નવી દિલ્હી : ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંસ્થા (ISRO) ની સફર એક એવી ગાથા છે, જેમાં સંઘર્ષ, વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિકોણ અને અખૂટ જુસ્સો સમાયેલો છે. હવે આ રોમાંચક ગાથા શાળાના વિદ્યાર્થીઓ પણ ભણશે. નેશનલ કાઉન્સિલ ઓફ એજ્યુકેશનલ રિસર્ચ એન્ડ ટ્રેનિંગ (NCERT) એ "ભારત: એક ઉભરતી અવકાશ શક્તિ" નામના ખાસ મોડ્યુલ લોન્ચ કર્યા છે, જે શાળાના બાળકોને ભારતના અવકાશ કાર્યક્રમ વિશે માહિતી આપશે.
 
આ મોડ્યુલ બે સ્તરો માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે: માધ્યમિક અને ઉચ્ચ માધ્યમિક શાળાના વિદ્યાર્થીઓ માટે. આમાં, ફોટોગ્રાફ્સ, ચિત્રો અને સમયરેખા દ્વારા ભારતની અવકાશ યાત્રાને સરળતાથી સમજાવવામાં આવી છે. આ મોડ્યુલ એક એવા યુગની વાત કરે છે જ્યાં ભારતમાં રોકેટને સાયકલ અને બળદગાડી પર લઈ જવામાં આવતા હતા, અને કેવી રીતે આજે ભારત વિશ્વની સૌથી સસ્તી અને સૌથી વિશ્વસનીય અવકાશ શક્તિઓમાંની એક બની ગયું છે.
 
આ મોડ્યુલમાં ઈસરોની અત્યાર સુધીની મુખ્ય સિદ્ધિઓને આવરી લેવામાં આવી છે:

• ચંદ્રયાન-૧: ચંદ્ર પર પાણીના અણુઓની શોધ.

• મંગળયાન (૨૦૧૩): ભારતને પ્રથમ પ્રયાસમાં મંગળ પર પહોંચનાર વિશ્વનો એકમાત્ર દેશ બનાવ્યો.

• ચંદ્રયાન-૩ (૨૦૨૩): ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવ પર ઐતિહાસિક ઉતરાણ કરનાર ભારત વિશ્વનો પ્રથમ દેશ બન્યો.

• આદિત્ય-L1 (૨૦૨૩): સૂર્યના રહસ્યોનો અભ્યાસ કરવા માટેનું મિશન.

• ગગનયાન: ભવિષ્યમાં મનુષ્યોને અવકાશમાં મોકલવાનું મિશન.

• ભારતીય અવકાશ મથક (BAS): ભવિષ્ય માટેની યોજના.

આ મોડ્યુલ ભારતના અવકાશ નાયકો, જેવા કે રાકેશ શર્મા (૧૯૮૪) અને ગ્રુપ કેપ્ટન શુભાંશુ શુક્લા (૨૦૨૫), જેમણે આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક (ISS) પર રહેનાર પ્રથમ ભારતીય બન્યા, વિશે પણ માહિતી આપે છે.
 
આ મોડ્યુલ સમજાવે છે કે ભારતનો અવકાશ કાર્યક્રમ માત્ર સંશોધન પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ તે આપણા રોજિંદા જીવન પર પણ અસર કરે છે. નેવિક નેવિગેશન સિસ્ટમ, ટેલિ-એજ્યુકેશન, ટેલિમેડિસિન, હવામાનની માહિતી, કૃષિ અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપન જેવા ક્ષેત્રોમાં અવકાશ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે.

આ મોડ્યુલનો મુખ્ય હેતુ બાળકોને વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિકોણ, સખત મહેનત અને અડગ જુસ્સાનું મહત્વ સમજાવવાનો છે, જે ભારતના અવકાશ કાર્યક્રમને સફળ બનાવવામાં મદદરૂપ થયો છે. આ સાથે, ૨૦૦થી વધુ અવકાશ સ્ટાર્ટઅપ્સ અને ૨૦૩૫ સુધીમાં વૈશ્વિક અવકાશ અર્થતંત્રમાં ૮% હિસ્સો મેળવવાના લક્ષ્ય વિશે પણ માહિતી આપવામાં આવી છે.