નવી દિલ્હી : આધુનિક ભારતના ઇતિહાસમાં, ૧૯૪૭ના દેશના ભાગલા એક દુર્ઘટના હતી, જેમાં ખાસ કરીને પંજાબ અને બંગાળમાં ભારે વિનાશ થયો. આ ઘટનામાં લગભગ ૧૦ લાખ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા અને એક કરોડથી વધુ લોકોનું સ્થળાંતર થયું. આ ભાગલા દરમિયાન, મોહમ્મદ અલી ઝીણાની એવી ઈચ્છા હતી કે આખું પંજાબ પાકિસ્તાનનો ભાગ બને.
 
ઝીણાની દરખાસ્ત અને શીખોની માંગ
શીખ ઇતિહાસના નિષ્ણાત તરલોચન સિંહના જણાવ્યા મુજબ, મોહમ્મદ અલી ઝીણાએ પટિયાલાના મહારાજા માસ્ટર તારા સિંહ અને અન્ય શીખ નેતાઓ સાથે મુલાકાત કરી હતી. ઝીણાએ તેમને પ્રસ્તાવ મૂક્યો કે જો તેઓ પાકિસ્તાનમાં જોડાવા માટે સંમત થાય તો આખું પંજાબ પાકિસ્તાનનો ભાગ બનશે અને શીખોને 'સ્વાયત્તતા' મળશે.

જોકે, શીખ નેતાઓએ આ દરખાસ્ત પર તુરંત શંકા વ્યક્ત કરી. તરલોચન સિંહે કહ્યું, "શીખ નેતાઓએ ઝીણાને પૂછ્યું કે 'તમે આ કહી રહ્યા છો, પણ તમારા પછી શું થશે?'" શીખો આ ખાતરી લેખિતમાં અને પાકિસ્તાનના ભાવિ બંધારણમાં સામેલ કરવા માંગતા હતા. ઝીણા આ અંગે કોઈ લેખિત ખાતરી આપવા તૈયાર નહોતા, અને આ જ મુદ્દે તેમની વચ્ચે મોટો વિવાદ થયો.
 
આ વિવાદના કારણે જ શીખ નેતાઓએ ઝીણાની દરખાસ્તને નકારી કાઢી. તરલોચન સિંહે સ્પષ્ટ કર્યું કે, જો શીખ નેતાઓએ વિરોધ ન કર્યો હોત, તો ભાગલા દરમિયાન મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતું આખું પંજાબ પાકિસ્તાનમાં જતું રહ્યું હોત. આખરે, શીખ સમુદાયના આ નિર્ણયને કારણે જ પંજાબનું વિભાજન થયું અને એક ભાગ ભારતને મળ્યો.

તરલોચન સિંહે જણાવ્યું કે આજે પણ શીખોને તેમના બલિદાન અને નનકાના સાહિબ જેવા પવિત્ર સ્થળો પાકિસ્તાનમાં રહી ગયાનો અફસોસ છે. તેમણે કહ્યું કે આ ભાગલાના ઇતિહાસને યોગ્ય રીતે ભણાવવો જરૂરી છે, જેથી દરેકને તેના વિશે સાચી માહિતી મળે.