નવી દિલ્હી. ગુજરાત હાઈકોર્ટે રાજ્ય સરકારને સફાઈ કર્મચારીઓના મૃત્યુના કેસોમાં ફક્ત કોન્ટ્રાક્ટરોને દોષ આપવાને બદલે અધિકારીઓની જવાબદારી નક્કી કરવા કહ્યું છે. કોર્ટે કહ્યું કે દરેક ઘટના પછી કોન્ટ્રાક્ટરને 'બ્લેકલિસ્ટ' કરવાની સરકારની પ્રથા અર્થહીન છે, કારણ કે નવા કોન્ટ્રાક્ટરો પણ એ જ ભૂલો કરે છે.

એડવોકેટ જનરલ કમલ ત્રિવેદીએ કોર્ટની ટિપ્પણીઓ સાથે સંમતિ દર્શાવી હતી અને ખાતરી આપી હતી કે રાજ્ય સરકાર આ મામલે અધિકારીઓની જવાબદારી નક્કી કરવાનો પ્રયાસ કરશે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ સુનિતા અગ્રવાલ અને ન્યાયાધીશ ડી.એન. રાયની હાઈકોર્ટ બેન્ચે 2016 માં દાખલ કરાયેલી પીઆઈએલની સુનાવણી દરમિયાન આ ટિપ્પણી કરી હતી, જેમાં સફાઈ કર્મચારીઓના મૃત્યુનો મુદ્દો ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો.

મેન્યુઅલ સ્કેવેન્જિંગની પ્રક્રિયામાં, કર્મચારીઓને ગટર, સેપ્ટિક ટાંકી અને ગટર સાફ કરવા માટે મેનહોલમાં પ્રવેશ કરવો પડે છે. ઘણી વખત તેઓ અકસ્માતોનો ભોગ બને છે અને પોતાનો જીવ ગુમાવે છે.

સુનાવણી દરમિયાન મુખ્ય ન્યાયાધીશ અગ્રવાલે કહ્યું - "જો આવી કોઈ દુર્ઘટના બને છે, તો નગરપાલિકાઓના મુખ્ય અધિકારીઓ એટલે કે CO એ પગલાં લેવા જોઈએ. ગઈ વખતે એક CO સંપૂર્ણપણે અજાણ હતા. તેમનો પ્રતિભાવ ખૂબ જ ઉપરછલ્લો હતો જાણે કે તે તેમનું કામ જ ન હોય. જો તમે કોન્ટ્રાક્ટરને નોકરી પર રાખો છો, તો મુખ્ય નોકરીદાતાની જવાબદારી ક્યારેય સમાપ્ત થતી નથી.

કોર્ટે કહ્યું કે સંદેશ જવો જોઈએ કે મેન્યુઅલ સ્કેવેન્જિંગમાં રોકાયેલા સફાઈ કામદારોના મૃત્યુ પ્રત્યે શૂન્ય સહિષ્ણુતાની નીતિ છે. તેમણે કહ્યું - ''કોન્ટ્રાક્ટરની કોઈપણ ભૂલ માટે અંતિમ જવાબદારી નોકરીદાતાની હોવી જોઈએ. જો મુખ્ય કર્મચારી પર કોઈ પ્રકારની જવાબદારી નક્કી કરવામાં આવે છે, તો જ દરેકને ચેતવણી આપવામાં આવશે કે આ એવી વસ્તુ છે જે સ્વીકાર્ય નથી. '' તેમણે કહ્યું કે દર વખતે ફક્ત કોન્ટ્રાક્ટર સામે કાર્યવાહી કરવી વાજબી નથી.