ફોજદારી કેસ લંબાવવો એ માનસિક કેદ સમાન': સુપ્રીમ કોર્ટ
સુપ્રીમ કોર્ટે ભ્રષ્ટાચારના કેસમાં ૭૫ વર્ષીય મહિલાની સજા ઘટાડીને વાસ્તવિક મુદત સુધી કરી દીધી
નવી દિલ્હી તા.૨૮: સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું છે કે ફોજદારી કેસને ગેરવાજબી સમયગાળા માટે લંબાવવો એ પોતે જ એક પ્રકારનું દુઃખ છે અને આવી કાર્યવાહીમાંથી પસાર થઈ રહેલા વ્યક્તિ માટે માનસિક કેદ સમાન છે. ન્યાયાધીશ એન.વી. અંજારિયા અને એ.એસ. ચાંદુરકરની બેન્ચ દ્વારા ૨૧ ઓગસ્ટના રોજ આ ચુકાદો આપવામાં આવ્યો હતો.
ભ્રષ્ટાચારના કેસમાં એકલી રહેતી ૭૫ વર્ષીય મહિલાની સજાને વાસ્તવિક કેદની સજામાં ઘટાડીને બેન્ચે આ અવલોકનો કર્યા હતા. કોર્ટે કહ્યું હતું કે ફોજદારી કેસને ગેરવાજબી સમયગાળા માટે લંબાવવો એ પોતે જ એક પ્રકારનું દુઃખ છે અને આવી કાર્યવાહીમાંથી પસાર થઈ રહેલા વ્યક્તિ માટે માનસિક કેદ સમાન છે.
બેન્ચે કહ્યું કે જે વ્યક્તિને દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યો છે અને જેણે પોતાની સજા અને સજા સામે અપીલ કરી છે અને જે દરરોજ ટ્રાયલના પરિણામની રાહ જુએ છે, તે પોતાનો સમય યાતનામાં વિતાવે છે.
આજની ન્યાય વ્યવસ્થામાં, જ્યાં કાર્યવાહી ઘણીવાર ગેરવાજબી અને તેથી અસહ્ય રીતે લંબાવવામાં આવે છે, ત્યાં લાંબો સમય પસાર થવાથી વ્યક્તિ માનસિક યાતનાનો ભોગ બને છે, બેન્ચે કહ્યું.
હાલના કેસમાં, બેન્ચે નોંધ્યું હતું કે આ ઘટના ૨૨ વર્ષથી વધુ સમય પહેલા બની હતી અને વિધવા અપીલકર્તા ૭૫ વર્ષની છે અને એકલી રહે છે. કોર્ટને યોગ્ય લાગે છે કે તેણીને ફરીથી કેદની સજા ન ફટકારવી જોઈએ, બેન્ચે વધુમાં કહ્યું. તથ્યો અને સંજોગોને ધ્યાનમાં રાખીને, તેણી દ્વારા પહેલેથી જ ભોગવેલી કેદની સજા પૂરતી સજા માનવામાં આવે છે. તે મુજબ, અપીલકર્તાને આપવામાં આવેલી સજાને વાસ્તવમાં ભોગવેલી સજામાં ઘટાડીને કરવામાં આવે છે, બેન્ચે કહ્યું.
ઉપરાંત, દંડની રકમ વધારવી જરૂરી છે અને અપીલકર્તાએ મૂળ રીતે લાદવામાં આવેલા દંડ ઉપરાંત રૂા.૨૫,૦૦૦ નો દંડ ચૂકવવાનો રહેશે અને દંડની રકમ ૧૦ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૫ ના રોજ અથવા તે પહેલાં ચૂકવવાની રહેશે, એમ બેન્ચે જણાવ્યું હતું.
સુપ્રીમ કોર્ટે આ ચુકાદો મહિલા દ્વારા ઓગસ્ટ ૨૦૧૦ ના મદ્રાસ હાઇકોર્ટના ચુકાદા સામે દાખલ કરવામાં આવેલી અપીલ પર આપ્યો હતો, જેણે નીચલી અદાલતના આદેશને સમર્થન આપ્યું હતું. નીચલી અદાલતે મહિલાને દોષિત ઠેરવી હતી. મહિલા ભ્રષ્ટાચાર નિવારણ અધિનિયમ, ૧૯૮૮ ની જોગવાઈઓ હેઠળ સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ ઇન્સ્પેક્ટર તરીકે કાર્યરત હતી અને તેને એક વર્ષની કેદની સજા ફટકારવામાં આવી હતી. ફરિયાદ પક્ષે આરોપ લગાવ્યો હતો કે સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૨ માં તેણીએ ૩૦૦ રૂપિયાની ગેરકાયદેસર ખંડણી માંગી હતી.
સુપ્રીમ કોર્ટને જાણ કરવામાં આવી હતી કે અપીલકર્તા વિધવા છે અને તેણી પહેલાથી જ ૩૧ દિવસની જેલ ભોગવી ચૂકી છે. બેન્ચે કહ્યું કે અંતિમ સજા અને તેની પ્રકૃતિ નક્કી કરતી વખતે, ઘણા પરિબળો ભૂમિકા ભજવશે, જેમાં ગુનાની ઘટના અને સજા વચ્ચેનો તફાવત, આરોપીની ઉંમર, દરેક કેસ પેન્ડિંગ અને અનિર્ણિત રહે ત્યારે સમય પસાર થવાને કારણે તે જે તણાવમાંથી પસાર થાય છે, કૌટુંબિક પરિસ્થિતિઓ અને આવા અન્ય પરિબળોનો સમાવેશ થાય છે, પરંતુ તેમણે વિસ્તૃત માહિતી આપી નહીં.
બેન્ચે કહ્યું કે કોર્ટ દ્વારા સજા સંભળાવવાની પ્રક્રિયા શિક્ષાત્મક, નિવારક અથવા સુધારાત્મક જેવા સિદ્ધાંતો દ્વારા સંચાલિત થાય છે, અને સજા અને તેની ઉપયોગિતા સમજાવવામાં દરેક વિચારધારાનો પોતાનો ઉદ્દેશ્ય અને હેતુ હોય છે.
બેન્ચે કહ્યું કે આ સિદ્ધાંતોમાંથી, આધુનિક ન્યાયશાષમાં સુધારાવાદી અભિગમ ઝડપથી સ્વીકાર્ય બની રહ્યો છે અને સુધારાને હંમેશા પ્રગતિશીલ માનવામાં આવે છે.
જ્યારે કેટલીક હળવી પરિસ્થિતિઓ હોય છે, ત્યારે કોર્ટ સજા ઘટાડવા તરફ ઝુકાવ કરશે. ગુનેગાર પર નહીં પણ ગુના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે. સમાજ અને સિસ્ટમ સજા પસંદ કરતી વખતે સકારાત્મકતા સાથે ગુનાને મહત્વ આપશે, બેન્ચે કહ્યું.(૩૮.૧૧)
(10:13 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
