કનૌજ, ઉત્તર પ્રદેશ ૩૦ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૫: ભારતના 'પરફ્યુમ સિટી' તરીકે જાણીતું કનૌજ, તેની પરંપરાગત સુગંધ માટે વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે. સદીઓથી અહીંના કારીગરો ફૂલોની સુગંધને કાચની બોટલોમાં કેદ કરી રહ્યા છે. તાજેતરમાં, અહીં મહારાષ્ટ્ર અને દક્ષિણ ભારતના લીલીના ફૂલોમાંથી બનેલા અત્તરની માંગ વધી રહી છે, જેણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પણ પોતાનું વર્ચસ્વ જમાવ્યું છે.
 
લીલીનું અત્તર કેવી રીતે બને છે?
કનૌજમાં લીલીનું અત્તર પરંપરાગત 'ડીગ-વેપ' પ્રક્રિયાથી બનાવવામાં આવે છે. આ માટે, લીલીના તાજા ફૂલોને તાંબાના મોટા વાસણોમાં પાણી સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે. આ ગરમીથી ઉત્પન્ન થતી કુદરતી સુગંધિત વરાળ વાંસની પાઇપ દ્વારા બીજા વાસણમાં જાય છે, જ્યાં તે ચંદનના તેલ સાથે ભળી જાય છે. આ પ્રક્રિયાને વારંવાર પુનરાવર્તિત કરીને લીલીની શુદ્ધ સુગંધ તૈયાર કરવામાં આવે છે.
 
ખાસિયત અને માંગ
પરફ્યુમના વેપારી નિશીસ તિવારીના જણાવ્યા અનુસાર, લીલીનું અત્તર હળવી, મીઠી અને તાજગીભરી સુગંધ ધરાવે છે, જે તેને ઉનાળા અને ખાસ પ્રસંગો માટે લોકપ્રિય બનાવે છે. તે માત્ર અત્તર તરીકે જ નહીં, પરંતુ સૌંદર્ય પ્રસાધનો અને એરોમાથેરાપીમાં પણ ઉપયોગમાં લેવાય છે. તેની સુગંધ લાંબા સમય સુધી ટકી રહે છે, તેથી જ તેની માંગ દેશ-વિદેશમાં ખૂબ જ વધારે છે.
 
બજાર અને કિંમત
કનૌજમાં બનેલા શુદ્ધ લીલી અત્તરની કિંમત તેની ગુણવત્તા અને જથ્થા પર આધાર રાખે છે. સામાન્ય રીતે, ૧૦ થી ૧૨ મિલીની બોટલની કિંમત ₹૧,૫૦૦ થી ₹૩,૦૦૦ સુધીની હોય છે. જોકે, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં, ખાસ કરીને ફ્રાન્સ, યુરોપ અને ખાડી દેશોમાં, આ અત્તર અનેક ગણી ઊંચી કિંમતે વેચાય છે. આમ, મહારાષ્ટ્રના લીલીના ફૂલો કનૌજની કલા થકી વિશ્વમાં પોતાની સુગંધ ફેલાવી રહ્યા છે.