ચમોલી : 2013 ની કેદારનાથ દુર્ઘટના પછી, રાજ્યને આફતને કારણે સૌથી મોટું આર્થિક નુકસાન થયું છે. આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં, ઉત્તરકાશી, પૌરી, ચમોલી, રુદ્રપ્રયાગ અને અન્ય જિલ્લાઓમાં વાદળ ફાટવા અને અતિશય વરસાદને કારણે પાંચ હજાર કરોડનું નુકસાન થવાનો અંદાજ છે. રાજ્યમાં વરસાદથી સર્જાયેલી પરિસ્થિતિને જોતા, નુકસાનનો આંકડો વધી શકે છે. જિલ્લા સ્તરે ડીએમ દ્વારા નુકસાનના મૂલ્યાંકનનો અહેવાલ તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યો છે.

પહાડી રાજ્ય ઉત્તરાખંડ દર વર્ષે ચોમાસા દરમિયાન કુદરતી આફતોનો સામનો કરે છે. વર્ષ 2013 માં, કેદારઘાટીમાં આવેલી આફતમાં ભારે વિનાશ થયો હતો. પુનર્નિર્માણ કાર્યને કારણે કેદારપુરી ફરી એકવાર દૈવી અને ભવ્ય બની ગયું છે. દર વર્ષે, રાજ્યમાં આપત્તિઓના કારણે રસ્તાઓ, પુલો, જાહેર અને ખાનગી મિલકતોને નુકસાન થવાથી આર્થિક નુકસાન થાય છે.

પરંતુ કેદારનાથ આપત્તિ પછી, આ વખતે સૌથી મોટું આર્થિક નુકસાન વિવિધ જિલ્લાઓમાં વાદળ ફાટવા, ભારે વરસાદ અને ભૂસ્ખલનને કારણે થયું છે. રાજ્યને અત્યાર સુધીમાં પાંચ હજાર કરોડનું નુકસાન થયું હોવાનો અંદાજ છે. જિલ્લાઓમાંથી થયેલા નુકસાનનો વાસ્તવિક મૂલ્યાંકન અહેવાલ હજુ આવવાનો બાકી છે. રાજ્ય હજુ પણ વરસાદને કારણે નુકસાનનો ભય અનુભવી રહ્યું છે.

જો અત્યાર સુધી આપત્તિના કારણે થયેલા નુકસાનની રકમ વિકાસ કાર્ય પર ખર્ચવામાં આવી હોત, તો રાજ્યમાં ઘણી સરકારી મેડિકલ કોલેજો, શાળાના મકાનો અને નવા રસ્તાઓ બનાવી શકાતા હતા. પરંતુ સરકારને દર વર્ષે આપત્તિઓના કારણે આર્થિક નુકસાન પણ સહન કરવું પડે છે.

પૌડીમાં 2008 મિલકતોને નુકસાન, 77.46 કરોડનું નુકસાન

આ વર્ષે જિલ્લામાં ભારે વરસાદ અને આપત્તિના કારણે 2008 મિલકતોને નુકસાન થયું હતું. વહીવટીતંત્રે 77.46 કરોડનું પ્રારંભિક નુકસાન થવાનો અંદાજ લગાવ્યો છે. આપત્તિના કારણે જિલ્લામાં સાત લોકોના મોત થયા છે અને 5 લોકો ગુમ છે. જિલ્લા વહીવટીતંત્રે અસરગ્રસ્ત લોકોને ૧.૨૧ કરોડ રૂપિયાથી વધુની રાહત રકમ પૂરી પાડી છે. જિલ્લામાં ૪૮૬ રસ્તાઓને નુકસાન થયું છે. જાહેર બાંધકામ વિભાગને ૫૧.૮૨ કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન થયું છે. ૭૭૦ વીજળીના લાઇન અને થાંભલા તૂટવાથી બે કરોડ રૂપિયાથી વધુનું નુકસાન થયું છે. ૧૫૬ પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શાળાની ઇમારતોને ૨.૬૪ કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન થયું છે. આ દુર્ઘટનાને કારણે ૭૯૦ ઘરોને નુકસાન થયું છે.

ઉત્તરકાશી જિલ્લામાં ૩૬૦ ઇમારતોને નુકસાન થયું છે, ૧૮ લોકોના મોત થયા છે

જિલ્લામાં આ દુર્ઘટનાને કારણે અત્યાર સુધીમાં ૧૮ લોકોના મોત થયા છે. આ ઉપરાંત ૧૩ લોકો ઘાયલ થયા છે અને ૭૦ લોકો હજુ પણ ગુમ છે. આ દુર્ઘટનાને કારણે ૩૬૦ ઇમારતોને નુકસાન થયું છે. જિલ્લાના ૨૮ વિભાગોને આશરે ૨૩૬.૯૮ કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન થવાનો અંદાજ છે. ખીર ગંગામાં આવેલા પૂરને કારણે ધારલી કાટમાળ નીચે દટાયું હતું. બહુમાળી હોટલ, રહેણાંક ઇમારતો, હોમસ્ટે સહિત ૨૩૫ મૂંગા પશુઓ પણ કાટમાળ નીચે દટાયા હતા. ધારાલી દુર્ઘટનામાં ૧૦ વિભાગોને ૨૧૧.૫૬ કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન થયું છે. ૧૦૫૭ લોકોની લગભગ ૩૩૪.૨૭૧ હેક્ટર ખેતીલાયક જમીન કાટમાળથી નાશ પામી હતી.

તેહરી જિલ્લામાં ૭૦ કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન

ચોમાસા દરમિયાન જિલ્લામાં જાનમાલનું મોટું નુકસાન થયું છે. દુર્ઘટના દરમિયાન બે અલગ અલગ ઘટનાઓમાં ત્રણ લોકોના મોત થયા છે. ૪૫૨ ઇમારતો અને ગૌશાળાઓને આંશિક અને સંપૂર્ણ નુકસાન થયું છે. સેંકડો નાળા અને ખેતીલાયક જમીનનો નાશ થયો છે. વિવિધ વિભાગોની જાહેર મિલકતોને લગભગ ૭૦ કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન થયું છે. દુર્ઘટનાને કારણે જિલ્લાના વિવિધ વિસ્તારોમાં ૬ ઇમારતોને સંપૂર્ણપણે નુકસાન થયું છે. વહીવટીતંત્રે તાત્કાલિક રાહત તરીકે ૩૫ લાખ ૮૮ હજાર રૂપિયાનું વળતર આપ્યું છે. વળતરનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું છે.

ચમોલી જિલ્લામાં નુકસાનનો અહેવાલ તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યો છે

જિલ્લામાં દુર્ઘટનાને કારણે છેલ્લા અઢી મહિનામાં ૧૧ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે, જ્યારે ૧૪ ઘાયલ થયા છે. થરાલી, દેવળ, જ્યોતિર્મથ, પોખરી, પીપલકોટી અને નંદનગર વિસ્તારોમાં ભૂસ્ખલન, જમીન ધસી પડવા અને ભારે વરસાદને કારણે ભારે નુકસાન થયું છે. કાટમાળ નીચે દટાઈ જવાથી 19 પ્રાણીઓના મોત થયા છે. 16 રહેણાંક મકાનો સંપૂર્ણપણે નુકસાન પામ્યા છે અને 116 મકાનોને આંશિક નુકસાન થયું છે. ઘણી જગ્યાએ ભૂસ્ખલનને કારણે 214 જોડતા મોટર રસ્તાઓને નુકસાન થયું છે. આ આફતથી 140 પરિવારો પ્રભાવિત થયા છે.

212 થી વધુ પીવાના પાણીની યોજનાઓને નુકસાન, ચાર કરોડનું નુકસાન

રુદ્રપ્રયાગ જિલ્લાના સબ-તહેસીલ બાસુકેદાર અને પૂર્વ બાંગર વિસ્તારમાં ભારે વરસાદને કારણે 212 થી વધુ પીવાના પાણીની યોજનાઓને નુકસાન થયું છે. કેટલીક પીવાના પાણીની યોજનાઓના સ્ત્રોત પણ નાશ પામ્યા છે. જલ સંસ્થાનને અત્યાર સુધીમાં ચાર કરોડથી વધુનું નુકસાન થયું છે. ભારે વરસાદને કારણે ડુંગર, તાલજમાન, સ્યુંર, ડાંગી, ઉછોલા, બડેથ, સુમારી સહિત 31 પીવાના પાણીની યોજનાઓને વ્યાપક નુકસાન થયું છે.

આ વર્ષે આપત્તિઓને કારણે રાજ્યને અત્યાર સુધીમાં 5,000 કરોડ રૂપિયાથી વધુનું નુકસાન થયું હોવાનો અંદાજ છે. જિલ્લાઓ તરફથી નુકસાનનો અંતિમ અહેવાલ મળ્યા પછી, કેન્દ્ર સરકારને દરખાસ્ત મોકલવામાં આવશે. આ વખતે રાજ્યને ગયા વર્ષ કરતાં અનેક ગણું વધુ નુકસાન થયું છે.

-વિનોદ કુમાર સુમન, સચિવ આપત્તિ વ્યવસ્થાપન

રાજ્યમાં થયેલા નુકસાનનો અહેવાલ આપત્તિ વ્યવસ્થાપન વિભાગ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. નાણા વિભાગને હજુ સુધી અહેવાલ મળ્યો નથી. પરંતુ નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે બજેટ પૂરું પાડવામાં આવશે.