નવી દિલ્હી : આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં મૌન પણ એક શક્તિશાળી હથિયાર સાબિત થઈ શકે છે, અને ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આ વાત સાબિત કરી બતાવી છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ, ભારતના "મૌન"થી ચિડાયેલા અને હતાશ છે, કારણ કે તેમની ટેરિફની ધમકીઓ સામે ભારતે ન તો ઝૂક્યું કે ન તો યુક્રેન-રશિયા યુદ્ધમાં કોઈ પક્ષ લીધો. હવે, PM મોદીની આગામી જાપાન અને ચીન મુલાકાત, જ્યાં તેઓ પુતિન અને જિનપિંગને પણ મળશે, તે વૈશ્વિક રાજકારણના સમીકરણો બદલી શકે છે.
 
ટ્રમ્પની હતાશા અને ભારતનું મૌન
ટ્રમ્પે ભારત પર 25% ટેરિફ લાદ્યા, પરંતુ ભારતે કોઈ વળતો હુમલો કર્યો નહીં. ભારતના આ મૌનથી અમેરિકન મીડિયાએ ટ્રમ્પની ટીકા કરવાનું શરૂ કર્યું છે, કારણ કે તેનાથી અમેરિકામાં મોંઘવારી વધવાનો ભય છે. લેખક મુજબ, ભારતે હંમેશા સંકટને તકમાં ફેરવ્યું છે. જ્યારે અમેરિકાએ ઘઉં આપવાનું બંધ કર્યું ત્યારે ભારતમાં હરિયાળી ક્રાંતિ આવી, જ્યારે પરમાણુ પ્રતિબંધો લાદવામાં આવ્યા ત્યારે ભારતે થોરિયમ આધારિત ઊર્જા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું, અને ક્રાયોજેનિક એન્જિનનો ઇનકાર થતાં ઇસરો (ISRO) એ PSLV બનાવ્યું. હવે, ટેરિફ યુદ્ધનો અંત GST સુધારાઓથી લાવીને ભારત વૈશ્વિક બજારોમાં પ્રવેશ કરશે.
 
નવો 'ક્વૉડ'?
PM મોદીની જાપાન, અને ખાસ કરીને ચીન, મુલાકાત પર અમેરિકાની તીક્ષ્ણ નજર છે. મોદી જાપાનના નવા વડાપ્રધાન શિગેરુ ઇશિબા સાથે સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવશે, જેનો પાયો શિન્ઝો આબેએ નાખ્યો હતો. ભારત અને જાપાન વચ્ચેનો સંબંધ સ્વાર્થ પર આધારિત નથી. બીજી તરફ, બેઇજિંગમાં PM મોદી, રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ અને વ્લાદિમીર પુતિનને પણ મળશે. આ મુલાકાતથી વ્હાઇટ હાઉસ આઘાતમાં છે.
ક્વૉડ (Quad), જેમાં ભારત, જાપાન, અમેરિકા અને ઓસ્ટ્રેલિયા છે, ચીનનો સામનો કરવા માટે બનાવવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ ટ્રમ્પના વર્તનને કારણે તેની સુસંગતતા પર પ્રશ્નો ઊભા થયા છે. જાપાન અને ઓસ્ટ્રેલિયા પણ ટ્રમ્પની વેપાર નીતિઓથી ખુશ નથી. આ પરિસ્થિતિમાં, એક નવા 'ક્વૉડ'ની સંભાવના છે, જેમાં ભારત-રશિયા-ચીન-જાપાન સાથે આવી શકે છે.
 
નવી વૈશ્વિક શક્તિ
જો આ દેશો એકસાથે આવે, તો તેઓ વિશ્વની સૌથી શક્તિશાળી ધરી બની શકે છે.
•    સામૂહિક GDP: ખરીદ શક્તિના આધારે તેમનો કુલ GDP $54 ટ્રિલિયન છે, જે વિશ્વના આર્થિક ઉત્પાદનનો ત્રીજો ભાગ છે.
•    વસ્તી: તેમની કુલ વસ્તી ૩.૧ અબજ છે, જે વિશ્વની કુલ વસ્તીનો લગભગ ૪૦% હિસ્સો છે.
•    સંરક્ષણ બજેટ: તેમનું સામૂહિક લશ્કરી બજેટ $550 બિલિયન છે, જે વિશ્વના કુલ સંરક્ષણ બજેટના ૨૦% છે.

ચીન ઉત્પાદન મહાસત્તા છે, રશિયા ઊર્જાનો મુખ્ય સપ્લાયર છે અને ભારત સેવા ક્ષેત્રની મહાસત્તા છે. જો આ ત્રણેય દેશો એકસાથે આવે તો વૈશ્વિક રાજકારણ અને અર્થવ્યવસ્થામાં મોટો ફેરફાર થઈ શકે છે.

આ લેખ દર્શાવે છે કે ટ્રમ્પની નીતિઓથી ઉભી થયેલી પરિસ્થિતિ ભારતને વૈશ્વિક સ્તરે નવા વિકલ્પો શોધવા માટે પ્રેરિત કરી રહી છે અને ભવિષ્યમાં ક્વૉડનું સ્વરૂપ બદલાઈ શકે છે.