અધિકારીઓ છે; અથવા સશષા દળોના અધિકારીઓ છે વ્‍યાવસાયિકો અને વ્‍યવસાય અને ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલા લોકો છે; અથવા મોટી સંપત્તિના માલિકો છે અથવા આવક/મિલકતની દ્રષ્ટિએ સમળદ્ધ છે.

મંડલ કમિશનની ભલામણોના આધારે, ઓબીસી ના નોન-ક્રીમી લેયર ને કેન્‍દ્ર સરકારની ભરતીઓ તેમજ શૈક્ષણિક સંસ્‍થાઓમાં પ્રવેશમાં ૨૭ ટકા અનામત આપવામાં આવે છે. રાજ્‍ય સરકારોમાં, આ અનામત ટકાવારી બદલાય છે. સમકક્ષતાના અભાવે, ઓબીસીને જાતિ પ્રમાણપત્રો જારી કરવામાં મુશ્‍કેલીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. જોકે કેટલાક કેન્‍દ્રીય જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમોમાં સમકક્ષતાનો નિર્ણય ૨૦૧૭ માં લેવામાં આવ્‍યો હતો, તે હજુ પણ ખાનગી ક્ષેત્રના વિવિધ સંગઠનો તેમજ યુનિવર્સિટીઓ, શૈક્ષણિક સંસ્‍થાઓ અને રાજ્‍ય સરકારો માટે બાકી છે. સરકાર હવે તેને તે દાયરામાં લાવવા માંગે છે.

રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે યુનિવર્સિટીઓના સહાયક પ્રોફેસર, એસોસિયેટ પ્રોફેસર અને પ્રોફેસર જેવા શિક્ષણ કર્મચારીઓનો પગાર સામાન્‍ય રીતે સ્‍તર ૧૦ અને તેથી વધુથી શરૂ થાય છે, જે સરકારી પોસ્‍ટ્‍સમાં ગ્રુપ-એ પોસ્‍ટ્‍સ જેટલો અથવા તેનાથી વધુ હોય છે, તેથી હવે આ પોસ્‍ટ્‍સને ‘‘ક્રીમી લેયર'' તરીકે વર્ગીકળત કરવાનો પ્રસ્‍તાવ છે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે જો સરકાર સમકક્ષતા પ્રસ્‍તાવ લાગુ કરે છે, તો આ પોસ્‍ટ્‍સ પર કામ કરતા લોકોના બાળકો ઓબીસી અનામતનો લાભ મેળવી શકશે નહીં. તેવી જ રીતે, ખાનગી ક્ષેત્રમાં પણ, સરકાર વિવિધ શ્રેણીઓની પોસ્‍ટ્‍સ, તેમના પગાર અને સુવિધાઓ જોઈને સમકક્ષતા સ્‍થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. એટલે કે, ખાનગી ક્ષેત્રમાં પણ, જે લોકોનું પદ અને પગાર સ્‍તર ૧૦ ની સમકક્ષ છે તેમને પણ ક્રીમી લેયર હેઠળ લાવી શકાય છે.

રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે કેન્‍દ્ર/રાજ્‍ય સ્‍વાયત્ત સંસ્‍થાઓ અને કેન્‍દ્ર/રાજ્‍ય વૈધાનિક સંગઠનો માટે, કેન્‍દ્ર સરકારના અધિકારીઓની યાદી સાથે તેમના સ્‍તર/જૂથ/પગાર ધોરણ (જેવો કેસ હોય) ના આધારે સમકક્ષતા સ્‍થાપિત કરવાનો -સ્‍તાવ છે, કારણ કે તેઓ કેન્‍દ્ર અને રાજ્‍ય સરકારોની સંબંધિત શ્રેણીઓના પગાર ધોરણનું પણ પાલન કરે છે. તેવી જ રીતે, યુનિવર્સિટીઓના બિન-શિક્ષણ કર્મચારીઓને તેમના સ્‍તર/જૂથ/પગાર ધોરણ (જેવો કેસ હોય) ના આધારે ક્રીમી લેયરમાં લાવવાનો પ્રસ્‍તાવ છે.

તેવી જ રીતે, રાજ્‍યના જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમોમાં કામ કરતા લોકોને ૨૦૧૭ માં કેન્‍દ્રીય જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમોમાં કામ કરતા લોકોની સમકક્ષતાના દાયરામાં લાવવાનો પ્રસ્‍તાવ છે. આ ઉપરાંત, વિવિધ બોર્ડના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ અને મેનેજરો સહિત અન્‍ય સરકારી સહાયિત સંસ્‍થાઓના કર્મચારીઓ અને અધિકારીઓને પણ આ દાયરામાં લાવવાનો પ્રસ્‍તાવ છે. જો કે તેમની કુલ વાર્ષિક આવક હાલમાં ક્રીમી લેયર હેઠળ આવે છે એટલે કે વાર્ષિક ૮ લાખ.(૩૮.૧૦)

(10:40 AM IST)