નવી દિલ્હી : ચીન પોતાની દરિયાઈ શક્તિનો દુરુપયોગ કરીને હિંદ મહાસાગરમાં પોતાનું વર્ચસ્વ વધારી રહ્યું છે, પરંતુ તેની આ મનમાનીને અટકાવવામાં ભારતીય નૌકાદળના સર્વે જહાજો મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. આ જ શ્રેણીનું વધુ એક સર્વે જહાજ, 'INS ઇક્ષક', ટૂંક સમયમાં નૌકાદળમાં સામેલ થવા જઈ રહ્યું છે, જે ભારતની દરિયાઈ શક્તિને વધુ મજબૂત બનાવશે.
 
સમુદ્રમાં ઉપરથી ખતરો દેખાઈ શકે છે, પરંતુ પાણીની અંદરના જોખમોથી બચવા માટે હાઇડ્રોગ્રાફિક ચાર્ટ અનિવાર્ય છે. આ ચાર્ટ સમુદ્રની ઊંડાઈ અને તળિયાની સ્થિતિનો નકશો તૈયાર કરે છે, જેના આધારે જહાજો માટે સલામત નેવિગેશન રૂટ બનાવવામાં આવે છે. જો આ ચાર્ટ ન હોય તો, જહાજનો અકસ્માત થવાની શક્યતા વધી જાય છે.
 
સ્વદેશી નિર્માણ: 'ઇક્ષક'નું નિર્માણ કોલકાતાના ગાર્ડન રીચ શિપબિલ્ડર્સ એન્ડ એન્જિનિયર્સ (GRSE) દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે. આ જહાજમાં 80% થી વધુ સ્વદેશી સામગ્રીનો ઉપયોગ થયો છે, જે ભારતીય નૌકાદળની આત્મનિર્ભરતા દર્શાવે છે.

નવા યુગનું સર્વે જહાજ: આ 110 મીટર લાંબુ અને 3800 ટનનું જહાજ અત્યાધુનિક સેન્સર અને સેટેલાઇટ-આધારિત નેવિગેશન સિસ્ટમથી સજ્જ છે.

મહિલાઓ માટે અનુકૂળ: 'ઇક્ષક' એ ભારતીય નૌકાદળનું પ્રથમ સર્વે જહાજ છે જેને મહિલા અધિકારીઓ અને ખલાસીઓને સમાવવા માટે ખાસ ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે.
 
ચીન, ભારતીય નૌકાદળ દ્વારા તૈયાર કરાયેલા હાઇડ્રોગ્રાફિક ચાર્ટનો ચતુરાઈપૂર્વક ઉપયોગ કરી રહ્યું છે. ભારત શ્રીલંકા સહિત હિંદ મહાસાગરના ઘણા દેશોને તેમના આર્થિક ક્ષેત્ર (EEZ) માં સર્વે કરીને નેવિગેશન ચાર્ટ બનાવવામાં મદદ કરે છે. એકવાર આ ચાર્ટ તૈયાર થઈ જાય પછી તે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઉપલબ્ધ થાય છે, જેનો ઉપયોગ ચીન પણ પોતાની દરિયાઈ ગતિવિધિઓ માટે કરે છે.

પરંતુ ભારતના આ સર્વે જહાજો, જેમાં INS સંધાયક, INS નિર્દેક્ષા અને હવે ઇક્ષકનો સમાવેશ થાય છે, તે હિંદ મહાસાગરમાં ભારતની વ્યૂહાત્મક હાજરીને મજબૂત કરી રહ્યા છે અને દરિયાઈ સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરી રહ્યા છે. જો ભારત આ હાઇડ્રોગ્રાફિક મેપિંગનું કામ ન કરતું હોત, તો ચીન માટે આ ક્ષેત્રમાં નેવિગેશન કરવું અત્યંત મુશ્કેલ બની જાત.