નવી દિલ્હી. ભારતને આત્મનિર્ભર બનાવવા માટે, સરકાર સ્થાનિક વ્યવસાય વધારવામાં કૌશલ્ય ગેપના મુખ્ય પડકારને ઉકેલવા માટે સ્થાનિક કૌશલ્ય માંગના આધારે વિકાસ યોજનાઓ બનાવવાની પહેલ કરી રહી છે.

કૌશલ્ય વિકાસ અને ઉદ્યોગસાહસિકતા મંત્રાલય ભાર મૂકી રહ્યું છે કે કેન્દ્રીય યોજનાઓ જિલ્લા અને રાજ્યની માંગને અનુરૂપ બનાવવી જોઈએ. આ દિશામાં પ્રથમ પગલા તરીકે, મંત્રાલયે તમામ રાજ્યોનો જિલ્લાવાર અભ્યાસ હાથ ધર્યો છે જેમાં કૌશલ્ય ગેપ અને માંગનું ચિત્ર મોટા પ્રમાણમાં સ્પષ્ટ થયું છે. હવે આ માળખાને ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર વધુ વ્યવહારુ, સક્રિય અને પારદર્શક બનાવવા માટે માળખા પર કામ ચાલી રહ્યું છે.

કૌશલ્ય વિકાસ અને ઉદ્યોગસાહસિકતા રાજ્યમંત્રી (સ્વતંત્ર હવાલો) જયંત ચૌધરીએ તાજેતરમાં એક રિપોર્ટ બહાર પાડ્યો, જે તમામ રાજ્યોની જિલ્લા કૌશલ્ય વિકાસ યોજનાઓનું સંકલન છે. રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે કયા ક્ષેત્રમાં કુશળ વ્યાવસાયિકોની માંગ ક્યાં વધુ છે અને હાલમાં કૌશલ્યનો અભાવ શું છે.

આ રિપોર્ટ એ ઉદ્દેશ્ય સાથે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે કે જિલ્લા કૌશલ્ય વિકાસ યોજનાઓ (DSDP) અને રાજ્ય કૌશલ્ય વિકાસ યોજનાઓ (SSDP) ને વધુ વ્યવહારુ બનાવવાની સાથે, કેન્દ્રીય સ્તરે પણ કૌશલ્ય વિકાસ યોજનાઓ એવી રીતે બનાવવામાં આવે કે સમગ્ર દેશમાં કૌશલ્યનો અભાવ દૂર થઈ શકે. આનાથી રોજગાર અને સ્વરોજગારની તકો જ નહીં વધે, પરંતુ ઉદ્યોગોને કુશળ શ્રમબળની ઉપલબ્ધતાની સમસ્યાનો પણ સામનો કરવો પડશે નહીં.

આ ઉદ્દેશ્ય સાથે, રાષ્ટ્રીય કૌશલ્ય વિકાસ અને ઉદ્યોગસાહસિકતા નીતિ- 2015 માં સુધારો કરવાની પણ તૈયારી છે, જેમાં યોજનાઓનું વિકેન્દ્રીકરણ એક મુખ્ય એજન્ડા હશે. સરકાર કેન્દ્રીય મંત્રાલયો, રાજ્ય સરકારો અને જિલ્લા વહીવટીતંત્રો વચ્ચે સંકલન વધારવા પર ભાર મૂકી રહી છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય મેક ઇન ઇન્ડિયા, ડિજિટલ ઇન્ડિયા, ગ્રીન ઇન્ડિયા મિશન, કઠોળમાં સ્વ-નિર્ભરતા માટે મિશન, પરમાણુ ઉર્જા મિશન અને રાષ્ટ્રીય આરોગ્ય મિશન જેવા મુખ્ય રાષ્ટ્રીય મિશન સાથે કૌશલ્ય વિકાસ યોજનાઓને અસરકારક રીતે સંકલિત કરવાનો છે, જેના માટે રાજ્યો અને જિલ્લાઓને સક્રિય કરવામાં આવશે.

સરકાર માને છે કે જ્યારે સ્થાનિક કૌશલ્યની માંગ અને અછતનું સ્પષ્ટ ચિત્ર હશે, ત્યારે નીતિ નિર્માતાઓ દેશમાં કૌશલ્યની અછતને પહોંચી વળવા માટે રોડમેપ તૈયાર કરી શકશે.

અહેવાલમાં કરવામાં આવેલી મુખ્ય ભલામણો આ મુજબ છે 

DSDP ની ટકાઉપણું માટે DSDP બનાવવાની પ્રક્રિયામાં જવાબદારી અને સંસાધન ફાળવણીને મજબૂત બનાવવાની જરૂર છે.

DSDP નું નિર્માણ, સંચાલન અને અપડેટ કરવું એ જિલ્લા વહીવટની સત્તાવાર જવાબદારી બનાવવી જોઈએ.

- સમર્પિત DSDP આયોજન એકમોની સ્થાપના કરવી જોઈએ, જે જિલ્લા કૌશલ્ય સમિતિઓ (DSC) સાથે સંકલન કરવા અને કૌશલ્ય વિકાસ યોજનાઓનું નિરીક્ષણ કરવા માટે જવાબદાર હોય.

- આ એકમોમાં તાલીમ પામેલા વ્યાવસાયિક સ્ટાફ હોવા જોઈએ અને જિલ્લા સ્તરના કૌશલ્ય વિકાસનું કાર્યક્ષમ સંચાલન કરવા માટે જરૂરી તકનીકી અને નાણાકીય સંસાધનોથી સજ્જ હોવા જોઈએ.

- DSDP અમલીકરણ પર દેખરેખ રાખવા અને અસર માપવા માટે એક મજબૂત દેખરેખ અને મૂલ્યાંકન માળખું જરૂરી છે.
-