નવી દિલ્હી: ફાઇનાન્શિયલ એક્શન ટાસ્ક ફોર્સ (FATF)એ ભારતની એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) અને અમેરિકાની એજન્સીઓ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી સંયુક્ત તપાસની પ્રશંસા કરી છે. FATF દ્વારા તાજેતરમાં બહાર પાડવામાં આવેલી "મની લોન્ડરિંગ સામે આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ" પરની હેન્ડબુકમાં આ કેસને ટ્રાન્સનેશનલ ઓર્ગેનાઇઝ્ડ ક્રાઇમ સામે ઝડપી અને અનૌપચારિક આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગના મોડેલ તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યો છે.
આ તપાસમાં લગભગ ૧૫૦ મિલિયન ડોલર (રૂ. ૧,૨૫૦ કરોડ)ના ડાર્કનેટ ડ્રગ ટ્રાફિકિંગ નેટવર્કનો પર્દાફાશ થયો છે. આ રેકેટ બે ભાઈઓ, બનમીત સિંહ અને પરવિન્દર સિંહ દ્વારા ચલાવવામાં આવતું હતું, જેઓ "સિંહ ડીટીઓ"ના ઉપનામથી ઓળખાતા હતા. તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે ભાઈઓ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરીને સમગ્ર વિશ્વમાં ડ્રગ્સનું વેચાણ કરતા હતા. આ ગેરકાયદેસર કમાણીને ક્રિપ્ટોકરન્સી દ્વારા લોન્ડર કરવામાં આવતી હતી, જેમાં તેઓ ૮,૫૦૦ બિટકોઇન પર નિયંત્રણ ધરાવતા હતા.
અનૌપચારિક સહયોગથી સફળતા
FATF એ આ કેસને માન્યતા આપવાનું મુખ્ય કારણ આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ માટે અપનાવવામાં આવેલો બિન-પરંપરાગત અભિગમ છે. ધીમી અને લાંબી કાનૂની પ્રક્રિયા (MLA)ને બદલે, ભારત અને અમેરિકાએ અનૌપચારિક માધ્યમો પર ભાર મૂક્યો હતો. સતત માહિતીનું આદાન-પ્રદાન, વાસ્તવિક સમયનું સંકલન અને સંયુક્ત વિશ્લેષણાત્મક પ્રયાસોથી આ કેસમાં ઝડપી પ્રગતિ થઈ અને બંને દેશો વચ્ચે વિશ્વાસ ગાઢ બન્યો. FATF હેન્ડબુકમાં આને એક "બેસ્ટ પ્રેક્ટિસ" તરીકે ટાંકવામાં આવ્યું છે, જે જટિલ મની લોન્ડરિંગ કેસોને હેન્ડલ કરી રહેલા અન્ય રાષ્ટ્રોને માર્ગદર્શન આપી શકે છે.
ભારતની આંતરરાષ્ટ્રીય કાનૂની પ્રણાલીમાં મજબૂતાઈ
આ સફળતા સાથે જ, ભારતના ગૃહ મંત્રાલયે આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગને વધુ પારદર્શક, સુલભ અને ઝડપી બનાવવા માટે એક ઓનલાઇન MLA પોર્ટલ પણ શરૂ કર્યું છે. આ ઉપરાંત, પીએમએલએ (PMLA) અને સીઆરપીસી (CrPC)ને પણ વિદેશી એજન્સીઓ સાથે સુચારુ સહયોગ માટે માર્ગદર્શિકાઓ સાથે અપડેટ કરવામાં આવ્યા છે. કાયદાકીય માળખાના આ સમર્થન અને EDની સક્રિય ભૂમિકાને કારણે જ ભારત-અમેરિકાની ભાગીદારી આ વિશાળ ડાર્કનેટ-આધારિત ડ્રગ સિન્ડિકેટને તોડી પાડવામાં સફળ રહી. આ સફળતા વૈશ્વિક સ્તરે ભાવિ સંયુક્ત ઓપરેશન્સ માટે એક મોડેલ તરીકે ઊભરી આવી છે.