નવી દિલ્‍હી, તા.૨૭: છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાથી, ભારત દ્વારા રશિયન તેલ ખરીદવા અને પછી અમેરિકા દ્વારા વધારાનો ૨૫ ટકા ટેરિફ લાદવાથી સમાચારોમાં છે. અમેરિકા અને યુરોપ બંનેનો આરોપ છે કે ભારત રશિયા પાસેથી સસ્‍તું તેલ ખરીદીને ઘણા પૈસા કમાઈ રહ્યું છે અને રશિયન યુદ્ધને વેગ આપી રહ્યું છે. પરંતુ આજે વાત ફક્‍ત રશિયન તેલ અને અમેરિકા અને યુરોપના આરોપો વિશે નહીં હોય. કે ભારત રશિયા પાસેથી કેટલું તેલ ખરીદે છે અને વિશ્વના દેશોને રિફાઇન્‍ડ તેલ વેચીને ભારત કેટલી કમાણી કરે છે તે વિશે નહીં હોય.

આજે આપણે તે સરકારી તેલ કંપનીઓ વિશે વાત કરીશું, જે દેશના સામાન્‍ય લોકોને પેટ્રોલ અને ડીઝલ વેચીને કમાણી કરી રહી છે. શું તમે જાણો છો કે પેટ્રોલિયમ કંપનીઓ તમને એક લિટર પેટ્રોલ અને ડીઝલ વેચીને કેટલી કમાણી કરી રહી છે? આ પ્રશ્‍નો મહત્‍વપૂર્ણ છે કારણ કે હાલમાં આંતરરાષ્‍ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલનો ભાવ $૭૦ થી નીચે રહે છે.

બીજી તરફ, દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલનો ભાવ પ્રતિ લિટર ૯૦ રૂપિયાથી વધુ છે. કેટલાક રાજ્‍યોમાં, આ ભાવ પ્રતિ લિટર ૧૦૦ રૂપિયાથી વધુ રહે છે. ચાલો તમને એ પણ જણાવીએ કે દેશની પેટ્રોલિયમ કંપનીઓ ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં એક લિટર પેટ્રોલ અને ડીઝલ વેચીને સામાન્‍ય લોકો પાસેથી કેટલી કમાણી કરી રહી છે.

એક અહેવાલ મુજબ, નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ માં, એક લિટર પેટ્રોલ અને ડીઝલથી પેટ્રોલિયમ કંપનીઓની કમાણીમાં જબરદસ્‍ત વધારો થયો છે. અહેવાલ મુજબ, દેશની તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ એક લિટર પેટ્રોલ પર ૧૧.૨ રૂપિયા પ્રતિ લિટર કમાઈ રહી છે. બીજી તરફ, બ્‍પ્‍ઘ્‍ એક લિટર ડીઝલ પર ૮.૧ રૂપિયા -પ્રતિ લિટર કમાઈ રહી છે. આનું કારણ આંતરરાષ્‍ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ $૭૦ થી નીચે હોવા છે.

જેનો ફાયદો પેટ્રોલિયમ કંપનીઓને થઈ રહ્યો છે. હકીકતમાં, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઘટાડા પછી પણ સામાન્‍ય લોકોને તેનો કોઈ ફાયદો મળ્‍યો નથી. આનો અર્થ એ થયો કે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં કોઈ ઘટાડો થયો નથી. પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં છેલ્લી વખત ઘટાડો વર્ષ ૨૦૨૪ માં એટલે કે લગભગ દોઢ વર્ષ પહેલા થયો હતો. ત્‍યારબાદ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં ૨ થી ૩ રૂપિયાનો ઘટાડો થયો હતો.

જો આપણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ વિશે વાત કરીએ, તો આંતરરાષ્‍ટ્રીય બજારમાં ગલ્‍ફ દેશોના તેલના ભાવ ઼૭૦ થી નીચે રહે છે. માહિતી અનુસાર, બ્રેન્‍ટ ક્રૂડ ઓઇલ ૦.૧૮ ટકાના ઘટાડા સાથે $૬૭.૧૦ પ્રતિ બેરલ પર ટ્રેડ કરી રહ્યું છે. ચાલુ મહિનામાં, બ્રેન્‍ટ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં લગભગ ૭.૫૦ ટકાનો ઘટાડો જોવા મળ્‍યો છે. ગયા મહિનાના છેલ્લા ટ્રેડિંગ દિવસે, બ્રેન્‍ટ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ $૭૨ પ્રતિ બેરલથી વધુ હતા.

બીજી તરફ, અમેરિકન ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં પણ ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. હાલમાં, ભાવ ૦.૧૯ ટકાના ઘટાડા સાથે $૬૩.૧૩ પ્રતિ બેરલ પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. જ્‍યારે ચાલુ મહિનામાં યુએસ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં લગભગ ૯ ટકાનો ઘટાડો થયો છે. જુલાઈના છેલ્લા ટ્રેડિંગ દિવસે, યુએસ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ઼૬૯ પ્રતિ બેરલથી ઉપર જોવા મળ્‍યા હતા.

જેફરીઝ ઇક્‍વિટી વિશ્‍લેષક ભાસ્‍કર ચક્રવર્તીએ એક મીડિયા રિપોર્ટમાં જણાવ્‍યું હતું કે નાણાકીય વર્ષ ૨૬ માં ડીઝલ/પેટ્રોલ પર પ્રતિ લિટર રૂ. ૮.૧/૧૧.૨ નું માર્કેટિંગ માર્જિન પ્રમાણભૂત સ્‍તરથી ઘણું આગળ છે. આવા વધેલા માર્કેટિંગ માર્જિન નાણાકીય વર્ષ ૨૬ માં અમારા/સર્વસંમતિ અંદાજોમાં સકારાત્‍મક ફેરફારો માટે અવકાશ પૂરો પાડે છે, ભલે સરકાર એક્‍સાઇઝ ડ્‍યુટીમાં થોડો વધારો કરે.

નફામાં આ ઉછાળો એવા સમયે આવ્‍યો છે જ્‍યારે માર્ચથી તેલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $૭૦ ની નીચે રહ્યા છે, અને OPEC+ એ એપ્રિલ-૨૫ અને સપ્‍ટેમ્‍બર-૨૫ વચ્‍ચે સપ્‍લાયમાં ૨.૨ mbpd નો વધારો કર્યો છે. આંતરરાષ્‍ટ્રીય ઉર્જા એજન્‍સી અનુસાર, CY૨૫ માં માંગમાં માત્ર ૦.૬૮ mbpd નો વધારો થવાનો અંદાજ છે, જ્‍યારે CY૨૫ ના ચોથા ક્‍વાર્ટરમાં ૧.૫ mbpd વધુ પુરવઠો મળવાની અપેક્ષા છે.

જો આપણે દેશની રાજધાની દિલ્‍હીની વાત કરીએ, તો પેટ્રોલનો ભાવ ૯૪.૭૭ રૂપિયા અને ડીઝલનો ભાવ ૮૭.૬૭ રૂપિયા પ્રતિ લિટર છે. બીજી તરફ, કોલકાતામાં પેટ્રોલનો ભાવ ૧૦૫.૪૧ રૂપિયા અને ડીઝલનો ભાવ ૯૨.૦૨ રૂપિયા પ્રતિ લિટર છે. મુંબઈમાં પણ પેટ્રોલનો ભાવ ૧૦૦ રૂપિયા પ્રતિ લિટરથી વધુ છે. IOCLના ડેટા અનુસાર, હાલમાં પેટ્રોલનો ભાવ ૧૦૩.૫૦ રૂપિયા અને ડીઝલનો ભાવ ૯૦.૦૩ રૂપિયા પ્રતિ લિટર છે. ચેન્નાઈમાં, પેટ્રોલનો ભાવ ૧૦૦.૮૦ રૂપિયા અને ડીઝલનો ભાવ ૯૨.૩૯ રૂપિયા પ્રતિ લિટર છે.