ગોપાલગંજ, બિહાર : બિહારના રાજકારણમાં એક સમયે 'બાહુબલી' તરીકે પ્રભુત્વ ધરાવતા અને જેલમાંથી સીધા સંસદમાં પહોંચનારા ભૂતપૂર્વ સાંસદ કાલી પ્રસાદ પાંડેનું શુક્રવારે મોડી સાંજે દિલ્હીની રામ મનોહર લોહિયા હોસ્પિટલમાં અવસાન થયું છે. ૮૦ના દાયકામાં ઉત્તર ભારતના રાજકારણમાં તેમનો દબદબો હતો અને તેમની સફર કોઈ ફિલ્મી વાર્તાથી ઓછી નહોતી.

ગોપાલગંજ જિલ્લાના કુચાયકોટ વિધાનસભા ક્ષેત્રના રામજીતા ગામમાં જન્મેલા કાલી પાંડેએ ૧૯૮૦ થી ૧૯૮૪ સુધી બિહાર વિધાનસભાના સભ્ય તરીકે સેવા આપી હતી. તેમની સૌથી મોટી જીત ત્યારે થઈ, જ્યારે તેઓ જેલમાં હતા. ૧૯૮૪ની લોકસભા ચૂંટણીમાં, દેશભરમાં ઇન્દિરા ગાંધીની હત્યા બાદ કોંગ્રેસની લહેર હોવા છતાં, તેમણે અપક્ષ ઉમેદવાર તરીકે શાનદાર વિજય મેળવ્યો અને સંસદમાં પ્રવેશ કર્યો. તે સમયે તેમના સમર્થકોનું નારા "જેલ કા ફાટક ટૂટેગા, કાલી પાંડે છૂટેગા" ખૂબ જ પ્રખ્યાત થયો હતો.

રાજકારણ કરતાં કાલી પાંડેનું નામ તેમની 'બાહુબલી' છબી માટે વધુ જાણીતું હતું. ૮૦ અને ૯૦ના દાયકામાં તેમને બિહાર જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર ઉત્તર ભારતના સૌથી મોટા બાહુબલી માનવામાં આવતા હતા. એવી લોકવાયકા હતી કે ૧૯૮૭માં આવેલી ફિલ્મ "પ્રતિઘાત" માં વિલન 'કાલી પ્રસાદ'નું પાત્ર તેમના જીવનથી પ્રેરિત હતું. જોકે આ વાત ક્યારેય સત્તાવાર રીતે સાબિત ન થઈ, પરંતુ તેમના સમર્થકો આ વાતમાં દ્રઢ વિશ્વાસ રાખતા હતા.

કાલી પાંડેની રાજકીય સફર અનેક ઉતાર-ચઢાવથી ભરેલી હતી. તેઓ કોંગ્રેસ, લાલુ પ્રસાદ યાદવની આરજેડી અને પછી રામવિલાસ પાસવાનની લોક જનશક્તિ પાર્ટી (એલજેપી) માં જોડાયા હતા. એલજેપીમાં તેઓ એક મહત્વપૂર્ણ પદ પર પણ રહ્યા હતા. જોકે, ૨૦૨૦ની વિધાનસભા ચૂંટણી પછી તેઓ સક્રિય રાજકારણથી દૂર રહ્યા હતા.

તેમના જીવનના અંતિમ દિવસોમાં, એક ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે એક કડવી હકીકત સ્વીકારી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે તેઓ ક્યારેય રાજકારણી બનવા માંગતા નહોતા, પરંતુ એક શિક્ષક બનવાનું સ્વપ્ન જોતા હતા. સમાજને શિક્ષણ દ્વારા બદલવાની તેમની ઇચ્છા અધૂરી રહી ગઈ. પોતાના જીવનના અંતિમ સમયમાં તેમણે એક કવિતાના માધ્યમથી પોતાનો અંતિમ સંદેશ આપ્યો હતો: "કોણ જાણે... મૃત્યુનો સંદેશ ક્યારે આવશે. મારા જીવનની છેલ્લી સાંજ આવે. હું એવી તક શોધી રહ્યો છું, હે ગોપાલગંજના લોકો, કાલીનું જીવન તમારા માટે ક્યારે ઉપયોગી થશે..."

કાલી પાંડેનું નામ ઘણા વિવાદો સાથે જોડાયેલું હોવા છતાં, કોર્ટમાં કોઈ આરોપ સાબિત થયો નહોતો. રાજકીય વર્તુળોમાં તેમને ઘણા શક્તિશાળી નેતાઓના 'ગુરુ' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવતા હતા.

તેમના નિધનના સમાચારથી ગોપાલગંજ સહિત સમગ્ર બિહાર અને દેશના રાજકીય વર્તુળોમાં શોકનું મોજું ફરી વળ્યું છે. અનેક નેતાઓ, કાર્યકરો અને સમર્થકોએ તેમને શ્રદ્ધાંજલિ પાઠવી. કાલી પ્રસાદ પાંડે ભલે હવે આપણી વચ્ચે ન હોય, પરંતુ તેમની ફિલ્મી જેવી રાજકીય સફર અને એક શિક્ષક બનવાની અધૂરી ઇચ્છા હંમેશા યાદ રહેશે.