નવી દિલ્‍હી, તા.૨૨: જો તમે કયારેય પાન ખાધું હોય, તો તમે સોપારી જોઈ જ હશે. પાનમાં સોપારી ભેળવીને ખાવામાં આવે છે. તે જ સમયે, ધાર્મિક હેતુઓ માટે પણ સોપારીનો ઉપયોગ થાય છે. પરંતુ, હવે WHOના એક રિપોર્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્‍યો છે કે આ સોપારી કેન્‍સરનું કારણ બને છે. આ પછી, સમગ્ર દેશમાં હંગામો મચી ગયો છે. ભારતમાં, કર્ણાટકમાં મોટી સંખ્‍યામાં સોપારીની ખેતી થાય છે. આ સાથે, દેશમાં સોપારીની પણ મોટા પાયે નિકાસ થાય છે. આ પછી, હવે WHOના રિપોર્ટને કારણે, ખેડૂતોમાં મૂંઝવણ ઊભી થઈ છે અને તેઓ ડરી ગયા છે. હવે સરકારે આ અંગે પગલાં લીધાં છે.

ભારત વિશ્વમાં સોપારીનો સૌથી મોટો ઉત્‍પાદક દેશ છે, જે વિશ્વભરના કુલ વૈશ્વિક ઉત્‍પાદનના લગભગ ૬૩% ઉત્‍પાદન કરે છે. વર્ષ ૨૦૨૩-૨૪માં, ભારતમાં લગભગ ૧૪ લાખ ટન સોપારીનું ઉત્‍પાદન થયું હતું. દેશમાં કર્ણાટકમાં સોપારીનું સૌથી વધુ વાવેતર થાય છે. જ્‍યાં ૬.૭૬ લાખ હેક્‍ટર વિસ્‍તારમાંથી ૧૦ લાખ ટન સોપારીનું ઉત્‍પાદન થયું હતું. આ પછી, કેરળ, આસામ, મેઘાલય, મિઝોરમ, પશ્‍ચિમ બંગાળ, તમિલનાડુ અને અન્‍ય રાજ્‍યોમાં તેની ખેતી થાય છે. PIB ના અહેવાલ મુજબ, ભારતમાં લગભગ ૬૦ લાખ લોકો સોપારીની ખેતી પર નિર્ભર હોવાનો અંદાજ છે.

ભારત વૈશ્વિક બજારમાં સોપારી વેચે છે. વર્ષ ૨૦૨૩-૨૪ માં, ભારતે ૧૦,૬૩૭ ટન સોપારી નિકાસ કરી હતી, જેની કિંમત લગભગ રૂ.૪૦૦ કરોડ હતી. આ પછી, હવે WHO નો આ અહેવાલ ચિંતાજનક છે. તે ફક્‍ત આ ખેડૂતોને જ નહીં પરંતુ ભારતના સોપારી બજારને પણ અસર કરશે.

સોપારી અંગે WHO દ્વારા આપવામાં આવેલા અહેવાલ અંગે દિલ્‍હીના કળષિ ભવનમાં એક ઉચ્‍ચ સ્‍તરીય બેઠક યોજાઈ હતી. આ બેઠકની અધ્‍યક્ષતા કેન્‍દ્રીય કળષિ અને ખેડૂત કલ્‍યાણ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. મંત્રી એચડી કુમારસ્‍વામી, કેન્‍દ્રીય મંત્રી પ્રહલાદ જોશી, રાજ્‍યમંત્રી, સોપારી ઉત્‍પાદન ક્ષેત્રોના સાંસદો અને વિવિધ વિભાગો અને મંત્રાલયોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ પણ આ બેઠકમાં હાજર રહ્યા હતા.

બેઠક દરમિયાન સોપારીના પાકને લગતા ઘણા મહત્‍વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. વિશ્વ આરોગ્‍ય સંગઠન (WHO) ના એક અહેવાલનો ઉલ્લેખ કરતા, કેન્‍દ્રીય મંત્રીએ કહ્યું કે આ અહેવાલથી કર્ણાટકમાં ઉગાડવામાં આવતી સોપારી વિશે કેટલીક મૂંઝવણ ઊભી થઈ છે. આ ગેરસમજોને દૂર કરવા માટે, ભારતીય કળષિ સંશોધન પરિષદ (ICAR) ના વૈજ્ઞાનિકોની એક ટીમ સંશોધન કરી રહી છે અને ટીમને નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં તેનો અહેવાલ રજૂ કરવાની સૂચના આપવામાં આવી છે.

શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે કહ્યું કે ભારતમાં લોકો ખૂબ લાંબા સમયથી સોપારીનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે, લગભગ પ્રાચીન સમયથી અને દેશમાં દરેક શુભ પ્રસંગે તેનો ઉપયોગ થાય છે. તેમણે કહ્યું કે વૈજ્ઞાનિક ટીમો સોપારીના ઝાડનો નાશ કરતી રોગ, એરોલેટ માઇલ્‍ડ્‍યુનો સામનો કરવા માટે કામ કરી રહી છે.

મંત્રીએ કહ્યું કે સોપારી એક મહત્‍વપૂર્ણ પાક છે, જે ભારતની ધાર્મિક, સામાજિક અને સાંસ્‍કળતિક પરંપરાઓમાં વિશેષ સ્‍થાન ધરાવે છે. તેમાં વિવિધ આલ્‍કલોઇડ્‍સની હાજરીને કારણે, તેનો ઉપયોગ આયુર્વેદિક અને પશુચિકિત્‍સા દવાઓમાં પણ થાય છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્‍યું હતું કે તેઓ પોતે વૈજ્ઞાનિકો અને નિષ્‍ણાતોની ટીમ સાથે કર્ણાટકની મુલાકાત લેશે, જ્‍યાં જમીનની સ્‍થિતિની સમીક્ષા કરીને સોપારીની ખેતીના વિકાસ માટે એક રોડમેપ તૈયાર કરવામાં આવશે. વિશ્વ આરોગ્‍ય સંગઠન (WHO) અને તેની કેન્‍સર સંશોધન એજન્‍સી IARC (ઇન્‍ટરનેશનલ એજન્‍સી ફોર રિસર્ચ ઓન કેન્‍સર) એ વર્ષ ૨૦૨૪ માં સોપારી પર એક અહેવાલ રજૂ કર્યો હતો. આ અંતર્ગત, સોપારીને ૅમાનવ માટે કાર્સિનોજેનિકૅ શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવી હતી. WHO ની ઇન્‍ટરનેશનલ એજન્‍સી ફોર રિસર્ચ ઓન કેન્‍સરના અભ્‍યાસ મુજબ, વિશ્વમાં દર ત્રણમાંથી એક મૌખિક કેન્‍સરના કેસ ધુમાડા વગરના તમાકુ અને સોપારીના સેવન સાથે જોડાયેલા છે.

રિપોર્ટમાં, IARC અને લેન્‍સેટ ઓન્‍કોલોજીના વૈજ્ઞાનિક કેન્‍સર સર્વેલન્‍સ શાખા હેરિયેટ રામેગે અભ્‍યાસમાં જણાવ્‍યું હતું કે, ધુમાડા વગરના તમાકુ અને સોપારી વિશ્વભરમાં ઘણા વિવિધ સ્‍વરૂપોમાં ઉપલબ્‍ધ છે, પરંતુ તેમના ઉપયોગથી મૌખિક કેન્‍સર (મોંનું કેન્‍સર) સહિત અનેક રોગો થાય છે. વિશ્વભરમાં લગભગ ૩૦૦ મિલિયન લોકો ધુમાડા વગરના તમાકુનો ઉપયોગ કરે છે અને લગભગ ૬૦૦ મિલિયન લોકો સોપારીનો ઉપયોગ કરે છે. નિકોટિન, આલ્‍કોહોલ અને કેફીન પછી સોપારી વિશ્વમાં સૌથી વધુ લોકપ્રિય સાયકોએક્‍ટિવ પદાર્થોમાંનો એક છે.

અહેવાલ મુજબ, વર્ષ ૨૦૨૨ માં વિશ્વભરમાં મોઢાના કેન્‍સરના ૩ લાખ ૮૯ હજાર ૮૦૦ કેસમાંથી, અંદાજિત ૧ લાખ ૨૦ હજાર ૨૦૦ કેસ (લગભગ ૩૦.૮%) સીધા ધૂમ્રપાન વગરના તમાકુ અને સોપારી સાથે સંબંધિત હતા. લેન્‍સેટ અભ્‍યાસ મુજબ. દક્ષિણ એશિયામાં ધૂમ્રપાન વગરના તમાકુ અને સોપારીના ઉપયોગથી થતા મોઢાના કેન્‍સરના સૌથી વધુ કેસ ભારતમાં નોંધાયા છે, ૨૦૨૨ માં દેશમાં ૮૩,૪૦૦ કેસ નોંધાયા છે.